Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να βγάλει την Ελλάδα από τη λίστα των χωρών με Μακροοικονομικές Ανισορροπίες, τερματίζοντας έτσι την εποπτεία που κρατούσε από την αρχή της κρίσης — πριν από 16 χρόνια. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών χαρακτήρισε την εξέλιξη ιστορικής σημασίας, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι αυτή τη στιγμή δέκα κράτη‑μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος.
Παρά την αναγνώριση της σημαντικής προόδου της ελληνικής οικονομίας, η Κομισιόν δεν χαλαρώνει τις απαιτήσεις της. Στο πλαίσιο των συστάσεων για το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο 2026 ζητεί «ψαλίδι» σε φοροαπαλλαγές, στοχευμένες παροχές και άρση εμποδίων σε επαγγέλματα, ενώ θέτει στο τραπέζι την αναπροσαρμογή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο κίνησης και τη σταδιακή κατάργηση επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα.
Οι κύριες κατευθύνσεις του σχεδίου προβλέπουν τη τήρηση ανώτατων ορίων στην αύξηση των καθαρών δαπανών, την παροχή προσωρινών και στοχευμένων μέτρων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, την προώθηση πολιτικών για μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική αλλαγή.
Στο επίκεντρο των οδηγιών βρίσκεται και η πρόταση ότι τα μέτρα για την αντιμετώπιση των ανατιμήσεων στην ενέργεια πρέπει να είναι προσωρινού χαρακτήρα, να προσανατολίζονται στην προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών ή στην κάλυψη των αναγκών ενεργοβόρων επιχειρήσεων, να διατηρούν τα κίνητρα για εξοικονόμηση ενέργειας και να έχουν δημοσιονομικό κόστος συμβατό με τις δεσμεύσεις του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου.
Η Επιτροπή βάζει στο «στόχαστρο» τις 1.236 φοροαπαλλαγές που ισχύουν στην Ελλάδα, επισημαίνοντας ότι αυξάνουν την πολυπλοκότητα του φορολογικού συστήματος και πλήττουν την αποδοτικότητα των εσόδων. Ζητεί συστηματική αξιολόγηση και εξορθολογισμό, προτείνοντας έμμεσα μειώσεις σε φοροαπαλλαγές με σημαντικό δημοσιονομικό κόστος, προς βελτίωση της διαφάνειας του φορολογικού πλαισίου.
Η Επιτροπή σημειώνει επίσης την υψηλή εξάρτηση της χώρας από τα ορυκτά καύσιμα, που διατηρεί το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και αυξάνει την έκθεση σε γεωπολιτικές αναταράξεις. Ως προτεινόμενα βήματα καταγράφονται η ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων, η επιτάχυνση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών, η εγκατάσταση «έξυπνων» μετρητών και η ενίσχυση των δικτύων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
Στο πόρισμα των συστάσεων ανοίγει συγκεκριμένα θέμα για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στο ντίζελ, με την Επιτροπή να αναφέρει ότι «η Ελλάδα παραμένει η χώρα της ΕΕ όπου ο ΕΦΚ στο ντίζελ είναι ιδιαίτερα χαμηλός σε σύγκριση με τη φορολογία της βενζίνης, παρ’ όλο που το ντίζελ είναι πιο επιβλαβές για το περιβάλλον. Επομένως, η αναπροσαρμογή των ενεργειακών φόρων, σε συνδυασμό με τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα, θα μπορούσε να παράσχει ισχυρότερα κίνητρα για την ηλεκτροκίνηση».
Σε ό,τι αφορά το δικαστικό σύστημα, η Επιτροπή ζητεί επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης, ιδιαίτερα στις αστικές υποθέσεις και στις διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων, καθώς οι καθυστερήσεις εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για επιχειρηματικότητα και επενδύσεις. Παράλληλα, ζητεί την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού σε όλη τη χώρα.
Για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, αναγνωρίζεται η πρόοδος των τελευταίων ετών, αλλά η Επιτροπή τονίζει ότι η εκκαθάριση του υπολοίπου των «κόκκινων» δανείων προχωρά αργά. Οι μεγάλες δικαστικές καθυστερήσεις γύρω από πλειστηριασμούς και ρευστοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων περιορίζουν το ενδιαφέρον των επενδυτών, επιβραδύνουν την επιστροφή ακινήτων στην αγορά και επιδεινώνουν το στεγαστικό πρόβλημα.
Στο πεδίο της επιχειρηματικότητας, οι συστάσεις περιλαμβάνουν άρση εμποδίων στην άσκηση επαγγελματικών υπηρεσιών και στην ίδρυση και λειτουργία επιχειρήσεων, καθώς και ευκολότερη πρόσβαση για νεοφυείς και αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις (start‑ups και scale‑ups) σε χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης εγχώριων αγορών private equity και venture capital.
Τέλος, στο πλαίσιο του Εαρινού Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Κομισιόν ενέκρινε την παροχή πρόσθετης δημοσιονομικής ευελιξίας, διευρύνοντας την εθνική ρήτρα διαφυγής για δαπάνες και επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Η νέα δυνατότητα επιτρέπει στην Ελλάδα να επιταχύνει συγκεκριμένες ενεργειακές επενδύσεις —όχι όμως μέτρα στήριξης— αξιοποιώντας στο μέγιστο τα περιθώρια που παρέχουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες.
