Η εικόνα έχει πια παγιωθεί: οι τιμές στα προϊόντα «πρώτης ανάγκης» ανεβαίνουν διαρκώς και κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί πού θα σταματήσουν. Η ακρίβεια έχει γίνει το βασικότερο πρόβλημα που δηλώνουν οι Ελληνες, το οποίο επιτείνεται από τους χαμηλούς μισθούς —η χώρα μας βρίσκεται κοντά στο τέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αυτό το μέτωπο— και χωρίς ορατές λύσεις από την πολιτεία.
Για να αποτυπώσουμε το μέγεθος του φαινομένου, «ΤΑ ΝΕΑ» έκαναν αυτοψία σε σημεία που καθορίζουν την καθημερινή διαβίωση της μέσης οικογένειας: σουπερμάρκετ, λαϊκή αγορά και κρεοπωλείο. Στη συνέχεια υπολογίστηκαν και τα υπόλοιπα μηνιαία έξοδα μιας τετραμελούς οικογένειας με δύο εργαζόμενους γονείς και δύο παιδιά, διαχωρίζοντας τα νοικοκυριά σε ιδιόκτητα και σε όσα πληρώνουν ενοίκιο.
Πριν προστεθούν τα ποσά, έγιναν σαφείς αποδοχές: ο προγραμματισμός των προμηθειών θεωρείται εξαιρετικά αυστηρός, τα επιπλέον έξοδα περιορίζονται στο ελάχιστο, οι πολιτιστικές δραστηριότητες και η διασκέδαση έχουν σχεδόν εκμηδενιστεί και υποθέτουμε ότι διακοπές, ένδυση, δόσεις δανείων κ.λπ. καλύπτονται από 13ο και 14ο μισθό. Παρά αυτήν την πειθαρχία, ο προϋπολογισμός παραμένει ελλειμματικός: οριακά σε περίπτωση ιδιόκτητης κατοικίας και δραματικά όταν υπάρχει ενοίκιο.
Πρώτη στάση: Σουπερμάρκετ
Η εβδομαδιαία επίσκεψη στο σουπερμάρκετ για μια τετραμελή οικογένεια αποτυπώνει το μεγάλο κόστος των βασικών αγαθών. Με ενδεικτικές τιμές που δεν είναι ούτε φτηνές ούτε premium, το συνολικό ποσό για τα είδη διατροφής και την προσωπική/οικιακή υγιεινή πλησιάζει τα 150 ευρώ την εβδομάδα.
Για παράδειγμα: δύο μεγάλες φραντζόλες ψωμί κοστίζουν περίπου 2,80 ευρώ, 25 φέτες τυρί γκούντα στα 3,50 ευρώ και αντίστοιχες φέτες γαλοπούλας γύρω στα 5 ευρώ. Τρία λίτρα γάλα κοστίζουν περίπου 5 ευρώ, μισό κιλό φέτα περίπου το ίδιο, και ενάμισι κιλό στραγγιστό γιαούρτι ξεπερνά τα 8 ευρώ. Τριμμένο τυρί 300-400 γραμμαρίων πληρώνεται γύρω στα 5 ευρώ, ενώ μισό κιλό κίτρινο τυρί ανεβάζει κι άλλο τον λογαριασμό.
Στα υπόλοιπα είδη: μαρμελάδα πάνω από 3,50 ευρώ, μισό κιλό μέλι 5-6 ευρώ, δημητριακά 3,50–5,50 ευρώ, μεγάλη συσκευασία καφέ περίπου 8 ευρώ. Μαργαρίνη 3 ευρώ, βούτυρο 3,17 ευρώ, όσπρια (500 γρ.) 1,68 ευρώ. Δύο συσκευασίες συμπυκνωμένου ντοματοχυμού 2,20 ευρώ, κατεψυγμένο λαδερό κοντά στα 2,50 ευρώ. Μια έτοιμη τυρόπιτα για το φούρνο πάνω από 6–7 ευρώ, δώδεκα αυγά περίπου 3,50 ευρώ.
Στα αναψυκτικά και τους χυμούς: εξάδα αναψυκτικά 4,30 ευρώ, τρία λίτρα χυμός περίπου 7 ευρώ. Δύο συσκευασμένα κέικ 7,50 ευρώ και ένα λίτρο λάδι αγγίζει τα 7 ευρώ. Στα είδη προσωπικής υγιεινής, σαμπουάν 3,30 ευρώ, αφρόλουτρο 2,70 ευρώ, κοντίσιονερ 3,60 ευρώ, οδοντόκρεμα γύρω στα 2 ευρώ, κρεμοσάπουνο όμοια τιμή. Μωρομάντιλα τουλάχιστον 1,50 ευρώ και σερβιέτες περίπου 2,50 ευρώ.
