Συμφωνία-ορόσημο ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, δίνοντας τέλος —σύμφωνα με τον ίδιο— στον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και ανοίγοντας εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ. Η επισημοποίηση ήρθε με ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου στο Truth Social, όπου έγραψε χαρακτηριστικά: «Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει πλέον ολοκληρωθεί. Συγχαρητήρια σε όλους! Με την παρούσα εξουσιοδοτώ πλήρως την ελεύθερη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ και, ταυτόχρονα, εξουσιοδοτώ την άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού των Ηνωμένων Πολιτειών. Πλοία του κόσμου, βάλτε μπρος τις μηχανές σας. Ας ρέει το πετρέλαιο!»
Λίγη ώρα νωρίτερα, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σαχμπάζ Σαρίφ είχε ανακοινώσει μέσω X ότι Ουάσινγκτον και Τεχεράνη κατέληξαν σε συμφωνία «για την ειρήνη», μετά από εντατικές διαπραγματεύσεις. Σύμφωνα με την ανάρτησή του, οι δύο πλευρές συμφώνησαν στον άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Η επίσημη τελετή υπογραφής έχει οριστεί για την Παρασκευή 19 Ιουνίου στην Ελβετία. Ο Σαρίφ ευχαρίστησε για τη διαμεσολάβηση το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία — χώρες που, όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές, διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στο τελευταίο στάδιο των συνομιλιών.
Η συμφωνία προβλέπει την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στην κρίσιμη θαλάσσια δίοδο των Στενών του Ορμούζ και τη σταδιακή άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. Οι ανακοινώσεις από την πλευρά του Πακιστάν και η αμερικανική επιβεβαίωση προκάλεσαν άμεσα αισιοδοξία στις διεθνείς αγορές ενέργειας, που είχαν δει έντονες αναταράξεις το διάστημα της κρίσης.
Αμερικανικές πηγές αφήνουν να φανεί ότι η χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων προς το Ιράν θα γίνει σταδιακά, επιτρέποντας στην Τεχεράνη να αυξήσει τις εξαγωγές πετρελαίου και να ανακουφίσει την οικονομία της, η οποία υπέστη σοβαρό πλήγμα από τον πόλεμο και τις διεθνείς κυρώσεις.
Παρά ταύτα, παραμένουν ανοιχτά και σοβαρά ζητήματα: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν εξακολουθεί να αποτελεί κεντρικό αγκάθι. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, «το Ιράν διαθέτει περισσότερα από 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε καθαρότητα 60%», επίπεδο που απέχει σχετικά λίγο από το 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Η ιρανική κυβέρνηση επιμένει ότι το πρόγραμμα έχει «αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα» και μέχρι στιγμής δεν έχει δεσμευθεί για εγκατάλειψη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.
Οι διαπραγματεύσεις, όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές, πραγματοποιήθηκαν χωρίς ουσιαστική συμμετοχή του Ισραήλ, γεγονός που προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια στο Τελ Αβίβ. Η κατάσταση μάλιστα περιπλέχθηκε όταν ισραηλινή επιδρομή στα νότια προάστια της Βηρυτού απείλησε να εκτροχιάσει τις συνομιλίες, λίγες ώρες πριν από την ολοκλήρωσή τους.
Η συμφωνία, όπως εκτιμούν διεθνείς αναλυτές, επαναφέρει σε μεγάλο βαθμό το πλαίσιο που προϋπήρχε της σύγκρουσης, η οποία ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου και κόστισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους. Ωστόσο, στο διπλωματικό παιχνίδι η Τεχεράνη βγαίνει ενισχυμένη: απέδειξε ότι μπορεί να ασκήσει αποφασιστική πίεση στη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Πακιστανικές πηγές αναφέρουν ότι μέσα στην εβδομάδα θα αρχίσουν τεχνικές συναντήσεις για την εφαρμογή των όρων, προκειμένου να εξειδικευθούν χρονοδιαγράμματα και μηχανισμοί επανόρθωσης της ναυσιπλοΐας. Το πώς και πότε θα αποκατασταθεί πλήρως η διέλευση και οι διεθνείς ροές ενέργειας παραμένει προς το παρόν ασαφές.
Παρά τα ανοιχτά ζητήματα ασφαλείας και το πυρηνικό μέτωπο, η συμφωνία θεωρείται ήδη η σημαντικότερη διπλωματική εξέλιξη των τελευταίων μηνών και αναμένεται να επηρεάσει τις γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, καθώς και τις διεθνείς αγορές ενέργειας. «Συγχαρητήρια σε όλους», έγραψε ο Τραμπ σε δεύτερη ανάρτηση, προσθέτοντας χαρακτηριστικά: «Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπροστά τις μηχανές σας. Αφήστε το πετρέλαιο να ρέει».
