Σε δημόσια διαβούλευση βγαίνει αυτή την εβδομάδα το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που φέρνει «δύο νέες σημαντικές παρεμβάσεις» και αναβαθμίζει τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό σε «καταλυτικό εργαλείο» για οφειλέτες με χρέη προς τράπεζες, servicers, εφορία και ασφαλιστικά ταμεία (ΕΦΚΑ).
Κεντρική καινοτομία είναι για πρώτη φορά η δυνατότητα προστασίας της πρώτης κατοικίας μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Εξωδικαστικού: οι οφειλέτες θα μπορούν να διαχωρίζουν την κύρια κατοικία τους από την υπόλοιπη περιουσία, επιδιώκοντας μεγαλύτερο «κούρεμα» και χαμηλότερες δόσεις. Η αίτηση ρύθμισης θα υποβάλλεται ηλεκτρονικά, με τη σχετική επιλογή προστασίας της κατοικίας να γίνεται ταυτόχρονα.
Το ύψος της δόσης και του «κουρέματος» θα υπολογίζεται βάσει της αξίας της πρώτης κατοικίας και των εισοδημάτων του οφειλέτη, ενώ ο αλγόριθμος της πλατφόρμας λαμβάνει υπόψη περιουσιακά και εισοδηματικά κριτήρια. Μέσω του μηχανισμού οι οφειλέτες μπορούν ήδη να πετύχουν «κούρεμα» και αποπληρωμή έως 240 δόσεις, μειώνοντας σημαντικά τη μηνιαία επιβάρυνση.
Παράλληλα, το όριο ένταξης στον Εξωδικαστικό μειώνεται στο επίπεδο των 5.000 ευρώ (από 10.000 ευρώ), γεγονός που επιτρέπει σε μικρότερους οφειλέτες να ενταχθούν στο προστατευτικό πλαίσιο. Επιπλέον, θεσπίζεται δυνατότητα ρύθμισης έως 72 δόσεων για παλαιές αρρύθμιστες οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 και δεν είχαν ενταχθεί σε ρύθμιση έως τις 21/4/2026, με την προϋπόθεση ότι οι μεταγενέστερες οφειλές μετά το τέλος του 2023 έχουν εξοφληθεί ή ρυθμιστεί.
Μία ακόμη ανακούφιση αφορά στην άρση κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού: αυτή μπορεί να γίνει εφόσον έχει εξοφληθεί το 25% της συνολικής οφειλής και έχουν ρυθμιστεί οι υπόλοιπες υποχρεώσεις προς τη φορολογική διοίκηση, παρέχοντας «ανάσα» σε συνεπείς οφειλέτες που προσπαθούν να επανέλθουν.
Στελέχη του υπουργείου επισημαίνουν ότι οι αλλαγές αυτές, μαζί με τις βελτιώσεις που εφαρμόστηκαν από τον Απρίλιο του περασμένου έτους —όπως ο διπλασιασμός των οικονομικών κριτηρίων για ευάλωτους πολίτες, η υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης από όλους τους πιστωτές και η ένταξη της μεσαίας τάξης— έχουν μετατρέψει τον Εξωδικαστικό σε ρεαλιστική διέξοδο για τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους. Το ποσοστό εγκρισιμότητας υπερβαίνει το 80%, με 8 στις 10 αιτήσεις να καταλήγουν σε επιτυχή ρύθμιση.
Τα στοιχεία μέχρι τα τέλη Απριλίου αποτυπώνουν την αποτελεσματικότητα: 60.388 επιτυχείς ρυθμίσεις που αφορούν αρχικές οφειλές ύψους 18,64 δισ. ευρώ. Από αυτές, 6.971 αφορούν ευάλωτους οφειλέτες και 439 Άτομα με Ειδικές Ανάγκες.
Ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης χαρακτήρισε το ιδιωτικό χρέος «πολιτική συνοχής, πολιτική δεύτερης ευκαιρίας», υπογραμμίζοντας ότι «πίσω από κάθε οφειλή υπάρχουν άνθρωποι και οι ιστορίες τους». Σημείωσε ότι «υπάρχουν επιχειρήσεις που δίνουν καθημερινά μάχη για να σταθούν στην αγορά και οικογένειες που αγωνίζονται σκληρά να ορθοποδήσουν».
Το νομοσχέδιο λαμβάνει υπόψη και δημοσιονομικούς περιορισμούς: το χρονικό ορόσημο της 31ης Δεκεμβρίου 2023 επιλέχθηκε επειδή πάνω από το 90% των οφειλών δημιουργήθηκαν στην περίοδο της κρίσης, ενώ από το 2024 επικράτησε κανονικότητα. Οι νεότερες οφειλές θα πρέπει επομένως να ρυθμίζονται μέσω της πάγιας ρύθμισης των 24–48 δόσεων. Σημειώνεται ότι το Δημόσιο εισπράττει 3,2 δισ. ευρώ ετησίως από την πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων· αν αυτή αυξανόταν σε 72, οι απώλειες θα έφταναν τα 2,5 δισ. ευρώ ετησίως, με επιπτώσεις στην τήρηση των δημοσιονομικών κανόνων.
Η ρύθμιση των 72 δόσεων θα λειτουργεί συμπληρωματικά ή εναλλακτικά του Εξωδικαστικού, ανάλογα με το συμφέρον του κάθε οφειλέτη, ενώ η διαγραφή μέρους της οφειλής («κούρεμα») παραμένει προνόμιο του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.
Το νομοσχέδιο τίθεται σε δημόσια διαβούλευση αυτή την εβδομάδα, με στόχο οι νέες ρυθμίσεις να καταστούν διαθέσιμες το ταχύτερο δυνατό σε ιδιώτες και επιχειρήσεις που αναζητούν βιώσιμες λύσεις για την αποκατάσταση της οικονομικής τους καθημερινότητας.
