Η προσχώρηση της Κασπίας Θάλασσας στον χάρτη των στρατιωτικών αντιπαραθέσεων έριξε νερό στο μύλο των ανησυχιών για τη σύνδεση δύο ξεχωριστών αλλά πλέον αλληλένδετων συγκρούσεων: του πολέμου που διεξάγει η Ρωσία στην Ουκρανία και της νεότερης αντιπαράθεσης στην περιοχή του Ιράν με εμπλοκές ΗΠΑ και Ισραήλ.
Η αφορμή ήταν ένα ουκρανικό πλήγμα με drones το Σάββατο, που σύμφωνα με την έκδοση που υιοθετεί το Κίεβο στόχευσε ρωσικής σύνδεσης πλοία και μια πλατφόρμα εξόρυξης στην Κασπία. Το Κίεβο δηλώνει πως η επιχείρηση είχε πολλαπλούς στόχους: «μία ρωσική πυραυλάκατο, δύο ρωσικά ή ρωσικής σύνδεσης πλοία που χρησιμοποιούνται στη διακίνηση ιρανικού στρατιωτικού υλικού προς τη Ρωσία καθώς και μία ρωσική πετρελαϊκή εγκατάσταση», με σκοπό να διαταράξει τις θαλάσσιες ροές που τροφοδοτούν την πολεμική μηχανή της Μόσχας.
Αντίθετα, η Τεχεράνη μιλά για χτύπημα «ιρανικού εμπορικού πλοίου» που επέστρεφε προς το Ιράν, αναφέροντας έναν νεκρό και έναν τραυματία και καταγγέλλοντας μια ενέργεια «απολύτως παράνομη, αδικαιολόγητη», η οποία «αντίκειται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών» και «σε καμία περίπτωση δεν θα μείνει αναπάντητη».
Η Μόσχα, από την πλευρά της, κάλεσε την επίθεση να θεωρηθεί εναντίον του ίδιου του Ιράν και επισήμανε ότι αποκαλύπτει «πόσο σημαντικό είναι να εξαλειφθεί η απειλή που εγείρει το Κίεβο». Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι απάντησε υπενθυμίζοντας ότι «το Ιράν παρείχε στη Ρωσία νέες τεχνολογίες», μεταξύ των οποίων «χιλιάδες drones Shahed, ενώ στη συνέχεια της παραχώρησε και άδειες παραγωγής τους. Μας επιτέθηκαν; Πιστεύω πως ναι. Το έχουν ήδη κάνει».
Οι σχέσεις Ιράν–Ρωσίας, όπως υπενθυμίζουν οι New York Times, είναι δεμένες βαθιά: από την προμήθεια δορυφορικών πληροφοριών έως την αποστολή εξειδικευμένου προσωπικού και υλικών. Το Ιράν έχει προμηθεύσει τη Ρωσία με χιλιάδες drones Shahed και έχει σταθμεύσει μέλη των Φρουρών της Επανάστασης που εκπαιδεύουν ρώσους στρατιώτες σε βάσεις στην κατεχόμενη Κριμαία, ενώ παραχώρησε και άδειες παραγωγής που επιτρέπουν πλέον την εγχώρια κατασκευή και εκσυγχρονισμό των συστημάτων αυτών από το Κρεμλίνο.
Η εκτεταμένη χρήση φθηνών επιθετικών drones άλλαξε ριζικά την εικόνα του πολέμου στην Ουκρανία και τις στρατιωτικές προτεραιότητες διεθνώς. Η Ουκρανία, θέλοντας να αντιπαρέλθει τη νέα απειλή, ανέπτυξε δικά της συστήματα drones και τεχνολογίες αντιμετώπισης, που, σύμφωνα με αναλυτές, ανταγωνίζονται πλέον τα παραδοσιακά συστήματα αεράμυνας. Παράλληλα, οι ΗΠΑ κατηγορούν το Ιράν για προμήθεια και βαλλιστικών πυραύλων μικρού βεληνεκούς στη Ρωσία.
