Η μητρική ταυτότητα του ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν, παραμένει ένα από τα πιο επίμονα μυστήρια της αυστηρά ελεγχόμενης χώρας. Παρά τα δεκαπέντε έτη στην εξουσία, ο ίδιος δεν έχει κατονομάσει ποτέ δημόσια τη μητέρα του, μια σιωπή που ενισχύει τη μυθολογία γύρω από την οικογένεια και εγείρει ερωτήματα για τη νομιμότητα της διαδοχής.
Η μυθική καταγωγή και η πραγματικότητα
Η εξουσία των Κιμ στηρίζεται στην περίφημη «γραμμή αίματος του Παεκτού», συνδεδεμένη με τον μυθικό ιδρυτή του κορεατικού έθνους και με το όρος Παεκτού ως σημείο ιερότητας. Στο πλαίσιο αυτό, κάθε στοιχείο που αμφισβητεί την «καθαρότητα» της καταγωγής μπορεί να θεωρηθεί απειλή για το καθεστώς. Όπως έχει επισημάνει ο πρώην διπλωμάτης Ριου Χιουν-γου στο βιβλίο του «Kim Jong Un’s Secret Vault», «ο Κιμ Γιονγκ Ουν έγινε διάδοχος στα 20 του, χωρίς ιδιαίτερα επιτεύγματα, αποκλειστικά λόγω της καταγωγής του από τη γραμμή αίματος του Παεκτού».
Παρά την επίσημη αφήγηση που τοποθετεί τη ρίζα του έθνους στο όρος Παεκτού, η πραγματικότητα της οικογενειακής βιογραφίας περιλαμβάνει πιο πολύπλοκα και λιγότερο «μυθικά» στοιχεία. Στο αυστηρά ιεραρχικό σύστημα songbun, για παράδειγμα, όσοι χαρακτηρίζονται «jjaepo»—όπως η οικογένεια της μητέρας του Κιμ—τοποθετούνται σε ενδιάμεση κοινωνική θέση, υπό στενή παρακολούθηση και με περιορισμένη πρόσβαση σε ανώτερες σπουδές και θέσεις.
Η «Σταχτοπούτα» του καθεστώτος
Η μητέρα του, Κο Γιονγκ Χούι, γεννήθηκε στην Οσάκα της Ιαπωνίας το 1952 από γονείς με καταγωγή από το νησί Τζετζού. Η οικογένειά της ανήκε στους λεγόμενους «Ζαϊνίτσι Κορεάτες», που είχαν μετοικίσει στην Ιαπωνία κατά την περίοδο της ιαπωνικής κατοχής. Όταν η Κο ήταν περίπου δέκα ετών, η οικογένειά της επέστρεψε στη Βόρεια Κορέα στο πλαίσιο προγράμματος επαναπατρισμού που υποσχόταν παροχές όπως δωρεάν υγειονομική περίθαλψη, εκπαίδευση και εργασία· ωστόσο, σύντομα οι επαναπατρισθέντες χαρακτηρίστηκαν «jjaepo», δηλαδή φορείς ξένων και υποτιμημένων ιδεών.
Μέλος του καλλιτεχνικού συγκροτήματος Mansudae Art Troupe, η Κο τράβηξε την προσοχή του Κιμ Γιονγκ Ιλ χάρη στη «φυσική της ομορφιά και τις χορευτικές της ικανότητες», σύμφωνα με τον Ιάπωνα δημοσιογράφο Γιότζι Γκόμι. Παρά το γεγονός ότι ο Κιμ Γιονγκ Ιλ ήταν ήδη παντρεμένος και είχε άλλες συντρόφους, απέκτησε με την Κο τρία παιδιά. Επειδή τα παιδιά εκτός γάμου στιγματίζονται στη βορειοκορεατική κοινωνία, η Κο και τα παιδιά της ζούσαν απομακρυσμένα από την Πιονγκγιάνγκ, στην παραθαλάσσια Ουονσάν, και το δεσμό τους δεν αναγνωρίστηκε επισήμως — μια ζωή που ο Γκόμι περιέγραψε ως «σαν της Σταχτοπούτας».
