Η επανεμφάνιση ενός παλιού εφιάλτη για την κτηνοτροφία φέρνει σε συναγερμό τις υγειονομικές και αγροτικές αρχές σε Ηνωμένες Πολιτείες και Μεξικό. Το Μεξικό ανακοίνωσε την προσωρινή αναστολή των εισαγωγών ζώντων ζώων από τις ΗΠΑ, μετά την επιβεβαίωση νέων κρουσμάτων του «σκουληκιού του κοχλιωτού μυάσματος» ή gusano barrenador del ganado, ενός παρασίτου με ιδιαίτερα καταστροφικές επιπτώσεις για την κτηνοτροφική παραγωγή.
Η απόφαση της μεξικανικής κυβέρνησης ελήφθη για να προστατευθεί το ζωικό κεφάλαιο των βορειοδυτικών πολιτειών, όπου μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί παρουσία του παρασίτου. Το υπουργείο Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης διευκρίνισε ότι η απαγόρευση καλύπτει μεγάλο εύρος ειδών και χρήσεων, από ζωικά που εισάγονται για αναπαραγωγή και εργασία έως ζώα προοριζόμενα για σφαγή και αθλητικές δραστηριότητες.
Συνολικά έχουν καταγραφεί πέντε περιστατικά στις νότιες πολιτείες των ΗΠΑ, γεγονός που αναζωπυρώνει τον φόβο για επανεμφάνιση μιας απειλής που είχε ουσιαστικά εξαλειφθεί τη δεκαετία του 1960. Οι αμερικανικές αρχές ανακοίνωσαν τρία νέα κρούσματα μέσα σε λίγες ημέρες: δύο στο Τέξας και ένα στο Νέο Μεξικό, ένδειξη ότι το παράσιτο δεν περιορίζεται πλέον σε μία μόνο γεωγραφική περιοχή.
Στο Τέξας, ένα περιστατικό εντοπίστηκε σε αγρόκτημα της κομητείας Λα Σαλ και ένα δεύτερο αφορούσε κατσίκα στην κομητεία Γκίλεσπι. Το τρίτο περιστατικό στο Νέο Μεξικό καταγράφηκε σε σκύλο, επιβεβαιώνοντας ότι ο παράσιτος μπορεί να προσβάλει διαφορετικά είδη και όχι μόνο βοοειδή.
Πίσω από την κοινή ονομασία κρύβεται ένα ιδιαίτερα επιθετικό παράσιτο: το έντομο Cochliomyia hominivorax, μια παρασιτική μύγα που προσβάλλει θερμόαιμα ζώα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, και ανθρώπους. Οι θηλυκές μύγες εναποθέτουν τα αυγά τους σε ανοιχτές πληγές ή τραύματα και όταν εκκολαφθούν οι προνύμφες εισχωρούν στους ζωντανούς ιστούς του ξενιστή, τρεφόμενες από τη σάρκα του και προκαλώντας σοβαρές βλάβες, λοιμώξεις και, αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, θάνατο.
Η έκταση της απαγόρευσης περιλαμβάνει βοοειδή, πρόβατα, κατσίκες, χοίρους, άλογα και άλλα ζώα, καθώς και ορισμένα είδη πτηνών, αρπακτικά πουλιά, διακοσμητικά πτηνά και ακόμη και νυφίτσες. Εξαίρεση αποτελούν τα κατοικίδια σκυλιά, για τα οποία οι αρχές των δύο χωρών συμφώνησαν να ενισχύσουν τους υγειονομικούς ελέγχους στα σημεία εισόδου και να εξετάσουν πρόσθετα πιστοποιητικά υγείας ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος μετάδοσης.
Η μάχη κατά του εντόμου δεν είναι άγνωστη: η Βόρεια Αμερική είχε κατορθώσει να το εξαλείψει μετά από μια από τις πιο επιτυχημένες εκστρατείες βιολογικού ελέγχου στην ιστορία της κτηνοτροφίας. Από τη δεκαετία του 1950 έως τη δεκαετία του 1980 εφαρμόστηκε μαζικά η «τεχνική του στείρου εντόμου», μια μέθοδος που θεωρείται υπόδειγμα στη διαχείριση παρασίτων.
Η «τεχνική του στείρου εντόμου» στηρίζεται στην εκτροφή εκατομμυρίων αρσενικών μυγών σε εργαστηριακές συνθήκες, στη στειρώσή τους με ακτινοβολία και στην απελευθέρωσή τους στις προσβεβλημένες περιοχές. Τα στειρωμένα αρσενικά ζευγαρώνουν με τα άγρια θηλυκά, που αναπαράγονται μόνο μία φορά, με αποτέλεσμα τα αυγά να μην είναι βιώσιμα και ο πληθυσμός του παρασίτου να μειώνεται σταδιακά.
Αμερικανικές και μεξικανικές αρχές επαναπροσανατολίζουν πόρους σε αυτή τη στρατηγική: στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η λειτουργία νέας μονάδας παραγωγής στείρων μυγών στην πολιτεία Τσιάπας του Μεξικού, που αναμένεται να ενισχύσει τις δυνατότητες ελέγχου του εντόμου.
Το ζήτημα δεν έχει μόνο υγειονομικές διαστάσεις. Η κτηνοτροφία αποτελεί βασικό πυλώνα της αγροτικής οικονομίας και στις δύο χώρες και μια νέα εξάπλωση του παρασίτου θα μπορούσε να επιφέρει σοβαρές οικονομικές απώλειες, πλήττοντας εξαγωγές ζώων και κρέατος και προκαλώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις στην αγροδιατροφική αλυσίδα.
Για το Μεξικό η κατάσταση έχει πρόσθετη ευαισθησία: από τα τέλη του 2024 οι εξαγωγές μεξικανικού βοοειδούς προς τις ΗΠΑ ήδη αντιμετωπίζουν περιορισμούς λόγω της ανησυχίας για το παράσιτο, και τώρα η ροή περιορίζεται και προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Ειδικοί προειδοποιούν ότι η υπόθεση αναδεικνύει την ευπάθεια των παγκόσμιων αγροτικών συστημάτων απέναντι στην επανεμφάνιση νοσημάτων και παρασίτων που θεωρούνταν υπό έλεγχο. Η κλιματική αλλαγή, οι μετακινήσεις ζώων και η αυξημένη εμπορική κίνηση δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν τη διάδοση οργανισμών σε περιοχές όπου είχαν εξαφανιστεί εδώ και δεκαετίες.
Η αναζωπύρωση του σκουληκιού του κοχλιωτού μυάσματος υπενθυμίζει ότι η βιοασφάλεια και η υγειονομική επιτήρηση παραμένουν κρίσιμα ζητήματα για τη διατροφική ασφάλεια και τη σταθερότητα των αγροτικών οικονομιών σε παγκόσμιο επίπεδο.
