Η Wally Funk, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές στην ιστορία της αεροπορίας και η γηραιότερη γυναίκα που έχει ταξιδέψει στο διάστημα, πέθανε σε ηλικία 87 ετών, αφήνοντας πίσω της μια πορεία που συνδύασε επιμονή, πρωτοπορία και δεκαετίες αφιερωμένες στο πέταγμα.
Σύμφωνα με τη δημοτική σύμβουλο και στενή της φίλη Νταφ Ο’Ντελ, η Φανκ «πέθανε ήρεμα το βράδυ της Τετάρτης στο διαμέρισμά της σε μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων στο Γκρέιπβαϊν του Τέξας». Η Ο’Ντελ, που ήταν και φροντίστριά της, ανέφερε ότι βρισκόταν στο πλευρό της και πως η Φανκ είχε πρόσφατα υποστεί μερικές πτώσεις και αντιμετώπιζε λοίμωξη στο πόδι της — «Την καταπόνησε», δήλωσε στο Associated Press.
Η πόλη του Γκρέιπβαϊν αποχαιρέτησε τη Φανκ με ανάρτηση στο Facebook, σημειώνοντας πως ήταν μια «αγαπητή κάτοικος της πόλης, της οποίας τα εξαιρετικά επιτεύγματα και το γενναιόδωρο πνεύμα άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα».
Γεννημένη την 1η Φεβρουαρίου 1939, η Φανκ αφιέρωσε περισσότερα από 70 χρόνια στην αεροπορία. Απέκτησε την άδεια πτήσης της στο Stephens College του Μιζούρι και συνέχισε σπουδές στην εκπαίδευση στο Πανεπιστήμιο της Οκλαχόμα, κυρίως επειδή το ίδρυμα διέθετε αεροπορική ομάδα, τους Flying Aggies. «Μπορούσα να κάνω όλους τους ελιγμούς όπως τα αγόρια – αν όχι καλύτερα», είχε δηλώσει το 2019 στη Guardian.
Το 1961 προσφέρθηκε εθελοντικά στο πρόγραμμα Women in Space, μια ιδιωτική πρωτοβουλία που δοκίμασε τις καλύτερες γυναίκες πιλότους των ΗΠΑ για πιθανή ένταξη στο διαστημικό πρόγραμμα. Οι 13 γυναίκες εκείνης της προσπάθειας έγιναν γνωστές ως Mercury 13 και υποβλήθηκαν στις ίδιες εξαντλητικές δοκιμασίες με τους άνδρες. Η Φανκ ήταν η νεότερη που αποφοίτησε από το πρόγραμμα και, όπως έλεγε, «τα πήγε καλύτερα και ολοκλήρωσε τις δοκιμές ταχύτερα από όλους τους άνδρες». Σε μια δοκιμή έμεινε 10 ώρες και 35 λεπτά μέσα σε δεξαμενή αισθητηριακής απομόνωσης, ξεπερνώντας τον αστροναύτη Τζον Γκλεν.
Παρά την εντυπωσιακή απόδοση, το πρόγραμμα δεν είχε επίσημη έγκριση από τη NASA και τελικά ακυρώθηκε μετά από αντιδράσεις για τη συμμετοχή γυναικών. Ο Γκλεν είχε δηλώσει τότε ότι η ένταξη γυναικών στο διαστημικό πρόγραμμα «ενδέχεται να είναι ανεπιθύμητη».
Η Φανκ υπέβαλε επανειλημμένα αιτήσεις για να ενταχθεί στο σώμα αστροναυτών της NASA αλλά απορρίφθηκε, μεταξύ άλλων, επειδή δεν διέθετε πτυχίο μηχανικού. «Επικοινώνησα με τη NASA τέσσερις φορές και είπα “θέλω να γίνω αστροναύτης”, αλλά κανείς δεν με δέχθηκε», είχε πει στο CNN. Παρά τις απογοητεύσεις, δεν σταμάτησε ποτέ να πετά: διατήρησε σχολή πτήσεων στο Νέο Μεξικό, υπηρέτησε ως η πρώτη γυναίκα επιθεωρήτρια της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Αεροπορίας και εργάστηκε στο Εθνικό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών.
Με πάνω από 19.600 ώρες πτήσης και περισσότερους από 3.000 μαθητές, η Φανκ είχε αφιερώσει τη ζωή της στην αεροπορία. «Η αεροπορία είναι όλη μου η ζωή. Τη ζω και την αναπνέω», είχε γράψει στα απομνημονεύματά της το 2020.
Το 2021, σε ηλικία 82 ετών, πραγματοποίησε το όνειρό της: ταξίδεψε στο διάστημα με τον πύραυλο της Blue Origin του Τζεφ Μπέζος, σε μια πτήση διάρκειας περίπου 11 λεπτών κατά την οποία ο Μπέζος την είχε επιλέξει ως «επίτιμη καλεσμένη». Μετά την προσγείωση είχε δηλώσει: «Περίμενα πολύ καιρό για να το καταφέρω. Ήμουν πάντα πιο δυνατή και πάντα τα κατάφερνα μόνη μου. Θέλω να ξαναπάω, σύντομα. Το λάτρεψα».
Στον αποχαιρετισμό τους, στελέχη και φορείς τόνισαν τη σημασία της κληρονομιάς της. Ο διαχειριστής της NASA, Τζάρεντ Άιζακμαν, έγραψε στο X: «Η Wally Funk δεν σταμάτησε ποτέ να πιστεύει ότι μια μέρα θα φτάσει στο διάστημα. Το πάθος της, η επιμονή και η αγάπη της για την εξερεύνηση θα συνεχίσουν να εμπνέουν γενιές».
Η Blue Origin την αποχαιρέτισε χαρακτηρίζοντάς την «πραγματική πρωτοπόρο με κάθε έννοια της λέξης» και επισημαίνοντας πως «Ήταν μια στιγμή 60 ετών που ωρίμαζε. Η ιστορία της θα συνεχίσει να εμπνέει τους μελλοντικούς εξερευνητές. Fly, Wally, fly».
Η φίλη και φροντίστριά της, Νταφ Ο’Ντελ, υπενθύμισε το μήνυμα που άφησε με τη ζωή της: «η αδιάκοπη αποφασιστικότητα της Wally Funk αποδεικνύει πως τα όνειρα δεν έχουν ημερομηνία λήξης», προσθέτοντας ότι το παράδειγμά της θα εμπνεύσει ιδίως τα κορίτσια να ακολουθήσουν καριέρες στην επιστήμη και την αεροδιαστημική.
