Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται ότι προχωρούν προς ένα πλαίσιο συμφωνίας που θα μπορούσε να μετατρέψει την προσωρινή εκεχειρία σε πιο μόνιμη διευθέτηση, ανοίγοντας τον δρόμο για την αποκλιμάκωση μετά από εβδομάδες συγκρούσεων.
Και οι δύο πλευρές μιλούν για ένα «μνημόνιο κατανόησης» που θα χαράξει τον οδικό χάρτη για την επίλυση εκκρεμών ζητημάτων, αν και δεν αναμένεται να υπάρξει οριστική συμφωνία αμέσως και το περιεχόμενο του μνημονίου παραμένει ασαφές.
Στο κέντρο της πρότασης βρίσκεται η ιδέα ότι με την υπογραφή του μνημονίου θα τερματιστούν οι εχθροπραξίες — μια εξέλιξη που εξυπηρετεί και τις δύο πλευρές: ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με τις ενδιάμεσες εκλογές, ενώ η ιρανική οικονομία βρίσκεται σε βαθιά κρίση.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, οι τελευταίες εκδοχές του κειμένου που ο Τραμπ εμφανίζεται να οριστικοποιεί προβλέπουν τη σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τη χαλάρωση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. Παράλληλα θα ξεκινήσει αντίστροφη μέτρηση για την επίλυση θεμάτων όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης δήλωσε στο CNN ότι το πλαίσιο της συμφωνίας δίνει στις δύο πλευρές «60 ημέρες για την οριστικοποίηση των σημείων της τελικής συμφωνίας».
Στο μέτωπο του πυρηνικού προγράμματος, η προτεινόμενη συμφωνία προβλέπει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο και θα δεσμευθεί να εγκαταλείψει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, το οποίο ο Τραμπ αποκαλεί «πυρηνική σκόνη». Το πώς θα διατεθεί το υπάρχον απόθεμα θα αποτελέσει αντικείμενο των επόμενων διαπραγματεύσεων.
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά αξιωματούχος, «Το σημαντικό στοιχείο αυτής της δομής είναι ότι, αν το Ιράν δεν τηρήσει τις υποχρεώσεις του, δεν θα πάρει τίποτα. Καθώς το Στενό ανοίγει, ο αποκλεισμός χαλαρώνει αναλογικά. Αυτό είναι το «εμπιστεύσου, αλλά έλεγξε» σε υπερβολική μορφή».
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, ωστόσο, εμφανίζονται επιφυλακτικά και αμφισβητούν ότι έχει κλείσει συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι «παραμένουν διαφορές σε μία ή δύο διατάξεις» του πιθανού μνημονίου. Παράλληλα, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν θα βιαστούν να συνάψουν συμφωνία και ότι, «αν» υπάρξει συμφωνία, θα διαφέρει ριζικά από εκείνη που είχε συνάψει ο πρώην πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα.
Αναφορικά με τα Στενά του Ορμούζ, ο Τραμπ έγραψε ότι η στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδος θα ανοίξει υπό το νέο μνημόνιο. Ιρανικά μέσα μετέδωσαν πως τα στενά θα παραμείνουν υπό ιρανική εποπτεία, με σταδιακή επαναφορά της ναυσιπλοΐας στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών.
Το Ιράν ζητά την άρση του αποκλεισμού των λιμανιών του, ωστόσο ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι «ο αποκλεισμός θα παραμείνει σε πλήρη ισχύ μέχρι να υπάρξει πιστοποιημένη και υπογεγραμμένη συμφωνία».
Ιρανικές πηγές επισήμαναν στο CNN ότι η επαναλειτουργία της θαλάσσιας διόδου δεν σημαίνει παραίτηση από τα δικαιώματα ελέγχου της: «Τα στενά είναι ήδη ανοιχτά, αλλά απαιτείται συντονισμός με τις ιρανικές αρχές για ασφαλή διέλευση», ανέφεραν.
Σε ό,τι αφορά τα παγωμένα κεφάλαια, με την ιρανική οικονομία να ασφυκτιά, το Ιράν ζητά την άμεση αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων που βρίσκονται σε ξένες τράπεζες. Σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim, χωρίς την απελευθέρωση μέρους των κεφαλαίων «δεν θα υπάρξει συμφωνία».
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το ξεπάγωμα των περιουσιακών στοιχείων θα γίνει μόνο μετά το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, ενώ δεν έχει ξεκαθαριστεί ο τρόπος επιστροφής των χρημάτων στην Τεχεράνη. Ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ Ισμαήλ Μπαγκαΐ υπογράμμισε ότι «η άρση των κυρώσεων δεν θα συζητηθεί στο τρέχον στάδιο», παρότι η Τεχεράνη ζητά την πλήρη άρση τους.
Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, οι ΗΠΑ επέμειναν στην ανάγκη αντιμετώπισης των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων μακράς εμβέλειας. Αν και το ζήτημα έχει υποχωρήσει στην ατζέντα, παραμένει κρίσιμο για το Ισραήλ και τα κράτη του Κόλπου.
Το μνημόνιο φέρεται επίσης να κάνει λόγο για «ανακήρυξη λήξης του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Ο Τραμπ, ωστόσο, διαβεβαίωσε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου ότι υποστηρίζει το δικαίωμα του Ισραήλ να «διατηρεί ελευθερία δράσης απέναντι σε απειλές σε όλα τα μέτωπα».
Στο μεταξύ ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο υπογράμμισε ότι το Ισραήλ θα έχει «πάντα» το «δικαίωμα να αμύνεται», ανεξαρτήτως της όποιας συμφωνίας μπορεί να επιτευχθεί ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη. Η δήλωση αυτή συμβαδίζει με τη θέση που διατύπωσε την Κυριακή ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου.
«Το Ισραήλ έχει πάντα το δικαίωμα να αμύνεται. Κάθε χώρα του κόσμου έχει αυτό το δικαίωμα. Και άρα, αν η Χεζμπολά ετοιμάζεται να εκτοξεύσει ή εκτοξεύει πυραύλους εναντίον του, το Ισραήλ έχει το δικαίωμα να ανταποδώσει», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, ο οποίος πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη στο Νέο Δελχί.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ανέφερε ότι ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επαναβεβαίωσε, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας τους, το «δικαίωμα» του Ισραήλ να διεξάγει στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο. Στόχος των επιχειρήσεων αυτών είναι το σιιτικό κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν.
Πηγή: CNN
