Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν σφράγισε μια αναπάντεχη πολιτική κρίση για τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Αυτό που parecía να ήταν εγγύηση της εξωτερικής του στρατηγικής —η στενή σχέση με την Ουάσιγκτον— μετατρέπεται τώρα σε πηγή αμφισβήτησης, καθώς ανατρέπει τα τρία θεμέλια της πολιτικής του και τον εγκλωβίζει σε ένα νέο δίλημμα ασφάλειας.
Από τη μία πλευρά, η απόφαση της Ουάσιγκτον να αποδεχθεί έναν ρόλο του Ιράν στις συζητήσεις για εκεχειρία έχει παραγκωνίσει τον Ισραηλινό ηγέτη και έχει προκαλέσει την οργή των πολιτικών του αντιπάλων. Η αιχμηρή δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι ο Νετανιάχου έδειξε «έλλειψη κρίσης» όταν διέταξε την επίθεση στη Βηρυτό, αξιοποιήθηκε άμεσα στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο, εντείνοντας τις αντιπαραθέσεις ενόψει των εκλογών που πρέπει να διεξαχθούν πριν από το τέλος Οκτωβρίου.
Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, οι επιλογές του Νετανιάχου μοιάζουν περιορισμένες και οδυνηρές. Ο αρχηγός της αντιπολίτευσης Γιάιρ Λαπίντ περιέγραψε στη Κνεσέτ την κατάσταση ως «είτε μια άμεση και καταστροφική σύγκρουση με τον μεγαλύτερο μας σύμμαχο, είτε μια υποτακτική παράδοση των ισραηλινών συμφερόντων» — μια δίοδο που δύσκολα προσφέρεται ως πολιτική λύση.
Παράλληλα, η πίεση δεν έρχεται μόνο από την Ουάσιγκτον. Στο εσωτερικό του Λικούντ και της κυβερνητικής ακροδεξιάς αυξάνονται οι φωνές διαμαρτυρίας για την απαίτηση της Τεχεράνης η εκεχειρία να καλύπτει «τις στρατιωτικές επιχειρήσεις σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Σε αυτό το κλίμα, ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Η συμφωνία του Τραμπ δεν μας δεσμεύει». «Δεν είμαστε εταίροι σε μια συμφωνία που δεν διασφαλίζει την ασφάλειά μας», τόνισε.
Από την πλευρά τους βουλευτές του Λικούντ όπως ο Αριέλ Κάλνερ επιχειρούν να διατηρήσουν την επιθετική ρητορική: «Το Ισραήλ θα συνεχίσει να προστατεύει τον εαυτό του», είπε, χωρίς όμως να ξεκαθαρίσει αν αυτό θα σημάνει συνέχιση των επιθέσεων. «Θα κάνουμε ό,τι χρειάζεται και περιμένουμε οι φίλοι μας να το κατανοήσουν», πρόσθεσε.
Κριτική ασκείται και στην ίδια την αμερικανική επιλογή. Η πρώην αξιωματούχος της Μοσάντ και ειδική σε θέματα Ιράν, Σίμα Σάιν, σχολίασε: «Είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς γιατί οι Αμερικανοί αποδέχθηκαν τη συμφωνία. Δίνοντας στο Ιράν ρόλο στον Λίβανο, οι ΗΠΑ του επιτρέπουν να συνεχίσει να στηρίζει τη Χεζμπολάχ και να διατηρεί την πολιτική της επιρροή εκεί».
Μέσα σε αυτό το κύμα επικρίσεων, ο ίδιος ο Νετανιάχου απέρριψε τις κατηγορίες περί αποτυχίας και υπερασπίστηκε την πορεία του: «Έχω αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου για έναν στόχο — να αποτρέψω το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα», είπε σε συνέντευξη Τύπου στην Ιερουσαλήμ. Ωστόσο παραδέχθηκε ότι υπάρχουν διαφορές με την Ουάσιγκτον και ξεκαθάρισε: «Έχουμε τα δικά μας συμφέροντα: πρώτον, να μην υπάρξει πυρηνική απειλή· δεύτερον, να διατηρήσουμε τη ζώνη ασφαλείας στον Λίβανο όσο χρειάζεται».
Σε στρατιωτικό επίπεδο, η στροφή της κυβέρνησης σε πιο επιθετική στρατηγική μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023 έχει οδηγήσει σε αδιέξοδο: οι ισραηλινές δυνάμεις επιχειρούν ταυτόχρονα σε Γάζα, Λίβανο και Συρία, πιέζοντας τα αποθέματα και τους εφέδρους χωρίς σαφή διπλωματική διέξοδο. Παρά την εκτεταμένη καταστροφή στη Γάζα και τους δεκάδες χιλιάδες νεκρούς, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Χαμάς, η οργάνωση εξακολουθεί να ελέγχει μεγάλο μέρος της περιοχής και το αμερικανικό ειρηνευτικό σχέδιο παραμένει παγωμένο.
Οι συνέπειες της συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν δεν αφορούν μόνο τη διπλωματία· έχουν ενισχύσει και τους σκληροπυρηνικούς στην Τεχεράνη, δίνοντας μεγαλύτερη επιρροή μέσω των Στενών του Ορμούζ και των παραρτημάτων της. Ο Ντάνι Σιτρίνόβιτς, ερευνητής του Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφάλειας (INSS), προειδοποιεί ότι «το Ισραήλ πρέπει να επαναξιολογήσει τη στρατηγική του έναντι της Τεχεράνης και να διαμορφώσει πιο ρεαλιστικές προτεραιότητες». Επισημαίνει ακόμα ότι οποιαδήποτε στρατιωτική κίνηση θεωρηθεί από την Ουάσιγκτον ως υπονόμευση της συμφωνίας θα προκαλέσει σκληρή αντίδραση —σε αντίθεση με την εποχή Ομπάμα, «ο Νετανιάχου δεν μπορεί πλέον να παρακάμψει τον Λευκό Οίκο μέσω του Κογκρέσου ή της αμερικανικής κοινής γνώμης».
Τελικά, η αλλαγή του διεθνούς σκηνικού έχει μετατρέψει την ασφάλεια από πολιτικό πλεονέκτημα του Νετανιάχου σε πεδίο ρήξης με τον κύριο σύμμαχο του. Η επιλογή που του απομένει – αντιπαράθεση ή υποχώρηση – δεν αφορά πλέον έναν σαφή εξωτερικό εχθρό αλλά τις σχέσεις με τους φίλους και υποστηρικτές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν δεδομένοι.
