Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αυξάνει την πίεση στη Meta, υποστηρίζοντας σε προκαταρκτικά συμπεράσματα ότι το Facebook και το Instagram έχουν σχεδιαστεί με τρόπο που ενθαρρύνει εθιστικές συμπεριφορές και θέτει σε κίνδυνο τη σωματική και ψυχική υγεία των χρηστών, με ιδιαίτερη έμφαση στα παιδιά και στις πιο ευάλωτες ομάδες. Η υπόθεση αναδεικνύεται σε μία από τις σημαντικότερες δοκιμασίες για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA).
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκονται χαρακτηριστικά όπως το ατελείωτο scrolling (infinite scroll), η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, οι συνεχείς ειδοποιήσεις και η ιδιαίτερα προσωποποιημένη προβολή περιεχομένου. Η Επιτροπή εκτιμά ότι αυτές οι λειτουργίες «ενεργοποιούν μηχανισμούς που ευνοούν την παθητική και καταναγκαστική χρήση», οδηγώντας τον εγκέφαλο σε κατάσταση «αυτόματου πιλότου» και ενισχύοντας τη δημιουργία ανθυγιεινών συνηθειών και την πολύωρη παραμονή στις πλατφόρμες.
Η έρευνα που ξεκίνησε τον Μάιο του 2024 έγινε στο πλαίσιο της ευρύτερης εφαρμογής του DSA και, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, κατέληξε ότι η Meta δεν αξιολόγησε επαρκώς τους κινδύνους που εγείρει ο σχεδιασμός των υπηρεσιών της ούτε υιοθέτησε αποτελεσματικά μέτρα για τον περιορισμό τους. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαπίστωση ότι η εταιρεία δεν αντιμετώπισε επαρκώς την πολύωρη νυχτερινή χρήση των εφαρμογών από ανηλίκους.
Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι τα διαθέσιμα εργαλεία διαχείρισης χρόνου και οι προεπιλεγμένες ρυθμίσεις προστασίας για εφήβους δεν κρίνονται ικανοποιητικά, καθώς μπορούν να απενεργοποιηθούν εύκολα. Τα εργαλεία γονικού ελέγχου θεωρούνται αποτελεσματικά μόνον όταν οι γονείς διαθέτουν τις απαραίτητες τεχνικές γνώσεις και αφιερώνουν χρόνο στην ορθή ρύθμισή τους —ενώ στην πράξη αυτό δεν συμβαίνει πάντα.
Οι Βρυξέλλες εκτιμούν ακόμα ότι οι πληροφορίες και οι σύνδεσμοι που παρέχει η Meta σχετικά με την ψυχική υγεία δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν τους κινδύνους που δημιουργεί ο ίδιος ο σχεδιασμός των πλατφορμών. Όπως δήλωσε η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αρμόδια για την ψηφιακή πολιτική, Χένα Βίρκουνεν, η προστασία της σωματικής και ψυχικής υγείας των Ευρωπαίων πολιτών πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για όλες τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Η Meta έχει πλέον τη δυνατότητα να απαντήσει επισήμως στις αιτιάσεις. Εάν οι εξηγήσεις της κριθούν ανεπαρκείς και δεν υλοποιήσει τις απαιτούμενες αλλαγές, η Κομισιόν μπορεί να της επιβάλει πρόστιμο έως και 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της —μια από τις αυστηρότερες κυρώσεις που προβλέπει ο DSA.
Η εταιρεία απέρριψε τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι οι προκαταρκτικές διαπιστώσεις δεν αντικατοπτρίζουν τις πρωτοβουλίες που έχει λάβει για την προστασία των ανηλίκων. Η Meta επισημαίνει ως κύρια μέτρα τους «ειδικούς λογαριασμούς για εφήβους», που ενεργοποιούν αυτόματα αυστηρότερες ρυθμίσεις ασφαλείας, καθώς και τα εργαλεία γονικού ελέγχου που επιτρέπουν τον περιορισμό του χρόνου χρήσης ή την απαγόρευση πρόσβασης στο Instagram κατά τις νυχτερινές ώρες.
Η υπόθεση εντάσσεται στη συνολικότερη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον περιορισμό των λεγόμενων «εθιστικών σχεδιασμών» στις ψηφιακές πλατφόρμες. Παράλληλες έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη για το TikTok, ενώ οι Βρυξέλλες ερευνούν πρακτικές που εφαρμόζουν και οι πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου Shein και Temu, υπογραμμίζοντας ότι ο σχεδιασμός ψηφιακών υπηρεσιών δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στη μεγιστοποίηση του χρόνου παραμονής των χρηστών.
