Ο Βλαντίμιρ Πούτιν περνάει πλέον εβδομάδες ολόκληρες κλεισμένος σε αναβαθμισμένα υπόγεια καταφύγια —κυρίως στην περιοχή του Κρασνοντάρ, κοντά στη Μαύρη Θάλασσα— και όχι στις προεδρικές κατοικίες της Μόσχας ή του Βαλντάι. Σύμφωνα με πηγές ευρωπαϊκών υπηρεσιών πληροφοριών και Ρώσους που τον γνωρίζουν, αφιερώνει περίπου το 70% του χρόνου του στην Ουκρανία και έχει περιορίσει δραστικά τις δημόσιες εμφανίσεις του.
Η κίνηση αυτή συνοδεύεται από σκληρά μέτρα ασφαλείας: απαγόρευση χρήσης μέσων μαζικής μεταφοράς σε μάγειρες, σωματοφύλακες και φωτογράφους που τον συνοδεύουν, απαγόρευση κινητών και συσκευών με πρόσβαση στο Διαδίκτυο κοντά του και εγκατάσταση συστημάτων παρακολούθησης στα σπίτια τους. Οι πηγές που επικαλούνται οι «Financial Times» περιγράφουν ένα κλίμα έντονου φόβου για απόπειρα δολοφονίας —ιδίως από ουκρανικό drone— αλλά και για πιθανό πραξικόπημα.
Τα ρεπορτάζ που έδωσαν μάχη στα διεθνή μέσα αναφέρουν σχεδόν τα ίδια συμπεράσματα. Οι «Financial Times» επικαλούνται ως πηγές «πρόσωπα που γνωρίζουν τον ρώσο πρόεδρο στη Μόσχα και άτομο κοντά σε ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών», ενώ το CNN στηρίζει το ρεπορτάζ του σε «έκθεση ευρωπαϊκής υπηρεσίας πληροφοριών που περιήλθε στην κατοχή» του. Η εικόνα είναι σαφής: ο φόβος του Πούτιν συνδυάζει στοιχεία παρανοίας —παραπέμποντας στην τελευταία φάση της διακυβέρνησης του Στάλιν— με πραγματικά δεδομένα και απειλές.
Τον Δεκέμβριο, η περιοχή του Βαλντάι, όπου βρίσκεται μια από τις ντάτσες του, χτυπήθηκε από ουκρανικό drone· ο ίδιος ο Πούτιν κατηγόρησε το Κίεβο ότι επιχείρησε να τον σκοτώσει, ενώ οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες διέψευσαν ότι αυτός ήταν ο στόχος. Το περιστατικό, όμως, έδειξε ότι η Ουκρανία μπορεί να πλήξει μακριά και στοχευμένα με τηλεκατευθυνόμενα όπλα.
Η απειλή των drones επισκιάζει και τις εορταστικές εκδηλώσεις: λίγες ώρες μετά χτύπημα πολυκατοικίας κοντά στο κέντρο της Μόσχας —χωρίς θύματα, σύμφωνα με τον δήμαρχο— ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε από το Γερεβάν ότι ουκρανικά drones ενδέχεται να πετάξουν πάνω από την παραδοσιακή στρατιωτική παρέλαση της 9ης Μαΐου στην Κόκκινη Πλατεία. Το Κρεμλίνο έχει ήδη αποφασίσει ότι, «υπό το πρίσμα της τρομοκρατικής απειλής», η φετινή παρέλαση θα γίνει χωρίς τη συμμετοχή αρμάτων μάχης και πυραυλικών συστημάτων.
Χθες ο Πούτιν κήρυξε διήμερη μονομερή κατάπαυση του πυρός με την Ουκρανία για τις εορταστικές εκδηλώσεις της 8-9 Μαΐου. Το ρωσικό υπουργείο Αμυνας προειδοποίησε ταυτόχρονα ότι σε περίπτωση που η Ουκρανία επιχειρήσει να διαταράξει τις εκδηλώσεις «θα υπάρξει μαζική πυραυλική επίθεση αντιποίνων στο κέντρο του Κιέβου». Ο ίδιος ο ουκρανός πρόεδρος ανακοίνωσε αργότερα ότι η Ουκρανία θα τηρήσει κατάπαυση του πυρός από τα μεσάνυχτα της Τρίτης, 5 Μαΐου.
Παράλληλα, τις στρατιωτικές ανησυχίες συνοδεύουν και στρατιωτικές απώλειες στο πεδίο: σύμφωνα με το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW), οι ρωσικές δυνάμεις κατέγραψαν τον Απρίλιο καθαρή εδαφική απώλεια 116 τετραγωνικών χιλιομέτρων —η πρώτη τέτοια από την είσοδο των ουκρανικών δυνάμεων στην περιοχή του Κουρσκ τον Αύγουστο του 2024— ενώ η δυσαρέσκεια στο εσωτερικό της Ρωσίας λόγω της παρατεταμένης σύγκρουσης αυξάνεται, ειδικά αφού ο πόλεμος διαρκεί περισσότερο από τη συμμετοχή της χώρας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με την έκθεση που επικαλείται το CNN, μετά τη δολοφονία στα τέλη Δεκεμβρίου του αντιστράτηγου Φανίλ Σαρβάροφ στη Μόσχα —την τελευταία μιας σειράς επιθέσεων που αποδίδονται σε ουκρανούς πράκτορες— ο Πούτιν διέταξε να ενισχυθούν τα μέτρα ασφαλείας. Η έντονη αντιπαράθεση που προκλήθηκε μεταξύ ανώτατων ρώσων αξιωματούχων και η δυσαρέσκεια των στρατηγών τροφοδοτούν τους φόβους του για πιθανό πραξικόπημα.
Η ευρωπαϊκή υπηρεσία πληροφοριών ξεχώρισε, μάλιστα, ως δυνητικό πραξικοπηματία τον πρώην υπουργό Αμυνας και άλλοτε στενό συνεργάτη του Πούτιν, Σεργκέι Σοϊγκού, που σήμερα υπηρετεί ως γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας. Το CNN επισημαίνει, ωστόσο, ότι μια τέτοια διαρροή μπορεί επίσης να είναι σκόπιμη, με στόχο την αποσταθεροποίηση του Κρεμλίνου —μια υπενθύμιση ότι στον πόλεμο της πληροφορίας τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και χειραγώγησης είναι θολά.
Το συμπέρασμα που προκύπτει από τα διεθνή ρεπορτάζ είναι διπλό: ο φόβος του Πούτιν έχει ρεαλιστική βάση —με συγκεκριμένα περιστατικά και απειλές— αλλά πλαισιώνεται και από μια αίσθηση παρανοϊκής απομόνωσης, που μεταφράζεται σε αυξανόμενο περιορισμό της δημόσιας εικόνας και σε εντονότερη παρακολούθηση του περιβάλλοντός του.
