Η προοπτική μιας συμφωνίας για τον τερματισμό της έντασης ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν αλλάζει ήδη τους κανόνες στο πεδίο της ενέργειας: οι διεθνείς αγορές πετρελαίου δείχνουν να ησυχάζουν και οι τιμές κινούνται πτωτικά, ενώ οι αναλυτές ζυγίζουν πότε —και πόσο– αυτό θα φανεί στην αντλία.
Κεντρικός παράγοντας στην εξίσωση είναι τα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πιο κρίσιμα ενεργειακά σημεία του πλανήτη, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας θαλάσσιας μεταφοράς πετρελαίου. Κάθε διαταραχή στην περιοχή αντανακλάται άμεσα στις τιμές του αργού και, συνεπώς, στα καύσιμα που πληρώνουν οι καταναλωτές.
Οι αγορές φαίνεται πως έχουν ήδη αρχίσει να προεξοφλούν την αποκλιμάκωση: το Brent κινείται χαμηλότερα από τα πρόσφατα υψηλά της περιόδου έντασης, με πολλούς αναλυτές να αποδίδουν μέρος της πτώσης στην προσδοκία επανεκκίνησης της ναυσιπλοΐας μέσω του Ορμούζ.
Καθοριστικό ρόλο στις τιμές παίζει και το λεγόμενο «war premium», το πρόσθετο κόστος που ενσωματώνεται στο πετρέλαιο λόγω γεωπολιτικού ρίσκου. Όσο μεγαλύτερη η ένταση, τόσο αυξάνεται αυτό το ασφάλιστρο· σε περίπτωση βιώσιμης συμφωνίας, το premium αναμένεται να υποχωρήσει και να διευκολύνει περαιτέρω την αποκλιμάκωση.
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η μετάδοση των διεθνών τιμών στην αντλία δεν είναι άμεση. Οι εταιρείες διύλισης και διανομής δουλεύουν με αποθέματα που έχουν αγοραστεί σε προηγούμενες τιμές, γι’ αυτό συνήθως χρειάζονται από λίγες ημέρες έως μερικές εβδομάδες για να αποτυπωθεί η μείωση στα πρατήρια.
Για την Ελλάδα και τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, η εμπειρία δείχνει ότι οι όποιες αλλαγές στις διεθνείς τιμές του Brent περνούν στην αγορά μέσα σε 1 έως 3 εβδομάδες, εφόσον η τάση στις διεθνείς αγορές παραμείνει σταθερή.
Οι αναλυτές προειδοποιούν, πάντως, πως ακόμη και με εκεχειρία η πλήρης επιστροφή στην κανονικότητα δεν θα είναι άμεση: η αποκατάσταση της λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ μπορεί να απαιτήσει χρόνο λόγω ζητημάτων ασφαλείας και πιθανής αποναρκοθέτησης, ενώ οι ασφάλειες για τα δεξαμενόπλοια αναμένεται να παραμείνουν αυξημένες για ένα διάστημα.
Παράλληλα, οι ναυτιλιακές εταιρείες θα κινούνται σταδιακά, επιλέγοντας προσεκτικά τη ροή δρομολογίων μέχρι να βεβαιωθούν ότι η συμφωνία είναι σταθερή και δεν υπάρχει κίνδυνος νέας κλιμάκωσης.
Στο πιο ρεαλιστικό σενάριο, αν η αποκλιμάκωση επιβεβαιωθεί και οι ροές από τον Περσικό Κόλπο αποκατασταθούν σταδιακά, αναμένεται μία ήπια μείωση στις τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης μέσα στις επόμενες εβδομάδες — όχι μια θεαματική κατάρρευση των τιμών, αλλά μια σταδιακή προσαρμογή προς τα χαμηλότερα επίπεδα.
Με απλά λόγια, οι αγορές αντιδρούν γρήγορα στις προσδοκίες ειρήνης, ωστόσο οι αντλίες ακολουθούν πιο αργά και με μεγαλύτερη επιφύλαξη· αν η συμφωνία αποδειχθεί βιώσιμη, το καλοκαίρι μπορεί να φέρει ελαφρύτερες τιμές στα καύσιμα, ως αποτέλεσμα της σταδιακής εξάλειψης του γεωπολιτικού ρίσκου.