Στα προϊόντα καθαρισμού: καθαριστικό πατώματος πάνω από 2 ευρώ, καθαριστικό τζαμιών 1,70–1,80 ευρώ, χλωρίνη σχεδόν 1,50 ευρώ, απορρυπαντικό πιάτων κοντά στο 1 ευρώ. Ταμπλέτες πλυντηρίου πιάτων πάνω από 6–7 ευρώ. Δέκα ρολά χαρτί υγείας 4–5 ευρώ και δύο πακέτα χαρτοπετσέτες μαζί με δύο ρολά κουζίνας περίπου 2,40 ευρώ.
Προσθέτοντας περίπου 10 ευρώ για διάφορα απρόβλεπτα, το εβδομαδιαίο καλάθι του σουπερμάρκετ φτάνει εύκολα στα 150 ευρώ.
Δεύτερη στάση: Η λαϊκή της γειτονιάς
Η αγορά φρούτων και λαχανικών από τη λαϊκή παραμένει για πολλούς επιλογή λόγω τιμής και συνήθειας —και εδώ όμως οι τιμές δεν είναι ευκαταφρόνητες. Η αυτοψία στη λαϊκή της Νέας Σμύρνης, που θεωρείται δείγμα μέσου επιπέδου τιμών, δείχνει ότι για τα απολύτως βασικά απαιτούνται περίπου 35 ευρώ την εβδομάδα.
Συγκεκριμένα: τρία κιλά πατάτες 3 ευρώ, δύο κιλά ντομάτες περίπου 4 ευρώ (τα ντοματίνια κοστίζουν διπλάσιο), ένα κιλό αγγούρια 1,50 ευρώ και ένα κιλό κρεμμύδια 1 ευρώ. Λεμόνια 1,50–2 ευρώ το κιλό, ενάμισι κιλό μπανάνες περίπου 3 ευρώ. Τρία κιλά πορτοκάλια 2,50 ευρώ, κεράσια 7–9 ευρώ το κιλό, ροδάκινα και βερίκοκα από 2 ευρώ το κιλό.
Στο καλάθι προστίθενται δύο μαρούλια με κόστος 1 ευρώ, ένα κιλό χόρτα στα 1,50 ευρώ και δύο κιλά λαχανικά εποχής (μελιτζάνες, κολοκύθια, πιπεριές) γύρω στα 3 ευρώ. Αν η οικογένεια θέλει ψάρια δύο φορές το μήνα, το κόστος για την εβδομάδα ανεβαίνει περίπου 10 ευρώ.
Τελευταία στάση: Κρεοπωλείο
Και στο κρεοπωλείο η επιβάρυνση είναι σημαντική, ακόμη κι αν η κατανάλωση κρέατος δεν είναι καθημερινή. Το «καλάθι» που εξετάστηκε περιλαμβάνει τέσσερις χοιρινές μπριζόλες περίπου 12 ευρώ, ένα μεσαίου μεγέθους κοτόπουλο 6–7 ευρώ και ένα κιλό μοσχαρίσιο κιμά γύρω στα 18 ευρώ. Χωρίς αρνί ή κατσίκι και χωρίς «ειδικές» αγορές, η εβδομαδιαία επίσκεψη στο κρεοπωλείο φτάνει άνετα τα 40 ευρώ.
Και πιο ακριβά και λιγότερο ποιοτικά
«Τα προηγούμενα χρόνια τα ίδια προϊόντα από όσα καλύπτουν τις βασικές μας ανάγκες ήταν 50% έως και 60% πιο φτηνά», δηλώνει στα «ΝΕΑ» ο Γιώργος Λεχουρίτης, πρόεδρος του Ινστιτούτου Καταναλωτών Ελλάδος. «Τη μεγαλύτερη αύξηση την έχουμε δει στα κρέατα, στα τυροκομικά και σε αρκετά εισαγόμενα προϊόντα». Σύμφωνα με τον Γ. Λεχουρίτη, η ίδια αύξηση στις τιμές υπάρχει και σε φρούτα και λαχανικά. «Η αύξηση της τιμής δεν οφείλεται στον παραγωγό, αλλά στον μεσάζοντα, καθώς όταν αγοράζει ένα προϊόν από τους παραγωγούς μπορεί να αυξήσει την τιμή του ακόμα και 300-400%», λέει.
Πέραν της ανόδου των τιμών, υπάρχει και ζήτημα ποιότητας: «Και η ποιότητα έχει πέσει», σημειώνει ο ίδιος και προσθέτει: «Με τα σημερινά δεδομένα, λοιπόν, το καλύτερο είναι να αγοράζουμε μικρότερες ποσότητες ποιοτικών προϊόντων παρά μεγάλες φτηνών και αμφιλεγόμενων. Δυστυχώς το μόνο σίγουρο είναι ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται».
Το ερώτημα που ελλοχεύει πλέον για χιλιάδες νοικοκυριά είναι απλό και κρίσιμο: αντέχει το μέσο νοικοκυριό να ξοδεύει σχεδόν έναν από τους δύο μισθούς μόνο για διατροφή και βασικά είδη ή θα αναγκαστεί να υποβαθμίσει δραστικά την ποιότητα της ζωής του;
