Η πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παύει να είναι θέμα τεχνολογίας και γίνεται ζήτημα δημόσιας πολιτικής: από την Αυστραλία ως τη Γαλλία και από τη Βρετανία ως την Τουρκία, οι κυβερνήσεις επιβάλλουν όρια ηλικίας, απαγορεύσεις και υποχρεωτικές διαδικασίες επαλήθευσης με ρυθμό που πριν λίγα χρόνια θα φαινόταν απρόβλεπτος.
Στη Γαλλία, η μεγαλύτερη εξέλιξη ήρθε με την έγκριση νόμου που απαγορεύει στα παιδιά κάτω των 15 ετών να χρησιμοποιούν κοινωνικά δίκτυα —μια νίκη που αποδίδεται στον Εμανουέλ Μακρόν, μετά από χρόνια πολιτικής μάχης. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του «Politico», από την 1η Σεπτεμβρίου πλατφόρμες όπως το TikTok, το Instagram, το Facebook και το Snapchat θα πρέπει να εφαρμόσουν εργαλεία επαλήθευσης της ηλικίας για να αποκλείουν χρήστες κάτω των 15 ετών, με εξαιρέσεις για εκπαιδευτικές ψηφιακές υπηρεσίες και χωρίς επιβολή κυρώσεων σε παιδιά ή γονείς.
Η Γαλλία δεν είναι μόνη. Η Αυστραλία έχει ήδη επιβάλει το αυστηρότερο έως σήμερα μοντέλο, με περιορισμούς που τίθενται σε εφαρμογή από τον Δεκέμβριο του 2025 για παιδιά κάτω των 16, ενώ η Τουρκία έχει ψηφίσει απαγόρευση για κάτω των 15 ετών. Η Βρετανία σχεδιάζει να απαγορεύσει την πρόσβαση σε κάτω των 16 έως τα Χριστούγεννα, με εφαρμογή την άνοιξη του 2027, και χώρες όπως η Δανία, η Πολωνία, η Σλοβενία, η Ισπανία, η Σουηδία, η Νορβηγία και η Ελλάδα προωθούν ή εξετάζουν αντίστοιχα μέτρα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει προαναγγείλει αλλαγές στο πλαίσιο, ενώ έκθεση ειδικών εισηγείται αυστηρότερους περιορισμούς ανά ηλικιακή ομάδα.
Το μεγάλο ερώτημα πια δεν είναι αν θα μπει όριο, αλλά ποιος θα το εφαρμόζει: ποιος θα ελέγχει την ηλικία, ποιος θα έχει πρόσβαση σε ευαίσθητα δεδομένα και ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για την τήρηση των απαγορεύσεων. Όπως επισημαίνει η «Monde», το κεντρικό ερώτημα παραμένει ποιος πρέπει να διασφαλίζει ότι τα παιδιά και οι έφηβοι δεν έχουν πρόσβαση σε ορισμένα είδη περιεχομένου και, κατά συνέπεια, ποιος θα επαληθεύει την ηλικία τους.
Η τεχνολογική βιομηχανία προειδοποιεί ότι τα συστήματα επαλήθευσης είναι σύνθετα, απαιτούν τη συλλογή ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων και ενδέχεται να είναι δύσκολο να εφαρμοστούν μέσα στους στενούς χρόνους που βάζουν οι κυβερνήσεις. Οι επικριτές, από την άλλη, φοβούνται ότι η υποχρεωτική ταυτοποίηση θα εξαλείψει μεγάλο μέρος της ανωνυμίας στο Διαδίκτυο και θα δημιουργήσει προηγούμενα για ευρύτερο έλεγχο της ψηφιακής ζωής των πολιτών.
Αναζητούνται τεχνικές λύσεις: εταιρείες προτείνουν να μεταφερθεί μέρος της ευθύνης στο ίδιο το smartphone, ενώ ακόμη και βιομηχανίες με διαφορετικά συμφέροντα —όπως εκείνη της πορνογραφίας— πιέζουν για φίλτρα σε επίπεδο προγράμματος περιήγησης (Safari, Chrome) που να μην παρακάμπτονται εύκολα από VPN. Σε αυτά τα σενάρια εγείρονται όμως ερωτήματα για τη διατήρηση της ιδιωτικότητας, την ασφάλεια των δεδομένων και τη δυνατότητα κατάχρησης.
Η ώθηση για αυστηρότερους περιορισμούς τροφοδοτείται από τις ανησυχίες για διαδικτυακό εκφοβισμό, εξαναγκασμό, έκθεση σε επιβλαβές ή ακραίο περιεχόμενο, κινδύνους από predators και τις πιθανές επιπτώσεις στη ψυχική υγεία των νέων. Οι κυβερνήσεις επιχειρηματολογούν ότι οι πλατφόρμες δεν έχουν καταφέρει να προστατεύσουν επαρκώς τους ανηλίκους, παρά τα μέτρα ασφάλειας που επικαλούνται.
Το αποτέλεσμα είναι μια αθόρυβη αλλά αποφασιστική σύγκρουση: ρυθμιστικές αρχές, τεχνολογικοί γίγαντες, αντίπαλοι οικονομικοί παίκτες και κοινωνικοί φορείς θα διασταυρώσουν τα ξίφη τους γύρω από την εφαρμογή, την ευθύνη και την τεχνική δυνατότητα της επαλήθευσης — με το σταθμισμένο κόστος ανάμεσα στην προστασία των παιδιών και στην προστασία των πολιτικών ελευθεριών να παραμένει στο επίκεντρο της συζήτησης.
