Η μαζική φυγή αλλοδαπών εργαζομένων βάζει σε δοκιμασία την ελληνική αγορά εργασίας και μετατρέπει την κάλυψη θέσεων σε νέα, άμεση πρόκληση για την οικονομία. Η απόσυρση μεγάλου μέρους της ξένης εργατικής δύναμης συμπίπτει με δημογραφική συρρίκνωση και γήρανση, μειώνοντας ραγδαία τη δεξαμενή διαθέσιμου προσωπικού ακριβώς τη στιγμή που δημιουργούνται νέες ανάγκες απασχόλησης.
Σύμφωνα με τη μελέτη του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), στο τέλος του 2025 οι ανοιχτές θέσεις εργασίας στην Ελλάδα ξεπέρασαν τις 31.000, αυξημένες κατά περίπου 2.700 σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι οι ελλείψεις προσωπικού ενδέχεται να εισέλθουν σε μία νέα, ανοδική φάση.
Τα μεγαλύτερα κενά εντοπίζονται στην εκπαίδευση, όπου λείπουν σχεδόν 6.900 εργαζόμενοι. Ακολουθούν οι τομείς της υγείας και της κοινωνικής μέριμνας, η μεταποίηση και το εμπόριο — κλάδοι που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομικής δραστηριότητας και αισθάνονται ήδη έντονα το πλήγμα.
Πανταχόθεν ανησυχητικό είναι το μέγεθος της μείωσης των αλλοδαπών που ζουν και εργάζονται στη χώρα. Σε διάστημα μόλις ενός έτους ο αριθμός τους μειώθηκε κατά περίπου 140.500 άτομα, ποσοστό άνω του 51%, με τη μεγαλύτερη πτώση να αφορά τις γυναίκες. Ως αποτέλεσμα, ο συνολικός πληθυσμός της Ελλάδας συρρικνώθηκε κατά 12.700 άτομα, παρά τη μικρή αύξηση του ελληνικού πληθυσμού.
Για να αποτυπώσουμε τη διάσταση του φαινομένου: το 2008 οι αλλοδαποί αντιστοιχούσαν στο 6% του συνολικού πληθυσμού και στο 8,2% του εργατικού δυναμικού. Σήμερα τα ποσοστά αυτά έχουν περιοριστεί περίπου στο ένα τρίτο των τότε επιπέδων, με σαφείς επιπτώσεις στην προσφορά εργασίας.
Παρά ταυτόχρονη αύξηση της απασχόλησης το 2025 —με συνολικά 73.700 περισσότερες θέσεις— η ανάκαμψη αυτή στηρίχθηκε αποκλειστικά στους Έλληνες εργαζόμενους. Οι ημεδαποί απασχολούμενοι αυξήθηκαν κατά 126.600 άτομα, ενώ οι νόμιμα απασχολούμενοι αλλοδαποί συρρικνώθηκαν κατά 53.000 ή 37,1%. Η συνολική διεύρυνση του εργατικού δυναμικού κατά 19.500 άτομα αποδίδεται στην υψηλότερη συμμετοχή των ημεδαπών, ιδιαίτερα των γυναικών.
Η μελέτη επισημαίνει επίσης ότι οι αλλοδαποί που παραμένουν είναι ενεργά ενταγμένοι στην αγορά εργασίας: πάνω από το 88% των ανδρών άνω των 15 ετών ανήκει στο εργατικό δυναμικό, έναντι περίπου 60% των ημεδαπών, ενώ το 84% εργάζεται — ποσοστό σχεδόν 30 ποσοστιαίων μονάδων υψηλότερο σε σχέση με τους Έλληνες. Η ανεργία διαμορφώνεται στο 7,6% για τους αλλοδαπούς, έναντι 8,3% για τους ημεδαπούς και μόλις 4,9% στους αλλοδαπούς άνδρες. Ωστόσο, αυτή η έντονη εργασιακή συμμετοχή δεν επαρκεί για να ανακόψει τη φυγή.
Το ΚΕΠΕ τονίζει ότι οι λόγοι της αποχώρησης δεν περιορίζονται στη διαθεσιμότητα θέσεων: οι χαμηλοί μισθοί, οι δύσκολες συνθήκες εργασίας, η ποιότητα των θέσεων και οι γεωγραφικές ανισορροπίες ωθούν πολλούς να αναζητήσουν καλύτερες ευκαιρίες σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η τάση αυτή εκτυλίσσεται μάλιστα σε περίοδο γενικότερης οικονομικής ανάπτυξης: από το 2014 έως το τέλος του 2025 δημιουργήθηκαν πάνω από 803.000 νέες θέσεις εργασίας, κυρίως στο εμπόριο, στις επαγγελματικές και επιστημονικές δραστηριότητες, στη φιλοξενία και την εστίαση.
Η νέα πραγματικότητα της ελληνικής αγοράς είναι ξεκάθαρη: το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο η μείωση της ανεργίας, αλλά η εξασφάλιση ανθρώπινου δυναμικού για τις θέσεις που ανοίγονται. Αν η τάση της αποχώρησης συνεχιστεί, η χώρα δεν θα χρειαστεί μόνο επενδύσεις και νέες θέσεις εργασίας, αλλά μια ολοκληρωμένη στρατηγική για τη διατήρηση και προσέλκυση εργαζομένων, ώστε η ανάκαμψη να μην μπλοκάρει στην έλλειψη ανθρώπων που θα τη στηρίξουν.
