Εδώ και μήνες οι συζητήσεις για την πιθανότητα κήρυξης πολέμου στο Ιράν συνεχίζονται, με τον Ντόναλντ Τραμπ να προειδοποιεί και συγχρόνως να ενισχύει τις στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή. Αξιωματούχοι από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν διαρρεύσει πληροφορίες σχετικά με τις διπλωματικές εξελίξεις και καθυστερήσεις στην προγραμματισμένη επίθεση, η οποία τελικά αναβλήθηκε μία εβδομάδα από την αρχική ημερομηνία.
Οι λόγοι της καθυστέρησης
Ο δεύτερος γύρος συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ολοκληρώθηκε στις 17 Φεβρουαρίου, χωρίς επιτυχία. Παρά τις προγραμματισμένες κινήσεις για χτύπημα στις 21 Φεβρουαρίου, οι στρατιωτικές δυνάμεις δεν έλαβαν ποτέ εντολή να προχωρήσουν. Δύο βασικοί λόγοι εντοπίστηκαν για την καθυστέρηση:
- Η πρόβλεψη για κακές καιρικές συνθήκες εκείνη την ημέρα
- Οι διαπιστωμένες ασυνέπειες ανάμεσα στις αμερικανικές και τις ισραηλινές δυνάμεις.
Ο στόχος της επιχείρησης παρέμενε σταθερός: να επιτεθούν στον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Η επιλεγμένη ημέρα του Σαββάτου συνδέθηκε με πολυάριθμες συγκεντρώσεις Ιρανών αξιωματούχων, περιλαμβάνοντας μια τακτική συνάντηση κορυφαίων στελεχών της ιρανικής κυβερνητικής ηγεσίας.
Ο Ισραηλινός πρέσβης στις Ηνωμένες Πολιτείες, Γεχιέλ Λάιτερ, δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή του ότι εστιάστηκε σε δύο σημαντικές συναντήσεις, οι οποίες αφορούσαν τις πιθανές αντιδράσεις σε δημόσιες διαμαρτυρίες που πλήττουν το Ιράν. Πράγματι, δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι η προοπτική ενός χτυπήματος είχε απομακρυνθεί, με σκοπό να μην κρύβονται οι αξιωματούχοι σε υπόγεια καταφύγια.
Η ανακοίνωση νέου γύρου διαπραγματεύσεων, παρά την αποτυχία προηγούμενων συνομιλιών, συντέλεσε σε αυτήν την εντύπωση. Σύμφωνα με το AXIOS, Ισραηλινός αξιωματούχος ανέφερε ότι οι συνομιλίες αποσκοπούσαν στην κερδοφορία χρόνου έως την επόμενη ημερομηνία επίθεσης, δίνοντας στους Ιρανούς την αντίληψη ότι η διπλωματία ήταν η προτιμότερη επιλογή του Ντόναλντ Τραμπ.
Αξιοσημείωτο είναι ότι άλλος αξιωματούχος ανέφερε στο AXIOS ότι η νέα ημερομηνία επελέγη για τακτικούς λόγους και ότι οι συνομιλίες ήταν σοβαρές. Υπογραμμίζοντας, αν ο Τραμπ είχε διαπιστώσει σημαντική πρόοδο στη Γενεύη, θα μπορούσε να προχωρήσει σε νέα αναβολή της επίθεσης. Το ίδιο ίσχυε και για δύο αμερικανικές μαρτυρίες, σύμφωνα με τις οποίες οι Κούσνερ και Γουίτκοφ, προσκεκλημένοι του Τραμπ, ήταν επιφυλακτικοί όσον αφορά την επιτυχία της συμφωνίας, αλλά ούτε καν η παρουσία τους βρισκόταν σε ισχυρισμό παραπλάνησης των Ιρανών. Μετά την πρωινή συνεδρίαση της Πέμπτης, συγκέντρωσαν τελική αμερικανική πρόταση, η οποία περιλάμβανε αίτημα για μορατόριουμ δέκα ετών στον εμπλουτισμό ουρανίου από το Ιράν, ακολουθούμενη από συμβολική δυνατότητα εμπλουτισμού. Προσφέρθηκαν επίσης δωρεάν πυρηνικά καύσιμα για τις ανάγκες του Ιράν. Σύμφωνα με άλλο Αμερικανό αξιωματούχο, η ομάδα του Τραμπ ήταν «πολύ σαφής» για τη στρατηγική χρήσης στρατιωτικής ισχύος, εάν η συμφωνία δεν γινόταν αποδεκτή από το Ιράν. Ωστόσο, η πρόταση του Ιράν απορρίφθηκε.
