Η έναρξη της τουριστικής περιόδου φέρνει στην επιφάνεια ένα από τα κρίσιμα διλήμματα της σύγχρονης Αθήνας: πώς να διατηρήσει την ταυτότητά της μια πόλη που προσελκύει εκατομμύρια επισκέπτες, χωρίς να εκδιώξει τους κατοίκους της. Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρη Δούκα προειδοποιεί ότι η πρωτεύουσα κινδυνεύει από «υπερκορεσμό» και δηλώνει έτοιμος να δράσει για να την επαναφέρει στους κατοίκους της.
Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά της κλίμακας του προβλήματος: το 2023 περισσότεροι από 8 εκατομμύρια επισκέπτες πέρασαν από την Αθήνα, έναν αριθμό-ρεκόρ για πόλη που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ενδιάμεσος σταθμός προς τα νησιά. Μόνο στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι διανυκτερεύσεις στην Πλάκα κάτω από την Ακρόπολη έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 2018, σύμφωνα με μελέτη που ανέθεσε ο Δήμος Αθηναίων.
Στο δημαρχείο, οι συνεργάτες του Δούκα κρούουν τον κώδωνα: η εκτίναξη των ενοικίων και η εκτόπιση κατοίκων συνοδεύονται από υποδομές που δοκιμάζονται υπερβολικά. «Όλη η Αθήνα σκάβεται για να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε», λέει ο δήμαρχος, εξηγώντας ότι χτίζονται ηλεκτρικά και υδρευτικά δίκτυα, νέες αποχετεύσεις και 5G, ενώ κάθε μήνα προσλαμβάνεται προσωπικό και ενισχύεται ο εξοπλισμός.
Αναγνωρίζοντας ότι η αδιάκοπη τουριστική ανάπτυξη απειλεί την αυθεντικότητα γειτονιών, ο Χάρης Δούκας συζητά τη χρήση νομοθετικών εργαλείων για να περιορίσει την εξάπλωση τουριστικών χρήσεων στο ιστορικό κέντρο. Όπως δήλωσε στην Guardian, σκοπεύει να αξιοποιήσει το υπό συζήτηση νομοσχέδιο για τη χρήση γης στον τουρισμό προκειμένου να ζητήσει καθολική απαγόρευση νέας επιχειρηματικής δραστηριότητας στο κέντρο.
Στην πράξη, ο δήμαρχος προτείνει δραστικά μέτρα: «Θα σταματήσουμε κάθε τουριστική επένδυση στην Πλάκα, που θέλω να διασώσω. Δεν υπάρχει πλέον χώρος ούτε για βραχυχρόνιες μισθώσεις, ούτε για διαμερίσματα εξυπηρετούμενα, ούτε για ξενοδοχεία ή άλλες τουριστικές χρήσεις. Η περιοχή είναι υπερκορεσμένη». Πρόσθεσε επίσης ότι «Θέλουμε να πούμε “ως εδώ” μέσα από έναν νόμο που θα θεσπιστεί». Στο τραπέζι βρίσκεται και το ενδεχόμενο «παγώματος» νέων οικοδομικών αδειών για ξενοδοχεία, σε συνέχεια της απαγόρευσης για βραχυχρόνιες μισθώσεις κοντά στην Ακρόπολη.
Στο στόχαστρο του δημάρχου είναι, σύμφωνα με την πόλη, κατασκευαστικές εταιρείες που σχεδιάζουν πολυώροφα κτίρια στους πρόποδες της Ακρόπολης, καθώς και επενδυτές και επιχειρηματίες του τουρισμού. Παράλληλα, καταγγέλλεται η ανεξέλεγκτη εξάπλωση οροφών-μπαρ και εστιατορίων χωρίς άδεια.
Προς έκπληξη πολλών, ο Δούκας βρήκε σύμμαχο τον πρόεδρο της Ένωσης Ξενοδόχων Αθηνών, Ευγένιο Βασιλικό, ο οποίος τάσσεται υπέρ ορίου στην ανέγερση νέων ξενοδοχείων και επικαλείται το παράδειγμα της Βαρκελώνης. «Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε ξανά τον τροχό», ανέφερε ο κ. Βασιλικός, υποστηρίζοντας ότι ήρθε η στιγμή ο τουριστικός κλάδος της πρωτεύουσας να σκεφτεί πού θέλει να βρίσκεται σε 10 ή 15 χρόνια. Ο Δούκας σχολίασε: «Όταν όλο το κέντρο της Αθήνας μετατρέπεται σε ζώνη ξενοδοχείων, δεν μπορώ να είμαι ο μόνος που το επισημαίνει. Τώρα που και ο πρόεδρος των ξενοδόχων πήρε θέση, η συζήτηση άνοιξε επίσημα. Η Αθήνα δεν πρέπει να γίνει μια ακόμη Βαρκελώνη».
Ο δήμαρχος αντλεί έμπνευση από πρωτοβουλίες άλλων ευρωπαϊκών πόλεων· ο ομόλογός του στη Βαρκελώνη, Ζάουμ Κολμπόνι, έχει ανακοινώσει πλήρη απαγόρευση των βραχυχρόνιων μισθώσεων από το 2028, στο πλαίσιο ενός κοινού σχεδίου δράσης για τη στέγαση που συμμετέχουν συνολικά 15 ευρωπαϊκές πόλεις και απευθύνεται στην Ε.Ε.
Παράλληλα με τους περιορισμούς στην τουριστική ανάπτυξη, ο δήμος επενδύει στην κατοικία και το πράσινο: έχει ιδρύσει γραφείο κοινωνικής κατοικίας για την ανακαίνιση κτιρίων με ευρωπαϊκά κονδύλια και έχει φυτέψει μέχρι σήμερα περίπου 3.855 δέντρα. «Θέλουμε να δώσουμε κίνητρα σε νέα ζευγάρια να παραμείνουν στο κέντρο», λέει ο Δούκας, προσθέτοντας ότι η πόλη κινητοποιείται «ακόμη και κατεδαφίζοντας κτίρια για να δημιουργήσουμε πάρκα και παιδικές χαρές. Η Αθήνα είναι για τους ανθρώπους της, όχι μόνο για όσους θέλουν να την εκμεταλλευτούν».
