Η κυβέρνηση διευρύνει τα κριτήρια συμμετοχής στη δράση «Ανακαίνιση Κατοικίας» του ΕΣΠΑ 2021-2027, ανοίγοντας τον δρόμο σε περισσότερους ιδιοκτήτες να προχωρήσουν σε ανακαίνιση και ήπια ενεργειακή αναβάθμιση κλειστών ακινήτων, με συνολικό προϋπολογισμό 500 εκατ. ευρώ. Η κίνηση εντάσσεται στο ευρύτερο πακέτο μέτρων για το στεγαστικό που υπερβαίνει τα 6,5 δισ. ευρώ.
Κεντρική αλλαγή αποτελεί η μείωση του ελάχιστου ποσοστού πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας: μειώνεται από 50% σε ποσοστό ίσο ή μεγαλύτερο του 20% για τις κλειστές κατοικίες που πληρούν τις υπόλοιπες προϋποθέσεις της δράσης. Παράλληλα, το ανώτατο όριο καταναλισκόμενης ηλεκτρικής ενέργειας για να θεωρείται ένα ακίνητο «κλειστό» αυξάνεται σε 100 kWh συνολικά για τα έτη 2024 και 2025, βάσει των μετρήσεων του ΔΕΔΔΗΕ.
Η νέα ρύθμιση προβλέπει επίσης ότι για το διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2026 έως την ημερομηνία υποβολής του αιτήματος έκδοσης βεβαίωσης επιλεξιμότητας, η καταγεγραμμένη κατανάλωση δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το όριο των 100 kWh, αναλογικά προσαρμοσμένο στο αντίστοιχο χρονικό διάστημα και με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα του ΔΕΔΔΗΕ.
Στο πρόγραμμα μπορούν να ενταχθούν φυσικά πρόσωπα που διαθέτουν πλήρη κυριότητα ή επικαρπία σε κλειστή κατοικία, καθώς και όσοι έχουν εμπράγματο δικαίωμα (πλήρης κυριότητα/επικαρπία/ψιλή κυριότητα) σε ανοικτή κατοικία που αποτελεί την κύρια κατοικία τους, υπό την προϋπόθεση τήρησης συγκεκριμένων εισοδηματικών ορίων. Τα εισοδηματικά όρια αφορούν το ετήσιο φορολογητέο εισόδημα του φορολογικού έτους 2025 και για έγγαμους/ΜΣΣ λαμβάνεται υπόψη το οικογενειακό εισόδημα.
Επιλέξιμες θεωρούνται δύο κατηγορίες κατοικιών: οι κλειστές κατοικίες που δεν χρησιμοποιούνταν κατά τα έτη 2024 και 2025 και, μετά την επιχορήγηση, θα ιδιοκατοικηθούν ή θα εκμισθωθούν αποκλειστικά ως κύρια κατοικία, και οι ανοικτές κατοικίες που ήδη ιδιοκατοικούνται αλλά χρειάζονται ανακαίνιση ή αναβάθμιση λόγω παλαιότητας.
Μία κατοικία είναι επιλέξιμη εφόσον υπάρχει νόμιμα, δεν έχει κριθεί κατεδαφιστέα, διαθέτει οικοδομική άδεια εκδοθείσα έως 31η Δεκεμβρίου 1990 ή αντίστοιχο νομιμοποιητικό έγγραφο, η επιφάνεια κύριων χώρων είναι μικρότερη ή ίση των 120 τ.μ. και κατατάσσεται ενεργειακά σε κατηγορία Γ ή χαμηλότερη (βάσει ΠΕΑ). Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται επιφάνεια έως 150 τ.μ. για τριτέκνους και πολυτέκνους, με σκοπό την ιδιοκατοίκηση.
Αποκλείονται από τη δράση οι κατοικίες εγγεγραμμένες στο μητρώο βραχυχρόνιας μίσθωσης (Airbnb κ.λπ.) καθώς και όσες έχουν υπαχθεί σε δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας ή ανακαίνισης μετά την 1η Ιανουαρίου 2020.
Η επιχορήγηση φτάνει έως και 95% κατά περίπτωση και μέχρι 36.000 ευρώ, με προσαύξηση 5 ποσοστιαίων μονάδων για κάθε ένα από τα ακόλουθα: κατοικία σε ορεινή ή νησιωτική περιοχή, μονογονεϊκές οικογένειες, τριτέκνους ή πολυτέκνους και άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ) — με την προϋπόθεση ότι ο ίδιος ο αιτών, ο/η σύζυγος/ΜΣΣ ή εξαρτώμενο μέλος είναι ΑμεΑ και αποκλειστικά για κατοικίες που προορίζονται για ιδιοκατοίκηση.
Οι ωφελούμενοι έχουν υποχρέωση να διατηρούν για τουλάχιστον πέντε έτη μετά την ολοκλήρωση των εργασιών τη χρήση της κατοικίας σύμφωνα με τον σκοπό της ένταξης (ιδιοκατοίκηση ή μίσθωση ως κύρια κατοικία). Σε περίπτωση μίσθωσης απαιτείται σταθερό μίσθωμα για τα πρώτα τρία χρόνια και απαγορεύεται η βραχυχρόνια μίσθωση, η υπεκμίσθωση ή η παραχώρηση χρήσης. Τέλος, η μεταβίβαση της κατοικίας επιφέρει την επιστροφή του συνόλου της επιχορήγησης.
Μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί περισσότερες από 61.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας και οι χρήστες της πλατφόρμας έχουν ξεπεράσει τις 250.000. Η πλατφόρμα υλοποιήθηκε από τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και αντλεί στοιχεία μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας από την ΑΑΔΕ, το ΥΠΕΣ και τον ΔΕΔΔΗΕ. Η βεβαίωση εκδίδεται μέσω του www.anakainisi.gov.gr είτε μέσω του gov.gr στην κατηγορία περιουσία και φορολογία (υποκατηγορία επιδοτήσεις πολιτών).
Η προθεσμία έκδοσης βεβαίωσης έχει παραταθεί έως τη Δευτέρα 31 Αυγούστου 2026 για τα κλειστά ακίνητα, ενώ για τα ανοικτά ακίνητα ισχύει η προθεσμία της 31ης Ιουλίου 2026. Όπως ανακοινώθηκε, σε δεύτερο στάδιο οι κάτοχοι της βεβαίωσης θα υποβάλουν τις αιτήσεις τους για χρηματοδότηση των εργασιών σε άλλη ηλεκτρονική πλατφόρμα.
Σε μια περίοδο όπου η πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και αξιοπρεπή κατοικία αποτελεί βασική πρόκληση για πολλά νοικοκυριά, η δράση «Ανακαίνιση Κατοικίας» επιδιώκει να επαναφέρει ανενεργές κατοικίες στην αγορά, να αυξήσει το διαθέσιμο οικιστικό απόθεμα και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής μέσω ανακαινίσεων και ενεργειακής αναβάθμισης, μειώνοντας παράλληλα το κόστος στέγασης και ενέργειας.
