Πονοκέφαλο στην παγκόσμια ναυτιλία προκαλεί η πρόταση του Πρόεδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να επιβληθεί τέλος 20% σε όλα τα φορτία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, με στόχο —όπως λέει— να καλυφθεί το κόστος της στρατιωτικής προστασίας που παρέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στα εμπορικά πλοία.
Αναλυτές και παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν ότι, αν υιοθετηθεί, το μέτρο θα εκτοξεύσει το κόστος μεταφοράς πετρελαίου και άλλων εμπορευμάτων, επιβαρύνοντας τελικά τους καταναλωτές. Η ανησυχία εντείνεται εξαιτίας της συνεχιζόμενης αντιπαράθεσης ΗΠΑ–Ιράν για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στην περιοχή, από όπου πριν τον πόλεμο περνούσε περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν διευκρίνισε τον τρόπο υπολογισμού του 20%. Ωστόσο οι επιπτώσεις γίνονται ξεκάθαρες με ένα απλό παράδειγμα: σύμφωνα με τον Ρίκο Λούμαν, ανώτερο οικονομολόγο της ING Research, σήμερα η μεταφορά ενός βαρελιού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς την Ευρώπη κοστίζει περίπου 10 δολάρια.
Με τιμή πετρελαίου γύρω στα 80 δολάρια το βαρέλι, το προτεινόμενο τέλος 20% θα πρόσθετε 16 δολάρια ανά βαρέλι, ανεβάζοντας το συνολικό κόστος μεταφοράς στα 26 δολάρια ανά βαρέλι. Για ένα υπερδεξαμενόπλοιο που μεταφέρει δύο εκατομμύρια βαρέλια, η πρόσθετη επιβάρυνση θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 30 εκατομμύρια δολάρια ανά ταξίδι.
Οι εισαγωγείς δύσκολα θα απορροφήσουν τέτοια επιβάρυνση, εκτιμούν οι ειδικοί, οπότε ένα μέρος του κόστους αναμένεται να μετακυλιστεί στις τιμές των καυσίμων και άλλων προϊόντων. Η Βίντια Μάνι, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια και ειδική στις εφοδιαστικές αλυσίδες, χαρακτήρισε την επιβάρυνση του 20% «ιδιαίτερα σημαντική» και υπενθύμισε ότι στα Στενά της Μαλάκα εφαρμόζεται προαιρετική χρέωση μικρότερη από 0,5% της αξίας του φορτίου — ένα ποσοστό πολύ χαμηλότερο από αυτό που προτείνει η αμερικανική κυβέρνηση.
Από την πλευρά των πλοιοκτητών, ο Νιλ Κρόσμπι, επικεφαλής ερευνών πετρελαίου της Sparta, εμφανίζεται επιφυλακτικός ως προς το αν τελικά θα εφαρμοστεί το μέτρο. Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνει, οι πλοιοκτήτες θα βρεθούν μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: είτε να συμμορφωθούν με το αμερικανικό τέλος και να αναλάβουν τον κίνδυνο αντιποίνων από το Ιράν, είτε να αγνοήσουν την αμερικανική απαίτηση και να υπακούσουν στις οδηγίες της Τεχεράνης.
Δύο ναυτιλιακοί παράγοντες, που μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, χαρακτήρισαν το προτεινόμενο τέλος «υπερβολικό», σημειώνοντας ότι υπερβαίνει ακόμη και τα κόστη που χρεώνουν οι ίδιες οι εταιρείες για τη μεταφορά φορτίων μέσω της περιοχής.
Το Ιράν έχει επίσης επιχειρήσει να επιβάλει τέλη διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς όμως να είναι σαφές πόσα πλοία έχουν πληρώσει ή ποιο είναι το ύψος των χρεώσεων. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, σχολιάζοντας την αμερικανική πρόταση, ανέφερε μέσω ανάρτησής του ότι «το 20% είναι φυσικά υπερβολικό. Εμείς θα είμαστε δίκαιοι».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, αντιθέτως, είχαν διαχρονικά αντιταχθεί στην επιβολή διοδίων στα Στενά του Ορμούζ, επικαλούμενες το διεθνές δίκαιο. Όπως επανέλαβε στα τέλη Ιουνίου ο Μάρκο Ρούμπιο, «καμία χώρα δεν επιτρέπεται να επιβάλλει διόδια ή τέλη σε μια διεθνή θαλάσσια οδό. Αυτό προβλέπει το ισχύον διεθνές δίκαιο».
Πληροφορίες Reuters, Euronews
