Ισπανία και Μαρόκο προχωρούν σε ένα ορόσημο για τις διηπειρωτικές υποδομές: υπεγράφη μνημόνιο συνεργασίας για την εκκίνηση κοινών ερευνών που θα προετοιμάσουν την κατασκευή ενός υποθαλάσσιου τούνελ κάτω από τα Στενά του Γιβραλτάρ, το οποίο θα συνδέει την Ευρώπη με την Αφρική.
Η επίσημη υπογραφή έγινε στις 4 Δεκεμβρίου 2025 στο Λα Μονκλόα από τον Ισπανό υπουργό Μεταφορών Óscar Puente και τον Μαροκινό ομόλογό του Karim Zidane. Στόχος του μνημονίου είναι η διεξαγωγή τριετούς ερευνητικής εκστρατείας για τη σεισμικότητα, τους πιθανούς σεισμούς και τσουνάμι και τη γενικότερη γεωδυναμική συμπεριφορά της περιοχής.
Την ανάπτυξη του προγράμματος έχει αναλάβει η δημόσια SECEGSA (Spanish Company for Studies on Fixed Communication across the Strait of Gibraltar), που ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1980 για να προωθήσει το έργο. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της OKDiario, η ισπανική κυβέρνηση ενέκρινε στα μέσα Μαρτίου 2026 νέα χρηματοδότηση 1,73 εκατ. ευρώ για τεχνικές μελέτες.
Το προτεινόμενο τεχνικό σχήμα προβλέπει συνολικό μήκος περίπου 65 χιλιομέτρων, από τα οποία τα 40 αναλογούν σε ισπανικό έδαφος. Η απόσταση μεταξύ των τερματικών σταθμών θα είναι 42 χιλιόμετρα, με 38,5 χιλιόμετρα πραγματικού τούνελ —εκ των οποίων 27,7 χιλιόμετρα θα είναι υποθαλάσσια— και βόρεια είσοδο κοντά στο Vejer de la Frontera.
Στο χαμηλότερο σημείο τού έργου το βάθος προβλέπεται να φτάνει τα 475 μέτρα, με ελάχιστο κάλυμμα βράχου 175 μέτρων και μέγιστη κλίση 3%. Η υποδομή θα αποτελείται από δύο ανεξάρτητους σιδηροδρομικούς αγωγούς μονής γραμμής κυκλικής διατομής 7,90 μέτρων, ενώ ανάμεσά τους θα υπάρχει κεντρική σήραγγα υπηρεσιών διαμέτρου 6 μέτρων για έκτακτες ανάγκες και συντήρηση. Κάθε 340 μέτρα θα υπάρχουν εγκάρσιες διαβάσεις 6 μέτρων. Στο κατώτατο σημείο θα διαμορφωθεί Secure Parking Zone με ζώνες στάσης, ασφάλειας, παρέμβασης και γκαλερί απαγωγής καπνού.
Για την τεχνική σκοπιμότητα, η SECEGSA ανέθεσε μελέτη στη Herrenknecht Ibérica, ισπανική θυγατρική της γερμανικής κατασκευάστριας μηχανημάτων διάνοιξης σηράγγων. Η μελέτη επικεντρώθηκε στο Umbral de Camarinal, το υποθαλάσσιο ύψωμα που χωρίζει τη Μεσόγειο από τον Ατλαντικό. Η κατασκευάστρια επιβεβαίωσε ότι το έργο είναι τεχνικά εφικτό με βάση τα σημερινά όρια της μηχανικής, υπογραμμίζοντας όμως τις τεράστιες λογιστικές και οικονομικές προκλήσεις.
Γεωλογικά, το υπόβαθρο του Camarinal αποτελείται από έντονα ανομοιογενή στρώματα του συμπλέγματος Flysch, με ψαμμίτη και αργιλώδεις σχηματισμούς επικαλυμμένους από νεότερες πλειοκαινικές και τεταρτογενείς αποθέσεις. Αυτή η ανομοιογένεια καθιστά το συγκεκριμένο τμήμα ένα από τα πλέον απαιτητικά τεχνικά σημεία της διαδρομής.
Το εκτιμώμενο κόστος για την ισπανική πλευρά υπερβαίνει τα 8,5 δισ. ευρώ. Εφόσον προχωρήσει το έργο, η διέλευση μεταξύ Ισπανίας και Μαρόκου θα διαρκεί περίπου 30 λεπτά, με στόχο ολοκλήρωσης στο διάστημα 2035–2040, υπό την προϋπόθεση θετικών αποτελεσμάτων από τις προπαρασκευαστικές μελέτες.
Στην ερευνητική προσπάθεια θα εμπλακεί το ισπανικό CSIC μέσω τριών εξειδικευμένων ινστιτούτων: του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Επιστημών, του Γεωλογικού και Μεταλλευτικού Ινστιτούτου της Ισπανίας και του Ισπανικού Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας. Στο πλαίσιο διεθνούς ομάδας εργασίας συμμετέχουν επίσης το Υδρογραφικό Ινστιτούτο του Πολεμικού Ναυτικού και η Υπηρεσία Γεωλογικών Ερευνών των Ηνωμένων Πολιτειών.
Τα Στενά του Γιβραλτάρ είναι περιοχή με πάνω από 100.000 διελεύσεις πλοίων ετησίως και εντάσσονται σε Ζώνη Ειδικής Προστασίας. Σε αυτά τα ύδατα έχουν καταγραφεί περισσότερα από 1.900 είδη θαλάσσιας χλωρίδας και πανίδας, στοιχείο που απαιτεί αυστηρή περιβαλλοντική αδειοδότηση και συνεχή επίβλεψη. Όλα τα συλλεγμένα δεδομένα θα ενσωματωθούν σε τρισδιάστατο γεωλογικό μοντέλο του Umbral de Camarinal, κρίσιμο για την οριστική αξιολόγηση της τεχνικής βιωσιμότητας πριν από οποιαδήποτε κατασκευαστική φάση.
