Ο Τούρκος πρόεδρος, Ταγίπ Ερντογάν επανέφερε στο προσκήνιο το θέμα των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400«συνεχίστε να μας παρακολουθείτε». Η αντίδραση ήρθε την ώρα που στον ορίζοντα επανεμφανίζονται σενάρια για άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA, μετά από δηλώσεις του Τραμπ περί πιθανής κατάργησής τους.
Η αγορά των S-400 είχε οδηγήσει στην επιβολή των κυρώσεων CAATSA, και γι’ αυτό κάθε συζήτηση περί άρσης τους αναζωπυρώνει το ερώτημα: τι θα γίνει πρακτικά με τα ρωσικά συστήματα; Εκπαιδευμένο προσωπικό, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει ήδη περάσει εκπαίδευση στη Ρωσία και το σύστημα μπορεί να τεθεί σε λειτουργία σύντομα. Όμως η τύχη των S-400 παραμένει ασαφής — δεν έχει ξεκαθαριστεί αν έχουν ενεργοποιηθεί, αν φυλάσσονται αποθηκευμένα ή αν έχουν ήδη μεταφερθεί σε άλλη χώρα.
Σύμφωνα με τον Τούρκο δημοσιογράφο Yunus Paksoy, ειδικό σε θέματα αμερικανικής πολιτικής, η διαδικασία άρσης των κυρώσεων CAATSA είναι θεσμικά απλή: αρκεί ο πρόεδρος Τραμπ να απευθυνθεί με επιστολή στο Κογκρέσο. Στην επιστολή αυτή, επισημαίνει ο Paksoy, ο πρόεδρος θα πρέπει να απαντήσει στα εξής τρία σημεία: πρώτον, ότι οι S-400 δεν βρίσκονται σε λειτουργία· δεύτερον, ότι η Τουρκία δεν θα πρέπει να διατηρεί τέτοια συστήματα· και τρίτον, ότι δεν θα αναπτύξει ανάλογες σχέσεις με τη Ρωσία στο μέλλον. Αν το Κογκρέσο δεν πειστεί ότι πληρούνται οι όροι του νόμου, τότε το ζήτημα μπορεί να τεθεί σε ψηφοφορία.
Παράλληλα, κυκλοφορούν πληροφορίες ότι τα S-400 ενδέχεται να έχουν ήδη πωληθεί σε τρίτη χώρα και ότι σχετική ανακοίνωση αναμένεται σύντομα. Η τουρκική Hurriyet αναφέρει πως το σύστημα κατευθύνεται προς χώρα του Κόλπου, με αναφορές να θέτουν ως πιθανούς προορισμούς είτε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είτε το Κατάρ. Σύμφωνα με σχετικές πηγές, «οι S-400 είναι πλέον έτοιμοι για τον δρόμο προς τον Κόλπο», ενώ αναμένεται τελική επιβεβαίωση της συμφωνίας εντός της ημέρας.
Η επιλογή χώρας του Κόλπου δεν είναι τυχαία: τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν υποστεί πλήγματα από ιρανικές επιθέσεις, με σοβαρές επιπτώσεις στον τουρισμό, και αναζητούν εναλλακτικές λύσεις στην άμυνά τους. Το Κατάρ, από την πλευρά του, βρέθηκε αντιμέτωπο με ισραηλινή επίθεση που ανέδειξε αδυναμίες στο αμερικανικό σύστημα Patriot που διαθέτει.
Σε οικονομικό επίπεδο, μια πιθανή πώληση των S-400 θα επέτρεπε στην Τουρκία όχι μόνο να απαλλαγεί από τις κυρώσεις CAATSA αλλά και να αποκομίσει σημαντικό οικονομικό όφελος. Οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά τόσο στην Άγκυρα όσο και στην Ουάσινγκτον, με το πολιτικό και τεχνικό καθεστώς των S-400 να παραμένει το κεντρικό αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
