Η Τεχεράνη επανέλαβε σήμερα ότι σκοπεύει να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, παρά την ανακοίνωση της Ουάσιγκτον πως αναστέλλει ορισμένες κυρώσεις, κυρίως σε ό,τι αφορά το ιρανικό πετρέλαιο, στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Οι διπλωματικές επαφές που ξεκίνησαν το σαββατοκύριακο στην Ελβετία άφησαν ελπίδες για συμφωνία: ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς μίλησε με ικανοποίηση για «πολύ στέρεες βάσεις για να καταλήξουμε επιτυχώς σε οριστική συμφωνία» και ανακοίνωσε την αναστολή για δύο μήνες των αμερικανικών κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο.
Παρά ταύτα, ο επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ξεκαθάρισε ότι τα Στενά του Ορμούζ «δεν θα επανέλθουν στην προπολεμική κατάσταση» και ότι η χώρα του θα συνεχίσει να «διαχειρίζεται» τη θαλάσσια οδό στρατηγικής σημασίας, σύμφωνα με κρατικό μέσο ενημέρωσης.
Ο Γαλιμπάφ στο Ομάν
Η ομάδα των ιρανών διαπραγματευτών υπό τον κ. Γαλιμπάφ μετέβη στο Ομάν για να συζητήσει ειδικά ζητήματα σχετικά με τη διαχείριση του Ορμούζ, μετέδωσε το IRNA. Το σημείο αυτό θεωρείται κρίσιμο, καθώς από τα Στενά διέρχεται περίπου το 20% του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνεται παγκοσμίως — μια ροή που ήταν ανοιχτή και χωρίς έλεγχο προτού οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτεθούν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Ο ιρανός αξιωματούχος επανέλαβε πως «η διαχείριση των Στενών του Ορμούζ δεν θα είναι ποτέ αυτή που ήταν πριν από τον πόλεμο», επιμένοντας στην ιρανική αρμοδιότητα επί της θαλάσσιας οδού.
Στο διπλωματικό μέτωπο, οι συνομιλίες μεσολαβούνται από το Πακιστάν και το Κατάρ και, σύμφωνα με τους διεθνείς παρατηρητές, αναμένεται να οδηγήσουν σε οριστική συμφωνία εντός προθεσμίας 60 ημερών, με δυνατότητα ανανέωσης αν κριθεί αναγκαίο. Ενδεικτικά, ο ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν αναμένεται να επισκεφθεί σήμερα επίσημα το Ισλαμαμπάντ, σύμφωνα με την πακιστανική διπλωματία.
Εν τω μεταξύ, η Τεχεράνη δήλωσε ότι στις συνομιλίες στην Ελβετία επετεύχθη συμφωνία με την Ουάσινγκτον για την «άμεση» αποδέσμευση ιρανικών πόρων αξίας 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων που είχαν παγώσει στο εξωτερικό. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας στις τεχνικές συνομιλίες, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, τα κεφάλαια αυτά θα διατεθούν «σε δυο δόσεις των 6 δισεκατομμυρίων».
Ο κ. Βανς επισήμανε, εξάλλου, ότι οι ΗΠΑ θα εξασφαλίσουν πως όποιοι πόροι τυχόν αποδεσμευτούν «δεν θα χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας».
Ακόμη, αναφέρθηκε πως όσον αφορά το πετρέλαιο —τον κύριο πόρο της Ισλαμικής Δημοκρατίας— «όλες οι συναλλαγές» που αφορούν την παραγωγή, την πώληση και τη μεταφορά υδρογονανθράκων ιρανικής προέλευσης «επιτρέπονται ως την 21η Αυγούστου», σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών.
Κατά τον κ. Βανς, σε αντάλλαγμα η Τεχεράνη δέχτηκε να προσκαλέσει εκ νέου «επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας» (ΔΟΑΕ, μέρος του συστήματος του ΟΗΕ), κάτι όμως που δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως από ιρανικής πλευράς.
«Πρώτη αληθινή δοκιμασία»
Οι επιθεωρήσεις του ΔΟΑΕ, που είχαν αρχίσει βάσει της συμφωνίας του 2015 —επισήμως του κοινού ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης (ΚΟΣΔ)— ανεστάλησαν από την Τεχεράνη όταν έγιναν οι αμερικανοϊσραηλινές επιδρομές στις εγκαταστάσεις τον Ιούνιο του 2025. Έκτοτε, οι επιθεωρητές δεν μπόρεσαν να επισκεφθούν τις βομβαρδισμένες εγκαταστάσεις, αφήνοντας ερωτήματα για τα αποθέματα ουρανίου εμπλουτισμένου σε υψηλό βαθμό που διέθετε η χώρα —ζήτημα που προκαλεί έντονες αντεγκλήσεις με την Ουάσιγκτον.
Η Τεχεράνη διατηρεί την πάγια θέση ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων, αλλά παραμένει αδιάλλακτη στο δικαίωμά της να διατηρεί πλήρες πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί χαρακτήρισε την τήρηση της κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο «την πρώτη αληθινή δοκιμασία» για το αμερικανοϊρανικό μνημόνιο κατανόησης.
Η Τεχεράνη απαίτησε επίσης να συμπεριληφθεί στις συνομιλίες το θέμα του Λιβάνου και αναγγέλθηκε η δημιουργία «κλιμακίου διαχείρισης συγκρούσεων» για να τερματιστεί η σύγκρουση ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολά. Το Ισραήλ, σύμφωνα με την κυβέρνηση Νετανιάχου, στοχεύει να προλάβει επιθέσεις της Χεζμπολά, αλλά οι επιδρομές έχουν προκαλέσει πάνω από 4.100 νεκρούς στη λιβανική επικράτεια και έχουν μετατρέψει πάνω από ένα εκατομμύριο ανθρώπους σε εσωτερικά εκτοπισμένους.
Χθες, ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν δέχτηκε τηλεφώνημα από τον αμερικανό αντιπρόεδρο Βανς για «την εδραίωση της κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο, τον τερματισμό της ισραηλινής στρατιωτικής κλιμάκωσης και τα μέτρα που θα ληφθούν προς αυτό», όπως ανακοίνωσαν οι υπηρεσίες του Αούν.
Τέλος, από αμερικανικής πλευράς, ο Μάρκο Ρούμπιο αναμένεται από σήμερα ως την Πέμπτη να επισκεφθεί τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ, σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ενισχύοντας την περιοδεία διπλωματικών επαφών που αποσκοπούν στον τερματισμό της σύγκρουσης και στη σταθεροποίηση της περιοχής.
