Έντονη αίσθηση και αντιπαραθέσεις προκάλεσε η παρέμβαση του υπουργού Ενέργειας των Ηνωμένων Πολιτειών, Κρις Ράιτ, ο οποίος με βιντεοσκοπημένο μήνυμα στο συνέδριο Alliance for Responsible Citizenship (ARC) μείωσε τη σημασία των κινδύνων από την ακραία ζέστη, την ώρα που μεγάλο μέρος της Ευρώπης υφίσταται ένα ιστορικό κύμα καύσωνα.
«Πάντα περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν τον χειμώνα απ’ ό,τι το καλοκαίρι, επειδή το κρύο είναι μακράν μεγαλύτερος δολοφόνος από τη ζέστη», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός υπουργός, επιχειρώντας να αιτιολογήσει την άποψή του ότι το ψύχος αποτελεί μεγαλύτερη απειλή για τη δημόσια υγεία από τις υψηλές θερμοκρασίες.
Οι δηλώσεις εν μέσω ιστορικού καύσωνα
Οι τοποθετήσεις αυτές έγιναν ενώ πολλές ευρωπαϊκές χώρες καταγράφουν θερμοκρασίες-ρεκόρ, με τις αρχές να εκδίδουν συνεχείς προειδοποιήσεις για θερμική καταπόνηση, αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών και προβλήματα στα δίκτυα ηλεκτροδότησης. Το φετινό κύμα ζέστης έχει οδηγήσει σε κλείσιμο σχολείων, διακοπές στις μεταφορές και σε αυξημένη πίεση στα συστήματα υγείας.
Οι κυβερνήσεις υπενθυμίζουν επίσης το καλοκαίρι του 2022, όταν κύμα ζέστης σε συνδυασμό με την ενεργειακή κρίση προκάλεσε περισσότερους από 60.000 θανάτους στην Ευρώπη. Στη Γαλλία, δεκάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από πνιγμό στην προσπάθειά τους να δροσιστούν, στοιχεία που ενισχύουν την ανησυχία των τοπικών αρχών.
Έχει βάση ο ισχυρισμός του;
Ειδικοί παραδέχονται ότι ιστορικά οι θάνατοι που συνδέονται με το ψύχος στην Ευρώπη είναι περισσότεροι από εκείνους που αποδίδονται στη ζέστη. Ωστόσο, προειδοποιούν ότι αυτή η σύγκριση μπορεί να είναι παραπλανητική αν χρησιμοποιείται για να υποβαθμιστούν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Η επιστημονική κοινότητα επισημαίνει ότι τα κύματα καύσωνα γίνονται συχνότερα, εντονότερα και μεγαλύτερης διάρκειας λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη, με αποτέλεσμα οι θάνατοι από ακραίες θερμοκρασίες να αυξάνονται σταθερά. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η υπερβολική ζέστη έχει πλέον αναδειχθεί σε φονικότερη αιτία θανάτων που σχετίζονται με ακραία καιρικά φαινόμενα, ξεπερνώντας το ψύχος.
Οι επιστήμονες απαντούν
Η καθηγήτρια Κλιματικής Επιστήμης στο Imperial College London, Φρίντερίκε Ότο, τόνισε ότι δεν μπορεί να γίνεται άμεση σύγκριση ανάμεσα στους θανάτους από ψύχος και εκείνους από καύσωνα. Όπως εξήγησε, οι θάνατοι από χαμηλές θερμοκρασίες καταγράφονται κυρίως σε χώρες με πληρέστερα στατιστικά στοιχεία, ενώ οι επιπτώσεις των καυσώνων αυξάνουν ραγδαία σε περιοχές του Παγκόσμιου Νότου όπου η καταγραφή είναι συχνά ελλιπής.
Η καθηγήτρια πρόσθεσε ότι η ακραία ζέστη συνδέεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή, αντίθετα με πολλούς θανάτους που αποδίδονται στο ψύχος και επηρεάζονται από παράγοντες όπως η φτώχεια, η ποιότητα της κατοικίας και η πρόσβαση σε θέρμανση.
Διαφορετικές στρατηγικές σε Ευρώπη και ΗΠΑ
Οι δηλώσεις Ράιτ αντανακλούν και τη διαφορετική προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ στην ενεργειακή πολιτική: ο Αμερικανός υπουργός υποστήριξε ότι η κλιματική αλλαγή εξελίσσεται αργά και ότι η καλύτερη απάντηση σήμερα είναι η ευρύτερη χρήση του φυσικού αερίου αντί της επιτάχυνσης της ενεργειακής μετάβασης. Στην Ευρώπη, αντίθετα, οι κυβερνήσεις επιμένουν στην ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών και στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Ο Βρετανός υπουργός Ενέργειας, Εντ Μίλιμπαντ, σχολίασε: «Όταν ήμουν παιδί, δεν είχε 35 βαθμούς στο Λονδίνο τον Ιούνιο. Αυτό που βλέπουμε σήμερα, όχι μόνο στη Βρετανία αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο, μας υποχρεώνει να δράσουμε», επισημαίνοντας την ανάγκη για γρήγορα μέτρα μετριασμού και προσαρμογής.
Νέα μελέτη: χωρίς την κλιματική αλλαγή ο φετινός καύσωνας θα ήταν σχεδόν αδύνατος
Ανάλυση του οργανισμού World Weather Attribution καταλήγει ότι τα ακραία κύματα ζέστης που πλήττουν την Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο θα ήταν «σχεδόν αδύνατο» να εκδηλωθούν με αυτή την ένταση χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Οι ερευνητές, εξετάζοντας περισσότερες από 850 ευρωπαϊκές πόλεις, διαπίστωσαν ότι σχεδόν οι μισές έχουν ήδη καταγράψει ή αναμένεται να καταγράψουν τις υψηλότερες τιμές θερμικής καταπόνησης που έχουν σημειωθεί ποτέ για τον μήνα Ιούνιο.
Η αντιπαράθεση για το αν η προσαρμογή στις υψηλές θερμοκρασίες πρέπει να βασιστεί περισσότερο στην τεχνολογία —όπως η ευρύτερη χρήση κλιματισμού— ή στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου παραμένει στο επίκεντρο της σύγκρουσης ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Η επιστημονική κοινότητα όμως επιμένει ότι προσαρμογή και περιορισμός της κλιματικής αλλαγής δεν είναι ανταγωνιστικές επιλογές αλλά δύο συμπληρωματικές στρατηγικές για τη μείωση των κινδύνων από τα ολοένα συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα.
