Η προθεσμία για την αντικατάσταση των παλαιών μπλε δελτίων ταυτότητας έχει εισέλθει στην τελική ευθεία: από τις 3 Αυγούστου οι παλιές ταυτότητες παύουν να ισχύουν ως ταξιδιωτικά έγγραφα εκτός Ελλάδας, ενώ οριστική κατάργηση για όλες τις διοικητικές συναλλαγές προβλέπεται τον Σεπτέμβριο του 2027. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι όσοι δεν έχουν προλάβει να εκδώσουν το νέο αστυνομικό δελτίο θα βρεθούν χωρίς έγκυρη ταυτότητα μπροστά σε δημόσιες υπηρεσίες και σε ανάγκες ταυτοποίησης.
Μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί περίπου 3.790.000 νέες ταυτότητες, αριθμός που εξακολουθεί να είναι περιορισμένος σε σχέση με τον συνολικό πληθυσμό που πρέπει να αντικαταστήσει τα παλιά δελτία μέσα στους επόμενους δεκαπέντε μήνες. Ήδη έχουν προγραμματιστεί περίπου 580.000 ραντεβού έως τις 24 Σεπτεμβρίου, ενώ διατηρούνται και έκτακτα ραντεβού για περιπτώσεις απώλειας, κλοπής ή άμεσης ανάγκης ταξιδιού στο εξωτερικό.
Η διαδικασία γίνεται μέσω της ειδικής πλατφόρμας: κάθε πολίτης κλείνει ραντεβού και καταβάλλει ηλεκτρονικά δύο παράβολα, ύψους 10 ευρώ (ή 5 ευρώ για πολύτεκνους) και 0,50 ευρώ. Δεν απαιτείται η προσκόμιση δικαιολογητικών, καθώς τα στοιχεία αντλούνται αυτόματα από την αστυνομική αρχή. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να φωτογραφηθεί επί τόπου ή να χρησιμοποιήσει φωτογραφία που έχει ανεβάσει επαγγελματίας φωτογράφος. Η νέα ταυτότητα παραδίδεται περίπου σε επτά ημέρες και η παλαιά επιστρέφεται, ενώ η ενημέρωση της φορολογικής αρχής γίνεται αυτόματα χωρίς πρόσθετες ενέργειες από τον κάτοχο.
Η πλατφόρμα για την έκδοση των νέων δελτίων τέθηκε σε λειτουργία στα τέλη του 2023. Αρχικά η ανταπόκριση ήταν περιορισμένη, αλλά μετά το 2025 η ζήτηση αυξήθηκε σημαντικά, προκαλώντας καθυστερήσεις στα ραντεβού. Στα Αστυνομικά Τμήματα της Αττικής και των μεγάλων πόλεων τα ραντεβού ήταν για μήνες πλήρως καλυμμένα. Η κατάσταση άρχισε να εξομαλύνεται όταν δόθηκε η δυνατότητα έκδοσης ταυτότητας ανεξαρτήτως τόπου κατοικίας.
Έτσι, πλέον οι πολίτες μπορούν να εκδώσουν ταυτότητα ακόμη και στον τόπο διακοπών τους, εφόσον παραμείνουν εκεί για διάστημα άνω της μίας εβδομάδας. Ωστόσο, οι σημαντικότερες αιτίες της καθυστέρησης παραμένουν οι εξής: κάποιοι ανέμεναν την ολοκλήρωση της διαδικασίας απόδοσης του Προσωπικού Αριθμού, που πλέον περιλαμβάνεται στη νέα ταυτότητα, άλλοι δυσκολεύτηκαν να εντοπίσουν διαθέσιμα ραντεβού και υπάρχουν και πολίτες που επικαλούνται ανησυχίες για ζητήματα παρακολούθησης.
Υπενθυμίζεται ότι υποχρέωση κατοχής δελτίου ταυτότητας έχουν όλοι οι Έλληνες πολίτες άνω των 12 ετών, ενώ η νέα ταυτότητα αποτελεί πλέον προϋπόθεση για την έκδοση διαβατηρίου.
Η αντικατάσταση των παλαιών μπλε ταυτοτήτων είναι νομική υποχρέωση της Ελλάδας έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βάσει του Κανονισμού 2019/1157. Σύμφωνα με τον Κανονισμό, οι ταυτότητες κρατών-μελών που δεν διαθέτουν μηχανικώς αναγνώσιμη ζώνη (MRZ) παύουν να ισχύουν στις 3 Αυγούστου 2026.
Τα νέα δελτία ταυτότητας ανταποκρίνονται στα διεθνή πρότυπα ασφαλείας του ICAO. Οι παλιές ταυτότητες, που μοιάζουν σχεδόν με εκείνες που εκδίδονταν από το 1961, θεωρούνται πλέον εύκολα πλαστογραφήσιμες.
Το νέο δελτίο κατασκευάζεται από πολυανθρακικό υλικό, τύπου πιστωτικής κάρτας (μορφοτύπου ID1), με εγχάραξη λέιζερ, ώστε όλα τα στοιχεία και η φωτογραφία να βρίσκονται ενσωματωμένα στο εσωτερικό στρώμα και να καθίσταται αδύνατη η αλλοίωση. Η υποχρεωτική έκδοση δελτίου ταυτότητας για όλους τους Έλληνες θεσμοθετήθηκε το 1945.
Το ενσωματωμένο ηλεκτρονικό μέσο αποθήκευσης περιλαμβάνει:
- τη φωτογραφία του κατόχου σε ψηφιακή μορφή,
- τη μηχανικώς αναγνώσιμη ζώνη (MRZ),
- δύο δακτυλικά αποτυπώματα,
- το επώνυμο του πατέρα,
- το επώνυμο της μητέρας,
- τον δήμο εγγραφής, τον αριθμό δημοτολογίου και τον Προσωπικό Αριθμό.
Οι πολίτες που δεν έχουν ακόμη προγραμματίσει ραντεβού καλούνται να το πράξουν άμεσα, λαμβάνοντας υπόψη τις προθεσμίες του Κανονισμού και τις συνεπακόλουθες διοικητικές και ταξιδιωτικές συνέπειες.
