Σε κατάσταση έντονης διαμάχης βρίσκονται οικογένειες, οι οποίες συχνά αγωνίζονται για μεγαλύτερα κληρονομικά μερίδια ή αμφισβητούν το περιεχόμενο διαθηκών. Σύμφωνα με τις δικαστικές πρακτικές, οι συγγενείς μπορεί να δαπανήσουν μέχρι και δέκα ή δεκαπέντε χρόνια για να επιτύχουν μια τελεσίδικη απόφαση, αντιμετωπίζοντας σοβαρά οικονομικά και ψυχικά βάρη.
Η νέα νομοθεσία για την κληρονομιά προγραμματίζεται να φέρει σημαντικές αλλαγές στο σύστημα, καθώς επιδιώκει να αντιμετωπίσει αυτές τις οικογενειακές αντιπαραθέσεις. Οι διατάξεις του σχεδίου νόμου, που σχεδιάστηκε από μια ομάδα ειδικών, συμπεριλαμβανομένων κορυφαίων δικαστών και ακαδημαϊκών υπό την καθοδήγηση του Απόστολου Γεωργιάδη, έχουν στόχο πέρα από τον εκσυγχρονισμό, την ελάφρυνση των συγκρούσεων μεταξύ συγγενών.
Κεντρικά στοιχεία των προταθέντων διατάξεων περιλαμβάνουν την εισαγωγή κληρονομικών συμβάσεων, τον εκσυγχρονισμό της νόμιμης μοίρας και τον διαχωρισμό προσωπικών και κληρονομικών περιουσιών, μαζί με τη δημιουργία ψηφιακού μητρώου διαθηκών, το οποίο θα λειτουργήσει από την 1η Νοεμβρίου 2025. Αυτές οι αλλαγές προορίζονται να συμβάλλουν στη μείωση των δικαστικών διαφορών που σχετίζονται με κληρονομικά θέματα.
1. Κληρονομικές συμβάσεις. Με την εισαγωγή των κληρονομικών συμβάσεων, οι κληρονομούμενοι θα έχουν τη δυνατότητα να συμφωνούν, ενώ ζουν, σχετικά με το ποιος θα κληρονομήσει και σε τι ποσό, με τη βοήθεια συμβολαιογραφικής πράξης.
Αυτή η ρύθμιση θα μειώσει τις μεταθανάτιες συγκρούσεις, τις πλαστές διαθήκες και τις δικαστικές διαμάχες, εξασφαλίζοντας μια πιο δίκαιη και προβλέψιμη κατανομή της περιουσίας.
2. Προσαρμογή στις σύγχρονες οικογένειες. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ρυθμίσεις που αναγνωρίζουν τις νέες μορφές οικογενειακής δομής. Για πρώτη φορά, οι σύντροφοι σε ελεύθερη ένωση, αν έχουν μοιραστεί τρία χρόνια κοινής ζωής με τον κληρονομούμενο, θα περιλαμβάνονται στην κληρονομική διαδοχή κατ’ αναλογία με τους συζύγους.
Αυτή η διάταξη διευκολύνει την αποφυγή πολυάριθμων δικαστικών αγώνων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις με παιδιά από προηγούμενους γάμους.
3. Εξορθολογισμός της νόμιμης μοίρας. Η νόμιμη μοίρα, η οποία συχνά προκαλεί σχετικές διαμάχες, αλλάζει μορφή και θα μετατραπεί από εμπράγματο δικαίωμα σε χρηματική αξίωση. Αυτό σημαίνει ότι θα αποφεύγεται ο τεμαχισμός ακινήτων και θα μειώνονται οι δικαστικές προσφυγές.
Έτσι, καταργούνται τα αδελφομοίρια, επιτρέποντας σε έναν κληρονόμο να αγοράσει το μερίδιο των άλλων, μειώνοντας τις αντιπαραθέσεις γύρω από την πώληση ακινήτων.
4. Διαχωρισμός κληρονομικής από ατομική περιουσία. Οι νέες ρυθμίσεις αποσκοπούν στη διασφάλιση της κληρονομικής περιουσίας κατά των χρεών του κληρονόμου, περιορίζοντας τις οικονομικές αντιπαραθέσεις.
Αυτή η διάταξη προσφέρει ανακούφιση σε πολλούς κληρονόμους που αντιμετώπιζαν πιέσεις από δανειστές, καθιστώντας την κληρονομική περιουσία ξεχωριστή από την προσωπική τους περιουσία.
5. Ψηφιακή πλατφόρμα διαθήκης. Η ψηφιακή πλατφόρμα diathikes.gr, που θα λειτουργήσει από την 1η Νοεμβρίου 2025, θα επιτρέπει στους πολίτες να ελέγχουν την ύπαρξη διαθηκών και να ζητούν σχετικές βεβαιώσεις, μειώνοντας τον χρόνο διαδικασιών που μέχρι πρότινος απαιτούσαν έως και 18 μήνες μέσω των δικαστηρίων.
Με την εγκατάσταση του Μητρώου Αδημοσίευτων Διαθηκών, στοχεύει στην αποτροπή των πλαστών διαθηκών, οι οποίες προκαλούν πολυάριθμες δικαστικές διαμάχες εντός οικογενειών.
