Στρατιές διπλωματών του ΝΑΤΟ εργάζονται πυρετωδώς για να κλείσουν τελευταίες λεπτομέρειες πριν από τη σύνοδο κορυφής της Συμμαχίας στην Άγκυρα, όπου αναμένεται να ανακοινωθούν δισεκατομμύρια δολάρια σε νέες συμβάσεις εξοπλισμών και μέτρα για την αύξηση της παραγωγής όπλων, μετέφεραν πέντε διπλωμάτες στο Politico.
Οι ηγέτες, ανάμεσά τους και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, θα συναντηθούν στην τουρκική πρωτεύουσα στις 7 και 8 Ιουλίου, σε ένα κλίμα όπου οι αμερικανικές επικρίσεις για την έλλειψη ευρωπαϊκής στήριξης στην Ουάσιγκτον απέναντι στο Ιράν παραμένουν ζωηρές. Παρά τις εντάσεις, αναμένεται ότι το Άρθρο 5 περί αμοιβαίας άμυνας θα επαναβεβαιωθεί στο κοινό ανακοινωθέν, το οποίο σύμφωνα με διπλωματικές πηγές προβλέπεται να είναι σύντομο.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, επιχειρεί να δώσει στη σύνοδο ένα ενωτικό αφήγημα: την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής παραγωγής στην Ευρώπη. Η γενικευμένη δυσκολία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας να μεταβεί από εξειδικευμένα οπλικά συστήματα σε μαζική παραγωγή καθιστά την πρωτοβουλία κομβική, ενώ οι νέες συμφωνίες αναμένεται να προβληθούν και ως οικονομικό επιχείρημα υπέρ της Συμμαχίας — επιχείρημα που φαίνεται ότι βρίσκει απήχηση στον Τραμπ.
Ο Ρούτε σημείωσε πρόσφατα ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς επένδυσαν 139 δισ. δολάρια περισσότερα στην άμυνα σε σχέση με το 2024, μετά τη συμφωνία για διάθεση του 3,5% του ΑΕΠ έως το 2035. Οι πρεσβευτές του ΝΑΤΟ συνεχίζουν ωστόσο να διαπραγματεύονται το τελικό κείμενο της διακήρυξης, που μπορεί να αλλάξει μέχρι την τελευταία στιγμή, και το ύψος των νέων συμβάσεων εξοπλισμών δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί.
Στο προσχέδιο του ανακοινωθέντος περιλαμβάνεται και σημαντική δέσμευση στήριξης προς την Ουκρανία: στρατιωτική βοήθεια ύψους 70 δισ. ευρώ, με ισόποση στήριξη και για το επόμενο έτος — στόχος που αποκάλυψε πρώτος το POLITICO. Οι ΗΠΑ, ωστόσο, δεν αναμένεται να συμμετάσχουν σε αυτό το πακέτο, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει νέες τριβές εντός της Συμμαχίας.
Ένας εκ των διπλωματών προειδοποίησε ότι η υποστήριξη προς την Ουκρανία ίσως αποτελέσει σημείο έντασης, αν και συνολικά οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται «ομαλά», όπως ανέφερε ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ.
Η ευρωπαϊκή ανάληψη μεγαλύτερης ευθύνης στην αποτροπή και την άμυνα — η λεγόμενη burden-shifting — αναμένεται να αποτελεί κεντρικό άξονα της διακήρυξης, την ώρα που οι ΗΠΑ δείχνουν να αναπροσαρμόζουν την προσοχή τους. Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Pete Hegseth ανακοίνωσε εξάμηνη αξιολόγηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη και πιέζει για αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών, μετά την απόφαση της Ουάσιγκτον να μειώσει τη διάθεση κρίσιμου στρατιωτικού εξοπλισμού στο κοινό επιχειρησιακό δυναμικό του ΝΑΤΟ.
Διαφωνίες προβλέπονται κυρίως γύρω από τις δυνατότητες deep strike — μακράς εμβέλειας πυραυλικές ικανότητες που οι Ευρωπαίοι θεωρούν αναγκαίες για την αποτροπή της Ρωσίας, ενώ η Ουάσιγκτον εκφράζει επιφυλάξεις. Το Πεντάγωνο αρνήθηκε πρόσφατα να αποστείλει πυραύλους Tomahawk στη Γερμανία, φοβούμενο ότι η κίνηση θα εκληφθεί από τη Μόσχα ως κλιμάκωση.
Παράλληλα, οι σύμμαχοι επιχειρούν να θέσουν υπό έλεγχο τις εντάσεις γύρω από τον πόλεμο στο Ιράν. Αν και οι ΗΠΑ έχουν υπογράψει προκαταρκτική συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης, ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν ότι θέματα όπως το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ θα κυριαρχήσουν στη συνάντηση της Άγκυρας. Το προσχέδιο, ως ένδειξη καλής θέλησης προς τον Τραμπ, καλεί το Ιράν να διασφαλίσει την ελευθερία ναυσιπλοΐας στη στρατηγικής σημασίας εμπορική δίοδο και τονίζει ότι η Τεχεράνη δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, σύμφωνα με διπλωμάτες του ΝΑΤΟ.
