Απελπιστική κατάσταση περιγράφουν οι ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες και μεγάλα αεροδρόμια, τα οποία με κοινή επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζητούν προσωρινή αναστολή του νέου Συστήματος Εισόδου-Εξόδου (Entry/Exit System – EES) κατά την κορύφωση της θερινής περιόδου. Η κίνηση αυτή είναι αποτέλεσμα των σοβαρών προβλημάτων που, όπως καταγγέλλουν, έχει ήδη προκαλέσει η εφαρμογή του συστήματος.
Από την πλήρη ενεργοποίηση του EES τον Απρίλιο, οι χρόνοι αναμονής στους συνοριακούς ελέγχους αυξήθηκαν δραματικά, με ουρές που σε ώρες αιχμής φτάνουν ακόμη και τις πέντε ώρες. Οι καθυστερήσεις αυτές, σύμφωνα με τις αεροπορικές εταιρείες, επηρεάζουν εκατομμύρια επιβάτες, προκαλούν απώλειες ανταποκρίσεων, καθυστερήσεις πτήσεων και εντείνουν την πίεση στο προσωπικό των αεροδρομίων.
Οι φορείς του κλάδου ζητούν να δοθεί στα κράτη-μέλη η δυνατότητα να αναστέλλουν προσωρινά την εφαρμογή του EES κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, όταν η επιβατική κίνηση υπερβαίνει τις επιχειρησιακές δυνατότητες των συνοριακών σταθμών. Παράλληλα, προτείνουν τη δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού ευελιξίας από τον Σεπτέμβριο, ώστε οι συνοριακές αρχές να μπορούν να διακόπτουν προσωρινά τις διαδικασίες του συστήματος σε έκτακτες περιπτώσεις.
Η πρακτική διάσταση του προβλήματος καθίσταται εμφανής και στα πεδία λειτουργίας: σε μικρότερους αερολιμένες που εξυπηρετούν δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, αεροσκάφη αναχωρούν με κενές θέσεις επειδή επιβάτες παραμένουν εγκλωβισμένοι στις ουρές ακόμη και μετά το κλείσιμο της επιβίβασης.
Το νέο Σύστημα Εισόδου-Εξόδου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αντικαθιστά τη χειροκίνητη σφράγιση διαβατηρίων με ηλεκτρονική καταγραφή των διελεύσεων πολιτών τρίτων χωρών και συλλέγει βιομετρικά στοιχεία, όπως δακτυλικά αποτυπώματα και φωτογραφίες προσώπου, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας και την καλύτερη παρακολούθηση της διάρκειας παραμονής των επισκεπτών στη ζώνη Σένγκεν.
Οι αερομεταφορείς υπογραμμίζουν όμως ότι η τεχνική εφαρμογή του EES από μόνη της δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί επιτυχημένη. «Η πραγματική επιτυχία του συστήματος θα κριθεί από το κατά πόσο μπορεί να διασφαλίζει αποτελεσματικούς συνοριακούς ελέγχους χωρίς να παραλύει η λειτουργία του ευρωπαϊκού δικτύου αερομεταφορών», αναφέρουν.
Η προοπτική της θερινής περιόδου εντείνει την ανησυχία: εκτιμάται ότι μόνο κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο τα ευρωπαϊκά αεροδρόμια θα εξυπηρετήσουν περίπου 40 εκατομμύρια περισσότερους επιβάτες σε σχέση με το προηγούμενο δίμηνο. Η κατάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα, που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην ομαλή λειτουργία των αερομεταφορών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι έλαβε την επιστολή και επισημαίνει πως «βρίσκεται σε συνεχή συνεργασία με τον αεροπορικό κλάδο». Εκπρόσωπος της Κομισιόν τόνισε ότι «βασικός στόχος του νέου συστήματος είναι η ενίσχυση της ασφάλειας στα εξωτερικά σύνορα» και διαβεβαίωσε πως γίνονται προσπάθειες για τον περιορισμό των επιπτώσεων στους ταξιδιώτες. Η Κομισιόν ανακοίνωσε επίσης ότι θα πραγματοποιήσει νέα συνάντηση με εκπροσώπους του αεροπορικού τομέα μέσα στις επόμενες ημέρες για την εξέταση πρόσθετων μέτρων.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, τα βασικά προβλήματα εμφανίζονται σε αεροδρόμια όπου δεν υπάρχει επαρκής αριθμός συνοριοφυλάκων, κατάλληλες υποδομές ή αυτοματοποιημένα συστήματα ελέγχου. Οι αεροπορικές εταιρείες και οι διαχειριστές των αεροδρομίων επιμένουν ότι απαιτούνται άμεσα πρακτικά μέτρα και ευελιξία στην εφαρμογή, ώστε να αποφευχθεί η περαιτέρω κλιμάκωση των καθυστερήσεων κατά τη φετινή σεζόν.
