Οι θάνατοι από τροχαία δυστυχήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζουν να μειώνονται, αλλά ο ρυθμός είναι πολύ πιο αργός από αυτόν που χρειάζεται για να επιτευχθεί ο στόχος μείωσης των θυμάτων κατά 50% έως το 2030. Αυτό προκύπτει από την ετήσια έκθεση του Road Safety Performance Index, που δημοσιεύει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών.
Στο επίκεντρο της έκθεσης δεσπόζει η εικόνα της Ελλάδας: το 2025 καταγράφηκε ιστορική μείωση 22% στους θανάτους από τροχαία, με 517 νεκρούς έναντι 665 το 2024 — την καλύτερη επίδοση από το 1963. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται, κατά τους αναλυτές, στην εντατικοποίηση των ελέγχων για κρίσιμες παραβάσεις, στις παρεμβάσεις στις υποδομές και στην εφαρμογή αυστηρότερου πλαισίου μέσω του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.
Παρά τη βελτίωση σε μεμονωμένες χώρες, τα συνολικά στοιχεία για την Ε.Ε. παραμένουν ανησυχητικά: περίπου 19.500 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στους δρόμους της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2025, ενώ πάνω από 100.000 τραυματίστηκαν σοβαρά. Στα μισά της δεκαετίας 2021-2030, οι θάνατοι έχουν μειωθεί μόλις κατά 15% σε σχέση με το έτος βάσης — όταν για να είναι εφικτός ο στόχος θα έπρεπε ήδη να έχει επιτευχθεί με μείωση 31%.
Ο ρυθμός προόδου στην Ευρώπη είναι σαφώς ανεπαρκής: για να φτάσει ο μπλοκ των κρατών-μελών στον ευρωπαϊκό στόχο του 2030 απαιτούνταν μέση ετήσια μείωση 6,1%. Επειδή όμως η Ευρώπη σήμερα παραμένει εκτός τροχιάς, ο ρυθμός που πρέπει να επιτευχθεί για το υπόλοιπο της δεκαετίας ανέρχεται περίπου στο 10% ετησίως — δηλαδή πέντε φορές υψηλότερος από τον σημερινό ρυθμό.
Ο Δείκτης Road Safety Performance Index καλύπτει 31 χώρες — τα 27 κράτη-μέλη της Ε.Ε. και τη Νορβηγία, την Ελβετία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σερβία — και δείχνει ότι όπου υπάρχει σταθερή πολιτική βούληση, τεκμηριωμένη στρατηγική και συνεπής εφαρμογή μέτρων, ο στόχος είναι εφικτός. Από το 2019, η Πολωνία πέτυχε τη μεγαλύτερη μείωση στην Ευρώπη περιορίζοντας τους θανάτους κατά 43%, ενώ η Δανία και το Βέλγιο εμφανίζουν μειώσεις 32% και 31% αντίστοιχα.
Στην κορυφή της κατάταξης παραμένουν η Νορβηγία και η Σουηδία, με μόλις 19 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκων — έναντι μέσου όρου 43 θανάτων ανά εκατομμύριο στην Ε.Ε. Η Ελλάδα, με 50 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκων, δεν θεωρείται πια ουραγός και προσεγγίζει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Παρά την πρόοδο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού: εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία οι θάνατοι στο επαρχιακό οδικό δίκτυο, οι συγκρούσεις λόγω υπερβολικής ταχύτητας και η αυξημένη συμμετοχή ευάλωτων χρηστών — μοτοσικλετιστών, πεζών, ποδηλατών και χρηστών μέσων μικροκινητικότητας — στα σοβαρά τροχαία συμβάντα.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η Ολλανδία αποτελεί τη μοναδική μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα όπου οι θάνατοι ανά εκατομμύριο κατοίκων είναι σήμερα υψηλότεροι σε σχέση με πριν από μία δεκαετία, εν μέρει λόγω της εκτεταμένης χρήσης του ποδηλάτου και της ανάγκης για πιο αποτελεσματικές πολιτικές προστασίας των ευάλωτων χρηστών.
Τέλος, η μείωση των σοβαρών τραυματισμών προχωρά με σαφώς βραδύτερο ρυθμό, αφήνοντας κάθε χρόνο περισσότερους από 100.000 ανθρώπους στην Ευρώπη με βαριές και μακροχρόνιες συνέπειες — ένα στοιχείο που καταδεικνύει ότι η μάχη για ασφαλέστερους δρόμους δεν αφορά μόνο τη μείωση των θανάτων, αλλά και την πρόληψη των μόνιμων αναπηριών και της διαχρονικής επιβάρυνσης των συστημάτων υγείας και κοινωνικής φροντίδας.