Η διάσταση αυτή του πολέμου οδήγησε το Κίεβο να προωθήσει την τεχνογνωσία του στον αραβικό κόσμο: μετά τα πλήγματα του ιρανικού στρατού σε αμερικανικούς στόχους στην περιοχή του Κόλπου, η Ουκρανία παρουσίασε και εξήγαγε συστήματα χαμηλού κόστους για την αντιμετώπιση drones. Ο Ζελένσκι δήλωσε τον Μάρτιο ότι περισσότεροι από 200 ουκρανοί στρατιωτικοί ειδικοί είχαν σταλεί στη Μέση Ανατολή για να βοηθήσουν στην προστασία συμμάχων απέναντι στα ιρανικά drones. «Δεν θέλουμε αυτή η τρομοκρατία του ιρανικού καθεστώτος εναντίον γειτόνων του να επιτύχει», είχε πει, ενώ το Κίεβο έχει συνάψει αμυντικές συμφωνίες με τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα ΗΑΕ.
Το Κίεβο, μάλιστα, επιχειρεί να παρουσιάσει τον πόλεμο με τη Ρωσία και τη σύγκρουση του Ιράν ως αλληλένδετες απειλές. Κατά τους τελευταίους μήνες, ο Ζελένσκι προειδοποιεί ότι η Ρωσία παρέχει στην Τεχεράνη δορυφορικές εικόνες στη Μέση Ανατολή, διευκολύνοντας πλήγματα κατά αμερικανικών στόχων.
Σε διευρυμένο πλαίσιο, η ουκρανική επιθετικότητα στην Κασπία λειτουργεί και ως μοχλός πίεσης προς τη Μόσχα, αφού η περιοχή αποτελεί κρίσιμο διάδρομο μεταφοράς στρατιωτικού υλικού προς τη Ρωσία, παρακάμπτοντας ευάλωτες θαλάσσιες οδούς που υπόκεινται σε δυτικές παρεμβολές και κυρώσεις. Επιπλέον, αναλυτές επισημαίνουν ότι τέτοιες ενέργειες μπορεί να ενισχύσουν και την εσωτερική πολιτική στήριξη προς το Κίεβο από το ρεπουμπλικανικό στρατόπεδο στις ΗΠΑ: όπως τόνισε στη Wall Street Journal η αναλύτρια Χάνα Νότε, «όσο περισσότερο μπορεί ο Ζελένσκι να δείξει στον Τραμπ ότι βρίσκεται στο πλευρό του απέναντι στο Ιράν, τόσο το καλύτερο».
Παράλληλα, η ένταση αποκτά παγκόσμιες προεκτάσεις: ο ουκρανός πρόεδρος υποστηρίζει επίσης ότι η Βόρεια Κορέα ετοιμάζεται να στείλει επιπλέον 30.000 στρατιώτες για να βοηθήσει τη Ρωσία, μετά τις 10.000 που της είχε διαθέσει το 2024. Οι ισχυρισμοί αυτοί, μαζί με τις ρητές απειλές του Ιράν για αντίποινα στο ουκρανικό πλήγμα, υπενθυμίζουν πως ο αντιαμερικανικός και αντιδυτικός άξονας Μόσχας–Τεχεράνης–Πεκίνου–Πιονγκγιάνγκ ενισχύεται, ειδικά σε μια περίοδο που η Δύση φαίνεται να δοκιμάζει τις αντοχές της.
Όσο οι δύο πόλεμοι παραμένουν ενεργοί, σημειώνει η Le Figaro, τόσο αυξάνονται και οι «γέφυρες» ανάμεσά τους. Ακόμη όμως και με την όξυνση των περιφερειακών διασυνδέσεων —και παρά το εύρος των συγκρούσεων— δεν διαγράφεται προς το παρόν ένα σαφές περίγραμμα ενός νέου παγκόσμιου πολέμου. Η Κασπία, ωστόσο, υπενθυμίζει πόσο γρήγορα τοπικά πλήγματα μπορούν να μετασχηματίσουν τις ευρύτερες γεωπολιτικές ισορροπίες.
