Η Ουκρανία τιμά σήμερα την 40ή επέτειο από την πυρηνική καταστροφή του Τσερνόμπιλ με εκδηλώσεις μνήμης στον χώρο του πρώην πυρηνικού σταθμού στη βόρεια Ουκρανία. Στην κεντρική τελετή, που θα πραγματοποιηθεί εντός της ζώνης αποκλεισμού, θα παραστεί ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ενώ έχουν ληφθεί αυστηρά μέτρα ασφαλείας λόγω της συνεχιζόμενης από το 2022 ρωσικής εισβολής και της εγγύτητας του Τσερνόμπιλ στη Λευκορωσία.
Στο Κίεβο και σε άλλες πόλεις της Ουκρανίας θα πραγματοποιηθούν καθ’ όλη τη μέρα εκδηλώσεις για τη μνήμη των θυμάτων: τήρηση λεπτών σιγής, εκθέσεις, συναυλίες, προβολές ταινιών και καταθέσεις στεφάνων. Οι διοργανώσεις αποσκοπούν τόσο στο να τιμήσουν τους νεκρούς και τους διασώστες όσο και να υπενθυμίσουν τον διαχρονικό κίνδυνο που συνδέεται με την πυρηνική ενέργεια.
Αντίστοιχες τελετές θα λάβουν χώρα και στη Λευκορωσία, τη Ρωσία και άλλες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες. Την εποχή της καταστροφής, εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι από όλη τη Σοβιετική Ένωση είχαν σταλεί στο Τσερνόμπιλ για να περιορίσουν τη ραδιενεργό μόλυνση και να θωρακίσουν τον χώρο του αντιδραστήρα.
Στις 26 Απριλίου 1986, μια δοκιμή στον πυρηνικό σταθμό του Τσερνόμπιλ ξέφυγε από τον έλεγχο και ο αντιδραστήρας αριθμός τέσσερα υπέστη καταστροφική βλάβη. Η έκρηξη και η πυρκαγιά απελευθέρωσαν τεράστιες ποσότητες ραδιενέργειας στην ατμόσφαιρα με συνέπεια τη διασπορά ραδιενεργών νεφών σε τμήματα της βόρειας και της δυτικής Ευρώπης.
Οι περιοχές της Λευκορωσίας και της δυτικής Ρωσίας επλήγησαν περισσότερο, ενώ ο κατεστραμμένος αντιδραστήρας συνέχισε να εκπέμπει ραδιενέργεια για μήνες. Ακολούθησε η κατασκευή προστατευτικών δομών και η επιχείρηση απομάκρυνσης και αποκατάστασης, στην οποία συμμετείχαν μηχανήματα και εργατικά συνεργεία για την κάλυψη και στεγανοποίηση του αντιδραστήρα.
Ειδικοί εκτιμούν ότι οι θάνατοι που σχετίζονται με την καταστροφή ανέρχονται σε δεκάδες χιλιάδες. Πάνω από 100.000 άνθρωποι απομακρύνθηκαν από την περιοχή γύρω από τον σταθμό, η οποία ορίστηκε ως ζώνη αποκλεισμού με ακτίνα 30 χιλιομέτρων. Ο πυρηνικός σταθμός τέθηκε οριστικά εκτός λειτουργίας.
Η σημερινή ημέρα αποτελεί υπενθύμιση του ανθρώπινου κόστους και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που άφησε πίσω της η τραγωδία του Τσερνόμπιλ. Οι εκδηλώσεις μνήμης και οι αυξημένες δράσεις ασφάλειας αναδεικνύουν την ανάγκη διαρκούς επαγρύπνησης απέναντι στους κινδύνους της ραδιενέργειας.
