Η συμφωνία που είχε δρομολογήσει ελπίδες αποκλιμάκωσης ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνει να καταρρέει, ενώ οι δύο πλευρές κινούνται πλέον σε τροχιά ανοιχτής αντιπαράθεσης. Η κρίση μετατοπίζεται με ταχύ ρυθμό από διπλωματικές εντάσεις σε πρακτικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, με κέντρο βάρους τα Στενά του Ορμούζ.
Από την Τεχεράνη ο Εμπραχίμ Ρεζαΐ, εκπρόσωπος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής του ιρανικού κοινοβουλίου, ανέβασε τους τόνους δηλώνοντας σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X: «Πήραμε τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ με τη δύναμή μας και θα τον διατηρήσουμε επίσης με τη δύναμή μας».
Η δήλωση αυτή έρχεται μετά από σειρά αμερικανικών επιθέσεων σε ιρανικούς στόχους και ενέργειες του Ιράν εναντίον αμερικανικών συμφερόντων και κρατών της περιοχής. Ανταποκριτές από την Τεχεράνη μεταδίδουν ότι οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν επιθέσεις σε τουλάχιστον εννέα πόλεις σε πέντε ιρανικές επαρχίες, ενώ η αμερικανική πλευρά αναφέρει πως χτυπήθηκαν περίπου 140 τοποθεσίες — μια από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις από την έναρξη της κρίσης.
Οι επιθέσεις είχαν στόχο στρατιωτικές εγκαταστάσεις και περιοχές στρατηγικής σημασίας, ιδίως κοντά στα Στενά του Ορμούζ. Σε απάντηση, το Ιράν εξαπέλυσε πλήγματα εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων στόχων στη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ ταυτόχρονα ανακοίνωσε το κλείσιμο των Στενών — κίνηση που ανεβάζει κατακόρυφα τον κίνδυνο για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και την παγκόσμια οικονομία.
Την ίδια ώρα, η Βρετανική Υπηρεσία Ναυτικής Ασφάλειας (UKMTO) χαρακτήρισε το επίπεδο απειλής στην περιοχή «σοβαρό», επισημαίνοντας ότι η νότια θαλάσσια διαδρομή παραμένει προς το παρόν ανοιχτή.
Στα Στενά του Ορμούζ καταγράφηκε επίσης επίθεση σε εμπορικό πλοίο: το GFS Galaxy, με σημαία Κύπρου, δέχθηκε πλήγμα και από το περιστατικό αγνοείται ένας ναυτικός — Ινδός υπήκοος που επέβαινε στο πλοίο. Οι ιρανικές αρχές ανέφεραν ότι το πλοίο ταξίδευε σε μη εγκεκριμένη διαδρομή, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης ανέλαβαν την ευθύνη για την ενέργεια. Η κυβέρνηση του Ομάν καταδίκασε την επίθεση στο έδαφός της και, μέσω του πρακτορείου ONA, τόνισε ότι «θα ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια της χώρας και των κατοίκων της».
Από το πλήρωμα του GFS Galaxy διασώθηκαν 23 μέλη, ενώ οι έρευνες για τον αγνοούμενο συνεχίζονται, σύμφωνα με τις διαθέσιμες αναφορές.
Στην Τεχεράνη ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ προειδοποίησε ότι «η εποχή των μονομερών συμφωνιών έχει τελειώσει», γεγονός που εντείνει τις αμφιβολίες για τη δυνατότητα διατήρησης του μνημονίου κατανόησης που είχε προηγηθεί. Το πρώτο άρθρο της συμφωνίας προέβλεπε παύση των εχθροπραξιών και πλήρη κατάπαυση του πυρός· ωστόσο έχουν ήδη σημειωθεί πέντε γύροι επιθέσεων και οι ΗΠΑ επέβαλαν πρόσφατες κυρώσεις που η Τεχεράνη θεωρεί παραβίαση της συμφωνίας.
Στη δημόσια ρητορική, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι «η κατάπαυση του πυρός έχει τελειώσει».
Αναλυτές προειδοποιούν για τον κίνδυνο μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης. Ο στρατηγικός αναλυτής Χάρλαν Ούλμαν υποστήριξε ότι «το Ιράν βρίσκεται σε πλεονεκτική στρατηγική θέση» λόγω του ελέγχου του στα Στενά του Ορμούζ και πρόσθεσε πως «από την αρχή δεν ήταν ξεκάθαροι οι στόχοι των Ηνωμένων Πολιτειών». Παρά τη στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ, όπως τόνισε, αυτό δεν εγγυάται πολιτικά αποτελέσματα, ενώ μια παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
Οι αντιδράσεις από τις χώρες του Κόλπου ήταν άμεσες: η Σαουδική Αραβία καταδίκασε τις ιρανικές ενέργειες ως «παραβίαση του διεθνούς δικαίου και απειλή στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας». Το Κουβέιτ μίλησε για «εξαιρετικά επικίνδυνη κλιμάκωση», ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανέφεραν ότι «τα συστήματα παρακολούθησης βρίσκονται σε ύψιστη ετοιμότητα». Ο πρωθυπουργός του Λιβάνου, Ναουάφ Σαλάμ, εξέφρασε την αλληλεγγύη του προς τις χώρες που δέχθηκαν επιθέσεις από το Ιράν.
Με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις να κλιμακώνονται και τα Στενά του Ορμούζ να έχουν μετατραπεί σε σημείο αποφάσεων, η κρίση ΗΠΑ–Ιράν εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα αβέβαιη και επικίνδυνη φάση, με διεθνείς επιπτώσεις που δύσκολα μπορούν πλέον να περιοριστούν σε τοπικό επίπεδο.
