Υποστελέχωση, εργασιακή ανασφάλεια και εξουθένωση των υπηρεσιών που χειρίζονται το άσυλο: με αυτό το πλαίσιο οι εργαζόμενοι στην Υπηρεσία Ασύλου προαναγγέλλουν κινητοποιήσεις εν μέσω της έναρξης εφαρμογής του νέου ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Το Σωματείο Εργαζομένων Συμβασιούχων Υπηρεσίας Ασύλου και ο Σύλλογος Υπαλλήλων Υπηρεσίας Ασύλου και Αρχής Προσφυγών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου ανακοίνωσαν 24ωρη απεργία για τις 12 Ιουνίου 2026. Παράλληλα, θα πραγματοποιήσουν στις 10:30 π.μ. παράσταση διαμαρτυρίας στο Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου και στα κατά τόπους γραφεία της Υπηρεσίας Ασύλου.
Οι εργαζόμενοι περιγράφουν μια Υπηρεσία Ασύλου και μια Αρχή Προσφυγών που «λειτουργούν υπό συνθήκες χρόνιας υποστελέχωσης», με ελάχιστο προσωπικό και αυξημένες απαιτήσεις. Καταγγέλλουν εντατικοποίηση της εργασίας, υπερεργασία και επαγγελματική εξουθένωση, προκειμένου να διατηρηθεί η λειτουργία μιας υπηρεσίας που χαρακτηρίζουν ζωτικής σημασίας για τη χώρα και για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Μεταξύ των αιτημάτων τους είναι η άμεση ενίσχυση της Υπηρεσίας με μόνιμο προσωπικό, η μονιμοποίηση των συμβασιούχων που καλύπτουν πάγιες ανάγκες, η καταβολή των οφειλόμενων αναδρομικών και ο σεβασμός στα εργασιακά δικαιώματα και στις ανθρώπινες συνθήκες εργασίας. Ζητούν επίσης ενίσχυση των υποδομών, επαρκή τεχνολογικό εξοπλισμό και διερμηνεία σε όλα τα στάδια της διαδικασίας ασύλου.
Όπως επισημαίνουν οι ίδιοι, η υποστελέχωση και η υποβάθμιση των διαδικασιών ασύλου δεν αποτελούν «αναγκαίες προσαρμογές», αλλά πολιτικές επιλογές με σοβαρές συνέπειες για το προσωπικό, τους αιτούντες άσυλο και τη λειτουργία του κράτους δικαίου.
Την ίδια περίοδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, που περιλαμβάνει αυστηρότερη φύλαξη συνόρων, ενοποίηση διαδικασιών ασύλου και τη δημιουργία ψηφιακού συστήματος παρακολούθησης. Την 1η Ιουνίου, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμφώνησαν στη δημιουργία των λεγόμενων «return hubs», ανοίγοντας τον δρόμο για την πλήρη εφαρμογή του Συμφώνου στις 12 Ιουνίου.
Η συμφωνία για τον Κανονισμό Επιστροφών προβλέπει επιτάχυνση των διαδικασιών επαναπατρισμού και τη δημιουργία κέντρων φιλοξενίας εκτός ΕΕ για όσους δεν έχουν δικαίωμα παραμονής. Το νέο πλαίσιο, που τέθηκε σε ισχύ το 2024, εγκαινιάζει διετή μεταβατική περίοδο, με τα κράτη-μέλη να καλούνται να το εφαρμόσουν πλήρως έως το 2026.
Η EUAA σημειώνει ότι το Σύμφωνο «εισάγει αποτελεσματικότητα στο σύστημα» και στοχεύει στην ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων, την κοινή διαχείριση ασύλου και τη δίκαιη κατανομή ευθυνών μεταξύ των κρατών-μελών. Την ίδια ώρα, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών εκφράζουν ανησυχίες για τα δικαιώματα των μεταναστών, ενώ ο Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Magnus Brunner, δηλώνει ότι «βάζουμε σε τάξη το ευρωπαϊκό μας σπίτι».
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί επίσης να αντιμετωπίσει τις χρόνιες καθυστερήσεις και τα χαμηλά ποσοστά επαναπατρισμών — σήμερα μόλις το 29% των εντολών αποχώρησης υλοποιούνται. Προβλέπονται αυστηρότεροι έλεγχοι ταυτότητας και ασφάλειας στα σύνορα, κοινά ευρωπαϊκά πρότυπα φιλοξενίας και κανόνες για τις καταχρηστικές αιτήσεις ασύλου, καθώς και μηχανισμός υποχρεωτικής αλληλεγγύης ώστε κανένα κράτος να μην επωμίζεται μόνο του υπέρμετρο βάρος.
Ωστόσο, πρακτικά προβλήματα παραμένουν: οι αιτούντες εξακολουθούν να υποβάλλουν αίτηση στο πρώτο κράτος εισόδου — επιβαρύνοντας χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία — ενώ οι καθυστερήσεις στην κατασκευή κέντρων κράτησης και στην ανάπτυξη συστημάτων παρακολούθησης προκαλούν ανησυχία για την ενότητα της ζώνης Σένγκεν και την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής πολιτικής ασύλου.
Προκειμένου να είναι έτοιμα για την προθεσμία του Ιουνίου, τα κράτη-μέλη όφειλαν να επικαιροποιήσουν την εθνική νομοθεσία και να εναρμονίσουν τη λειτουργία της αστυνομίας, των δικαστηρίων και των υπηρεσιών ασύλου με τους νέους κανόνες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκπονήσει Κοινό Σχέδιο Εφαρμογής, ωστόσο προειδοποιεί ότι η πρόοδος παραμένει άνιση, ανοίγοντας ένα κρίσιμο μέτωπο για την εφαρμογή των αποφάσεων σε εθνικό επίπεδο.
