Αυστηρό μήνυμα προς την κυβέρνηση και την κοινωνία στέλνει η επίτροπος Περιβάλλοντος, Ανθεκτικότητας Υδάτων και Κυκλικής Οικονομίας Τζέσικα Ρόσγουελ, δύο ημέρες πριν από την άφιξή της στην Αθήνα για διήμερη επίσκεψη. Οι προτεραιότητες που θέτει είναι σαφείς: άμεσες επενδύσεις στο νερό, επιτάχυνση της κυκλικής οικονομίας και μετασχηματισμός της διαχείρισης αποβλήτων σε οικονομική ευκαιρία.
«Πρέπει να αντιμετωπίζετε τα απόβλητα με καλύτερο τρόπο και όχι μόνο ως περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά και ως πόρο με οικονομικά οφέλη», τονίζει στην εφημερίδα «ΝΕΑ» η Ρόσγουελ, υπενθυμίζοντας ότι η ταφή δεν μπορεί να αποτελεί το μόνιμο σχέδιο. Η Επιτροπή προετοιμάζει τον Νόμο για την Κυκλική Οικονομία που θα παρουσιαστεί το φθινόπωρο, με στόχο να προσφέρει σαφή επιχειρηματικά κίνητρα και πλαίσια για την αξιοποίηση των ροών αποβλήτων.
Η λειψυδρία χαρακτηρίζεται από την επίτροπο «επείγουσα», ιδίως για χώρες με μακρά περίοδο υδατικού στρες όπως η Ελλάδα. «Πρέπει να επενδύσουμε στο νερό», τονίζει, συνδέοντας το θέμα με την ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα και την ετοιμότητα. Η Ελλάδα, σύμφωνα με την ίδια, έχει ήδη αλλάξει τη χρήση κονδυλίων της Συνοχής προς υποδομές ύδρευσης μετά την ενδιάμεση αναθεώρηση, αλλά παραμένουν μεγάλες απώλειες από παλιές υποδομές.
Στις δράσεις που απαιτούνται, η Ρόσγουελ επισημαίνει την ανάγκη ψηφιακών λύσεων και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό διαρροών. Το 40% των καινοτομιών για το νερό που κατοχυρώνονται παγκοσμίως προέρχεται από την Ευρώπη, όμως «αντιμετωπίζουμε προκλήσεις στην κλιμάκωση», λέει, και προαναγγέλλει σχετική έκκληση για δράση και ενίσχυση της έρευνας την επόμενη εβδομάδα.
Η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει επίσης κατανομή του 35% του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού σε περιβαλλοντικές και κλιματικές δράσεις — κίνηση που, κατά την επίτροπο, θα στηρίξει τόσο την ποιότητα του νερού όσο και την ενεργειακή και οικονομική ασφάλεια.
Σε ό,τι αφορά τις πυρκαγιές, η Ρόσγουελ θα επισκεφθεί έργα δασικής πρόληψης του προγράμματος Antinero και επισημαίνει την ανάγκη ευρωπαϊκού συντονισμού: «Πρέπει να συνεργαστούμε, να υπάρχει συντονισμός στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών». Ζητά καλύτερα συστήματα επιτήρησης και επενδύσεις σε λύσεις που βασίζονται στη φύση, ώστε να αποφεύγονται μεμονωμένα «σιλό» στην αντιπυρική πολιτική.
Στον πυρήνα της συζήτησης για την κυκλικότητα, η επίτροπος υπενθυμίζει ότι το μέσο ποσοστό κυκλικότητας στην Ευρώπη είναι μόλις 11,8%, ενώ η κυκλοφορία κρίσιμων πρώτων υλών για τη μετάβαση φτάνει μόνο το 1%. Η απουσία ενιαίας αγοράς για τα απόβλητα, η πολύμηνη διάρκεια μεταφοράς μεταξύ κρατών-μελών και η χαμηλή ψηφιοποίηση, αποτελούν φραγμούς που απαιτούν εναρμόνιση και επιτάχυνση.
Στο μέτωπο της βιομηχανίας, η Ρόσγουελ αναφέρει ότι μικρές και μεγάλες εταιρείες ζητούν εναρμόνιση των προγραμμάτων διευρυμένης ευθύνης παραγωγού. Η Επιτροπή εξετάζει συνοδευτικά μέτρα — από δημόσιες συμβάσεις και φορολογικά κίνητρα έως τη μείωση ΦΠΑ για μεταχειρισμένα υλικά στον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας — ώστε να δημιουργηθεί αγορά για μεταχειρισμένα και ανακυκλωμένα υλικά.
Η Ελλάδα, σύμφωνα με την επίτροπο, έχει σημαντικές ευκαιρίες στον τομέα των βιολογικών προϊόντων και υλικών, στη διαχείριση και επαναχρησιμοποίηση δομικών υλικών και στην ενίσχυση της βιοοικονομίας. Η ελληνική βιοοικονομία απασχολεί πάνω από 650.000 άτομα, ενώ η προστιθέμενη αξία στους τομείς της βιοηλεκτρικής ενέργειας και των υγρών βιοκαυσίμων έχει σημειώσει εντυπωσιακή άνοδο την τελευταία δεκαετία.
Τέλος, η Ρόσγουελ αναφέρεται στην προσπάθεια επιτάχυνσης στρατηγικών έργων μέσω του omnibus, θέτοντας χρονικά όρια και απλοποιώντας διαδικασίες χωρίς να υποβαθμίζονται τα περιβαλλοντικά πρότυπα. Υπογραμμίζει επίσης την αξία της βιοποικιλότητας στην Ελλάδα και καλεί σε μεγαλύτερη εναρμόνιση κανονισμών τόσο μεταξύ κρατών-μελών όσο και μεταξύ τομέων, ώστε να προχωρήσει τάχιστα η μετάβαση σε πιο ανθεκτικά και κυκλικά μοντέλα ανάπτυξης.
