Στο επίκεντρο της συζήτησης παραμένει το ενδεχόμενο αναπροσαρμογής των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης μετά το 2030, καθώς η γήρανση του πληθυσμού και οι δημογραφικές μεταβολές πιέζουν τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Η κυβέρνηση όμως διαβεβαιώνει ότι «δεν υπάρχει καμία ειλημμένη απόφαση» για άμεση αύξηση των ορίων, ενώ οι αναλογιστικές μελέτες κρατούν το θέμα στην επικαιρότητα.
Σήμερα τα όρια ηλικίας έχουν «κλειδώσει» σε δύο βασικές κατηγορίες: τα 62 έτη με προϋπόθεση συμπλήρωσης 40 ετών ασφάλισης (12.000 ένσημα) και τα 67 έτη με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης (4.500 ένσημα). Η Ελλάδα έχει ήδη βιώσει μεγάλες αυξήσεις: από 1/1/2013 τα όρια ανέβηκαν στα 62 και 67 έτη και με τον νόμο 4336/2015 αυξήθηκαν και τα ενδιάμεσα όρια ηλικίας.
Οι ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση υπογραμμίζουν ότι οι μελλοντικές αλλαγές θα εξαρτηθούν κυρίως από τρεις δημογραφικούς δείκτες. Πρώτον, ο δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων άνω των 65 προς τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό, ο οποίος εκτιμάται ότι κινείται προς το 60% από 39% σήμερα. Δεύτερον, ο δείκτης γήρανσης, με περίπου 170 ηλικιωμένους για κάθε 100 άτομα εργάσιμης ηλικίας. Τρίτον, ο δείκτης γονιμότητας: από 1,3 παιδιά το 2018 αυξήθηκε οριακά σε 1,5 το 2022, παραμένοντας όμως κάτω από το 2,1.
Μία πρόσφατη μελέτη της Αναλογιστικής Αρχής προβλέπει ότι, με τα τρέχοντα νομοθετημένα όρια των 62 και 67 ετών, μέχρι το 2030 αναμένεται αύξηση κατά περίπου 1,5 έτος. Αυτό σημαίνει ότι όσοι συμπληρώνουν το 62ο έτος μετά το 2030 πολύ πιθανόν να αποχωρήσουν γύρω στα 63,6 χρόνια.
Όμως δεν θα επηρεαστούν όλοι. Υπάρχουν πέντε βασικές κατηγορίες ασφαλισμένων που δεν κινδυνεύουν από μια ενδεχόμενη αύξηση των ορίων ηλικίας:
- Οι ασφαλισμένοι που έχουν ήδη θεμελιωμένο δικαίωμα συνταξιοδότησης για μειωμένη ή πλήρη σύνταξη σε όλα τα Ταμεία, με βάση τα όρια που ισχύουν από 19/8/2015 έως 1/12/2021 και από 1/1/2022 και μετά — όσοι μπορούν να συνταξιοδοτηθούν οποτεδήποτε δεν επηρεάζονται.
- Ασφαλισμένοι που συνταξιοδοτούνται με διατάξεις ανάπηρου μέλους (τέκνο, σύζυγος, αδελφός).
- Ειδικές κατηγορίες ασφαλισμένων, όπως όσοι ανήκουν στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα στον ιδιωτικό και στον δημόσιο τομέα.
- Οι ένστολοι, για τους οποίους οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης καθορίζονται με ειδικό νόμο.
- Όσοι σήμερα είναι στην ηλικία των 57 ετών και πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν με πλήρη σύνταξη στο 62ο έτος, έχοντας συμπληρώσει 40 έτη ασφάλισης ή μαζί με αναγνώριση πλασματικών ετών.
Αντίθετα, οι αλλαγές στα όρια εκτιμάται ότι θα πλήξουν κυρίως όσους σήμερα έχουν ηλικίες από 50 έως 55 ετών: βρίσκονται 12 έως 7 έτη μακριά από τα 62 και θα δουν την αυξητική προσαρμογή όταν φτάσουν στην ημερομηνία συνταξιοδότησης. Επιπλέον, οι ασφαλισμένοι 35–50 ετών θα υποστούν πιθανώς δύο έως τρεις διαδοχικές αυξήσεις στα όρια μέχρι να βγουν στη σύνταξη.
Οι νέοι ασφαλισμένοι, που διανύουν τα πρώτα χρόνια του εργασιακού τους βίου, θα πρέπει να συνυπολογίσουν ότι ενδέχεται να λάβουν σύνταξη μετά τα 64 με 42 χρόνια ασφάλισης, ή ακόμα και κοντά στα 70 αν έχουν λιγότερα έτη εργασιακού βίου.
Με βάση τα τωρινά δεδομένα και τις προσαρμογές που έγιναν μετά τις 19/8/2015 (νόμος 4336/2015), οι ασφαλισμένοι που δεν θα θεμελιώσουν δικαίωμα εντός της τριετίας 2027–2029 θα επιβαρυνθούν με όλη την αύξηση που θα προκύψει. Συνεπώς, το επίμαχο θέμα παραμένει ανοικτό και συναρτάται άμεσα με τις επόμενες δημογραφικές εξελίξεις και τις αποφάσεις της πολιτείας.