Μετά τον θάνατο του Κιμ Ιλ Σουνγκ, η Κο ανέλαβε άτυπα ρόλο πρώτης κυρίας, συνοδεύοντας τον Κιμ Γιονγκ Ιλ σε επιθεωρήσεις και δημόσιες εκδηλώσεις. Ο πρώην σεφ του ηγέτη δήλωσε ότι ο Κιμ ζητούσε συχνά τη γνώμη της πριν λάβει αποφάσεις. Ένα ντοκιμαντέρ του 2011 έδειχνε την Κο σε δημόσιες εμφανίσεις, χωρίς όμως να αναφέρεται το όνομά της· το φιλμ προβαλλόταν μόνο σε ανώτερα στελέχη του κόμματος, μέχρι που διέρρευσε μέσω USB και προκάλεσε αναταραχή, ώσπου αφαιρέθηκε από το καθεστώς. Η Κο πέθανε το 2004 από καρκίνο του μαστού σε νοσοκομείο στο Παρίσι, χωρίς καμία αναφορά από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Η διαδοχή και η σκιά της νομιμότητας
Η επιλογή του δεύτερου γιου της Κο, Κιμ Γιονγκ Ουν, ως διαδόχου εγείρει ερωτήματα: πώς ο μικρότερος γιος μιας μη επίσημης συντρόφου κατέληξε στην κορυφή; Οι κόρες της επίσημης συζύγου αποκλείστηκαν λόγω φύλου, ενώ ο πρωτότοκος γιος, Κιμ Γιονγκ Ναμ, έχασε την εύνοια του πατέρα μετά από αμφισβητήσεις για τη δυναστική διαδοχή· ο Κιμ Γιονγκ Ναμ δολοφονήθηκε στη Μαλαισία το 2017 με νευροτοξικό παράγοντα. Ο μεγαλύτερος αδελφός, Κιμ Γιονγκ Τσολ, φέρεται να αποκλείστηκε λόγω προβλημάτων εξάρτησης.
Σύμφωνα με την Άννα Φίλντ στο βιβλίο της «The Great Successor», η Κο φέρεται να προώθησε ενεργά τον δεύτερο γιο της ως διάδοχο, με τη στήριξη της αδελφής της. Ο Κιμ Γιονγκ Ουν ξεχώρισε για την αποφασιστικότητά του και, μετά τον θάνατο του πατέρα του το 2011, ανέλαβε την εξουσία σε ηλικία 27 ετών. Έκτοτε έχει αναθέσει σημαντικές αρμοδιότητες στην αδελφή του, Κιμ Γιο Γιονγκ, η οποία, σύμφωνα με το νοτιοκορεατικό Υπουργείο Ενοποίησης, παίζει κεντρικό ρόλο στον μηχανισμό προπαγάνδας.
Η σκιά της μητέρας και το μέλλον της δυναστείας
Αναλυτές εκτιμούν ότι η αμφιλεγόμενη καταγωγή της μητέρας εξηγεί γιατί τα γενέθλια του Κιμ Γιονγκ Ουν δεν έχουν ανακηρυχθεί εθνική εορτή — σε αντίθεση με τον πατέρα και τον παππού του — καθώς η δημοσιοποίησή τους θα μπορούσε να εγείρει ερωτήματα για την ανατροφή του και την παρουσία του εκτός Πιονγκγιάνγκ. Αντιθέτως, ο Κιμ προβάλλει δημόσια τη σύζυγό του, Ρι Σολ Τζου, η οποία, κατά τη νοτιοκορεατική υπηρεσία πληροφοριών, προέρχεται από οικογένεια της ανώτερης μεσαίας τάξης της πρωτεύουσας και θεωρείται ότι διαθέτει «καλό songbun». Η προβολή της συζύγου και της κόρης του, Τζου Αε, ίσως λειτουργεί ως αντιστάθμισμα σε «ένα αίσθημα έλλειψης» που συνοδεύει τη μυστική καταγωγή του ηγέτη, όπως επισημαίνει ο Γκόμι.
Ο Ριου προειδοποιεί ωστόσο ότι, εάν η καταγωγή της Κο Γιονγκ Χούι αποκαλυφθεί επισήμως, «θα μπορούσε να κλονίσει όχι μόνο τη νομιμότητα του Κιμ, αλλά και τα θεμέλια της δυναστικής διαδοχής». «Θα είχε το αποτέλεσμα μιας πυρηνικής έκρηξης μέσα στην ίδια τη βορειοκορεατική κοινωνία», προειδοποιεί ο ίδιος.