Η ανάμιξη των χωρών του Κόλπου
Στο παρασκήνιο προστίθεται και η εμπλοκή των χωρών του Κόλπου από τα μέσα Ιανουαρίου, τη στιγμή που η σύγκρουση φαινόταν καθοδόν. Η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, η Τουρκία και το Ομάν προέτρεψαν τον Αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, να μην προχωρήσει σε επιθέσεις κατά του Ιράν, επισημαίνοντας τον κίνδυνο χάους στην περιοχή. Παρόλο που αρχικά τον πείθουν, αυτό δεν διαρκεί για πολύ.
Δημοσιεύσεις υποστηρίζουν ότι η Σαουδική Αραβία αρνήθηκε τη χρήση του εναέριου χώρου της από τις Ηνωμένες Πολιτείες για επιθέσεις. Μετά τις διαπραγματεύσεις, ο Σαουδάραβας υπουργός Εξωτερικών, πρίγκιπας Φαΐζαλ μπιν Φαρχάν, επικοινώνησε με τους ομολόγους του από το Ιράν, το Ομάν και την Τουρκία. Ωστόσο, καμία από αυτές τις συνομιλίες δεν κατάφερε να πείσει τον Τραμπ, εκτός από περιστασιακές παρεμβάσεις.
Αυτό το σκηνικό προηγήθηκε των διαπραγματεύσεων και της αποτυχίας της τελευταίας συνάντησης. Οι Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ ενημέρωσαν τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τότε έδωσε εντολή για την αρχή στρατιωτικών επιχειρήσεων. «Υπήρξε συντονισμένη προσπαθειά μας να διαπραγματευτούμε με καλή πίστη, περιλαμβάνοντας τη Γενεύη. Όμως, δεν οδηγηθήκαμε πουθενά. Είχαμε τα μέσα μας έτοιμα. Έτσι, ο πρόεδρος αποφάσισε να προχωρήσει σε πλήγματα», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος, προσθέτοντας: «Το Ιράν θα μπορούσε να το είχε αποτρέψει αν διαπραγματευόταν εποικοδομητικά. Δεν το έκανε».
Λιγότερο από 48 ώρες πριν από την έναρξη της επιχείρησης ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, σύμφωνα με το Reuters, Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου συνομίλησε με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τους λόγους που οδήγησαν στην απόφαση έναρξης μιας σημαντικής και σύνθετης πολεμικής επιχείρησης κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ο Νετανιάχου φαινόταν αποφασισμένος να προχωρήσει στην επιχείρηση που επιθυμούσε εδώ και δεκαετίες, διαβεβαιώνοντας ότι δεν θα υπήρχε καλύτερη ευκαιρία για την εξόντωση του Χαμενεΐ και εκδίκηση για παλαιότερες ιρανικές απόπειρες δολοφονίας του Τραμπ. Όταν πραγματοποιήθηκε το τηλεφώνημα, ο Τραμπ είχε ήδη εγκρίνει την επιχείρηση κατά του Ιράν, αλλά δεν είχε ακόμη αποφασίσει πότε ή υπό ποιες συνθήκες θα εμπλέκονταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με πηγές του Reuters.
Η ικανότητα του τηλεφωνήματος αυτού να επηρεάσει τις αποφάσεις του Τραμπ παραμένει αβέβαιη. Ωστόσο, η συνομιλία θεωρήθηκε το «τελικό επιχείρημα» του Ισραηλινού πρωθυπουργού προς τον Αμερικανό πρόεδρο, και η έναρξη της επιχείρησης «Επική Οργή» σηματοδοτήθηκε από αυτό το τηλεφώνημα.
Και οι δύο, Νετανιάχου και Τραμπ, παραμένουν σιωπηλοί σε αυτές τις πληροφορίες, με πιθανότητα να μην το διευκρινίσουν ποτέ. Σε δήλωσή του, ο Νετανιάχου αναρωτήθηκε «Πιστεύει κανείς στα αλήθεια πως κάποιος μπορεί να πει στον πρόεδρο Τραμπ τι να κάνει; Ελάτε τώρα». Από την άλλη, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει συχνά επισημάνει ότι η απόφαση ήταν αποκλειστικά δική του.
Επιπλέον, τόνισε τη σύνδεση της επίθεσης με τις δύο απόπειρες ανθρωποκτονίας σε βάρος του, επισημαίνοντας σε δηλώσεις του: «Προσπάθησαν να με σκοτώσουν δύο φορές. Ε, τον πρόλαβα εγώ πρώτος».
