Το Ιράν έχει εντείνει τις τελευταίες εβδομάδες τις προσπάθειες να «σφραγίσει» τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του —που, σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις, βρίσκεται κοντά σε επίπεδα κατάλληλα για την κατασκευή πυρηνικού όπλου— προχωρώντας στην κατάρρευση σηράγγων και στη τοποθέτηση εκρηκτικών και ναρκών στις εισόδους, σύμφωνα με πέντε πηγές που έχουν γνώση των αμερικανικών πληροφοριών, όπως μεταδίδει το CNN.
Η πρόσβαση σε περίπου μισό τόνο αυτού του υλικού έχει γίνει πλέον πολύ πιο δύσκολη, επικίνδυνη και χρονοβόρα σε σχέση με έναν μήνα πριν, όταν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφηνε να εννοηθεί δημοσίως ότι θα μπορούσε να διατάξει τον αμερικανικό στρατό να το κατασχέσει, αναφέρουν οι ίδιες πηγές. Κατά ευθύ τρόπο, η δημόσια αναφορά του προέδρου στο ουράνιο ως πιθανό στόχο μπορεί να έδωσε στο Ιράν επιπλέον κίνητρο να ενισχύσει την άμυνά του.
Οι νέες οχυρώσεις προσθέτουν ένα ακόμη επίπεδο πολυπλοκότητας στις διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην κυβέρνηση Τραμπ και την Τεχεράνη για την απομάκρυνση και την καταστροφή του ουρανίου, εγείροντας ερωτήματα για το ποιος θα αναλάβει το επικίνδυνο έργο της ανάκτησής του και με ποιες εγγυήσεις επιτήρησης.
Η διπλωματική αποστολή του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχόλιο, ενώ και ο Λευκός Οίκος δεν ανταποκρίθηκε σε ερωτήσεις του CNN. Παράλληλα, Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δώσει αντικρουόμενες εκδοχές για το προσχέδιο της συμφωνίας που φέρεται να διέρρευσε σε ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων —μια διαρροή που προκάλεσε οργισμένη αντίδραση του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης ενημέρωσε δημοσιογράφους ότι οι δύο πλευρές πλησιάζουν σε μια συμφωνία που θα απαιτεί από το Ιράν να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο στις ΗΠΑ, ώστε να καταστραφεί επί τόπου και να απομακρυνθεί από τη χώρα. Ωστόσο, η ίδια η απομάκρυνση θεωρείται πλέον δύσκολη και επικίνδυνη —απαιτεί βαριά μηχανήματα εκσκαφής και εντατικές εργασίες αποναρκοθέτησης— και ακόμα και για τους Ιρανούς η επιχείρηση θα ήταν κοστοβόρα και χρονοβόρα.
«Αν αυτές οι πληροφορίες είναι αληθείς, σίγουρα θα περιέπλεκαν την ανάκτηση του υλικού», δήλωσε ο Σκοτ Ρόεκερ, πρώην επικεφαλής του Γραφείου Απομάκρυνσης Πυρηνικών Υλικών της Εθνικής Υπηρεσίας Πυρηνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ. Ο Ρόεκερ προειδοποίησε ότι η κατάσταση θα μπορούσε να δώσει στο Ιράν τη δυνατότητα να αποκρύψει μέρος των αποθεμάτων του: «Σε ένα τέτοιο σενάριο, θα ανησυχούσα ότι το Ιράν θα ισχυριστεί πως ένα τμήμα του υλικού δεν μπορεί να ανακτηθεί», συνέχισε. «Δεν θα είχαμε πλήρη εμπιστοσύνη ότι δεν θα μπορούσε να το επαναπροσεγγίσει στο μέλλον».
Η διεθνής κοινότητα εκτιμά ότι το μεγαλύτερο μέρος του αποθέματος βρίσκεται σε κατεστραμμένες σήραγγες στο πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν, στο κεντρικό Ιράν, ενώ μικρότερες ποσότητες φυλάσσονται σε άλλα σημεία. Αν οι διαπραγματευτές απαιτήσουν να συγκεντρωθεί όλο το εμπλουτισμένο ουράνιο σε κεντρική τοποθεσία για επαλήθευση και τελική απομάκρυνση, η ευθύνη θα βαρύνει την Τεχεράνη να παρουσιάσει πλήρη απογραφή του υλικού —μια διαδικασία που εμπλέκει σοβαρά ζητήματα αξιοπιστίας και επιτήρησης.
Στα μέσα Μαΐου, ο αμερικανικός στρατός είχε προετοιμαστεί για ενδεχόμενη επιχείρηση κατάσχεσης του υλικού, ωστόσο κρίθηκε υπερβολικά επικίνδυνη, σύμφωνα με προηγούμενα ρεπορτάζ. Ο Τραμπ έχει αναγνωρίσει δημόσια τον επικίνδυνο χαρακτήρα μιας τέτοιας επιχείρησης και έχει εκφράσει αμφιβολίες ότι οι Ιρανοί θα μπορούσαν να ανακτήσουν το υλικό χωρίς να εντοπιστούν από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών. «Ξέρουμε ακριβώς τι συμβαίνει», είπε στον Σον Χάνιτι του Fox News. «Κανείς δεν έχει πλησιάσει καν».
Ακόμη και αν μια συμφωνία μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον υπογραφεί τις επόμενες ημέρες, αναμένονται εκτενείς τεχνικές διαπραγματεύσεις για τις λεπτομέρειες σχετικά με το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και τον τρόπο ασφαλούς απομάκρυνσης του υλικού. Η απομάκρυνση θα απαιτούσε την ανάπτυξη εξειδικευμένης κινητής μονάδας, οργανωμένης υπό την Εθνική Υπηρεσία Πυρηνικής Ασφάλειας στο Εθνικό Εργαστήριο Όουκ Ριτζ, στο Τενεσί.
Σύμφωνα με το CNN, οι κορυφαίοι διαπραγματευτές των ΗΠΑ Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ επισκέφθηκαν το εργαστήριο νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Οι διεθνείς ειδικοί στην απομάκρυνση πυρηνικών υλικών θα χρειάζονταν σημαντικό χρόνο για να ολοκληρώσουν το έργο· ο Τραμπ είπε στους δημοσιογράφους ότι η διαδικασία θα διαρκούσε τουλάχιστον δύο εβδομάδες.
