Ο Νόμος 4808/2021, ο γνωστός ως νόμος Χατζηδάκη, έφερε μεταβολές στην καθημερινότητα των νέων γονέων, ενσωματώνοντας αντίστοιχη ευρωπαϊκή οδηγία και εισάγοντας υποχρεωτική προστασία για την ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Κεντρικό μέτρο είναι η άδεια πατρότητας 14 εργάσιμων ημερών με πλήρεις αποδοχές, που εφαρμόζεται οριζόντια και συνοδεύεται από ισχυρές δικλείδες προστασίας απέναντι σε πιθανή απόλυση.
Κάθε εργαζόμενος πατέρας έχει δικαίωμα σε 14 εργάσιμες ημέρες άδειας με αποδοχές με αφορμή τη γέννηση του παιδιού. Η χορήγηση είναι υποχρεωτική από τον εργοδότη και δεν προϋποθέτει προϋπηρεσία ή συγκεκριμένη οικογενειακή κατάσταση. Η άδεια μπορεί να δοθεί είτε εφάπαξ είτε τμηματικά: δύο ημέρες μπορούν να ληφθούν πριν από την εκτιμώμενη ημερομηνία τοκετού και οι υπόλοιπες δώδεκα εντός 30 ημερών μετά τη γέννηση, ενώ υπάρχει και η δυνατότητα να χορηγηθεί ολόκληρη μετά τον τοκετό.
Για την ομαλή λειτουργία της επιχείρησης ο εργαζόμενος οφείλει να ενημερώνει εγκαίρως τον εργοδότη ή τον προϊστάμενο —προφορικά, γραπτά ή ηλεκτρονικά— για την πιθανή ημερομηνία τοκετού. Σε περιπτώσεις υιοθεσίας ή αναδοχής παιδιού έως 8 ετών, η άδεια πατρότητας ξεκινά από τη στιγμή ένταξης του παιδιού στην οικογένεια. Η διάρκεια της άδειας δεν αυξάνεται σε περίπτωση πολύδυμης κύησης.
Ειδικά αν το νεογέννητο νοσηλευτεί μέσα στον πρώτο μήνα από τη γέννησή του, η άδεια μπορεί, κατόπιν συμφωνίας, να μεταφερθεί μετά την ολοκλήρωση της νοσηλείας, σύμφωνα με το άρθρο 27 του Ν. 4808/2021 και την εγκύκλιο 47972/2021.
Άδεια πατρότητας σε υπαλλήλους του Δημοσίου
Οι διατάξεις ισχύουν και για το Δημόσιο: κάθε εργαζόμενος πατέρας —μόνιμος, ΙΔΑΧ ή ΙΔΟΧ— δικαιούται τις 14 εργάσιμες ημέρες με αποδοχές κατά τη γέννηση ή την ένταξη του τέκνου σε περίπτωση υιοθεσίας ή αναδοχής παιδιού έως 8 ετών. Η άδεια μπορεί να ληφθεί δύο ημέρες πριν τον τοκετό και οι υπόλοιπες δώδεκα εντός 30 ημερών μετά τη γέννηση, ή εξ ολοκλήρου μετά τον τοκετό.
Σε περίπτωση νοσηλείας του νεογνού, η άδεια μπορεί να μετατεθεί μετά την ανάρρωσή του, όπως ορίζει η εγκύκλιος 47972/7-7-2021 του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων. Η αίτηση και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά υποβάλλονται στην αρμόδια Διεύθυνση Προσωπικού του φορέα ή ηλεκτρονικά στο email της υπηρεσίας, ενώ για την εύρυθμη λειτουργία της υπηρεσίας ο υπάλληλος οφείλει να γνωστοποιεί εγκαίρως την πιθανή ημερομηνία τοκετού.
Τι προβλέπει ο Νόμος 4808/2021 για την «Προστασία της Εργασίας»
Ο νόμος, που ισχύει για παιδιά που γεννήθηκαν από τις 19 Ιουνίου 2021 και μετά, εισάγει επιπλέον μέτρα για την υποστήριξη εργαζομένων γονέων και φροντιστών. Συγκεκριμένα προβλέπει:
• Άδεια πατρότητας 14 ημερών με αποδοχές, δύο ημέρες πριν και δώδεκα μετά τον τοκετό ή εξ ολοκλήρου μετά τη γέννηση.
• Γονική άδεια τεσσάρων μηνών για κάθε γονέα, με επίδομα από τον ΟΑΕΔ για τους δύο πρώτους μήνες, ίσο με τον κατώτατο μισθό. Η άδεια ισχύει επίσης για υιοθεσίες ή αναδοχές παιδιών έως 8 ετών.
• Άδεια φροντιστή χωρίς αποδοχές, για σοβαρούς ιατρικούς λόγους συγγενών ή προσώπων που κατοικούν στο ίδιο νοικοκυριό.
• Δικαίωμα απουσίας, με αποδοχές, έως δύο φορές τον χρόνο για λόγους ανωτέρας βίας, όπως αιφνίδια ασθένεια.
• Δυνατότητα τηλεργασίας, ευέλικτου ωραρίου ή μερικής απασχόλησης για γονείς παιδιών έως 12 ετών και για φροντιστές, εφόσον έχουν συμπληρώσει έξι μήνες εργασίας στον ίδιο εργοδότη.
• Άδεια για γυναίκες εργαζόμενες που υποβάλλονται σε μεθόδους ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Η εγκύκλιος που συνοδεύει τον νόμο περιλαμβάνει επίσης ρυθμίσεις για την προστασία από απόλυση των εργαζομένων που αιτούνται ή κάνουν χρήση αυτών των διευκολύνσεων, ενισχύοντας το πλαίσιο για την «προστασία της εργασίας» και την υποστήριξη της οικογενειακής ζωής.
