Για πολλές δεκαετίες, το τοπίο της ακίνητης περιουσίας στην Ελλάδα χαρακτηριζόταν από αποσπασματικότητα και έλλειψη συντονισμού. Εκατομμύρια ιδιοκτήτες υποχρεούνταν να επαναλαμβάνουν τα ίδια στοιχεία σε διαφορετικές υπηρεσίες: στην εφορία μέσω Ε9, Ε2 ή myProperty, στα Υποθηκοφυλακεία, καθώς και για οικοδομικές άδειες στους δήμους. Αυτή η διαδικασία είχε ως αποτέλεσμα ένα πολύπλοκο δίκτυο βάσεων δεδομένων που δεν επικοινωνούσαν μεταξύ τους, δημιουργώντας ποικιλία και συχνά αντικρουόμενες «εικόνες» για τα ίδια ακίνητα.
Η κατάσταση αυτή αναμένεται να αλλάξει σύντομα, καθώς σύμφωνα με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) θα τεθεί σε λειτουργία μέχρι το τέλος Μαρτίου. Αυτή η νέα ψηφιακή πλατφόρμα σκοπεύει να συγκεντρώσει όλα τα δεδομένα αναφορικά με τα ακίνητα σε ένα ενιαίο σημείο. Οι ιδιοκτήτες θα κληθούν να ελέγξουν, να επιβεβαιώσουν ή να διορθώσουν την καταγραφή της περιουσίας τους όπως αυτή προκύπτει από τις διάφορες δημόσιες υπηρεσίες.
Το ΜΙΔΑ δεν θα λειτουργήσει ως μια ακόμη δηλωτική υποχρέωση, αλλά ως ένα εργαλείο που θα παρέχει στο κράτος τη δυνατότητα να αποκτήσει πλήρη εικόνα του κτιριακού αποθέματος της χώρας, διευκολύνοντας τη χάραξη πολιτικής σε θέματα όπως η φορολογία και η ανάπτυξη. Παράλληλα, αναμένεται να εντοπιστούν ακίνητα που δεν έχουν δηλωθεί μέχρι σήμερα.
Στοιχεία στην πλατφόρμα
Με την έναρξη του συστήματος, πάνω από 7,1 εκατομμύρια ιδιοκτήτες –φυσικά και νομικά πρόσωπα– θα έχουν πρόσβαση στο ΜΙΔΑ μέσω των προσωπικών τους κωδικών στο myAADE. Στην οθόνη τους θα παρουσιάζονται αυτομάτως όλα τα ακίνητά τους, οργανωμένα σε τρεις έτοιμες καρτέλες.
Η πρώτη καρτέλα θα περιλαμβάνει στοιχεία από την εφορία (ΑΤΑΚ, επιφάνεια, χρήση, ηλεκτροδότηση), η δεύτερη θα συγκεντρώνει δεδομένα από το Κτηματολόγιο (ΚΑΕΚ, εμβαδόν, δικαιώματα), ενώ η τρίτη θα περιέχει πληροφορίες από άλλες δημόσιες υπηρεσίες, με ανανέωση των στοιχείων σε τακτικά διαστήματα.
Οι ιδιοκτήτες θα χρειαστεί να αντιστοιχήσουν τον Αριθμό Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ) με τον Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ), με την πλατφόρμα να αναδεικνύει τυχόν αποκλίσεις για άμεσες διορθώσεις.
Δηλώσεις ακινήτων
Για κάθε ακίνητο θα είναι απαραίτητο να επιβεβαιωθούν η ταυτότητα, η διεύθυνση, το είδος και το ποσοστό δικαιώματος, καθώς και τα βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά του. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα τετραγωνικά μέτρα, καθώς συχνά παρατηρούνται διαφορές μεταξύ των δηλώσεων στην εφορία, το Κτηματολόγιο και τους δήμους.
Επιπλέον, οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να ελέγξουν στοιχεία που προέρχονται από άλλους φορείς, όπως οι αριθμοί παροχής ηλεκτροδότησης. Σημαντική είναι και η σωστή δήλωση της πραγματικής χρήσης κάθε ακινήτου, με επιλογές από περισσότερες από 60 κατηγορίες (οικιστική, βιομηχανική, αγροτική κ.ά.).
Στις περιπτώσεις ενοικίασης, θα πρέπει να δηλωθούν τα στοιχεία του μισθωτή, το ποσό και η διάρκεια της μίσθωσης. Οι εντοπισμένες ασυμφωνίες θα σημειώνονται αυτόματα από το σύστημα, με δυνατότητα ευελιξίας κατά την αρχική φάση εφαρμογής.
Αλλαγές χωρίς ποινές
Η ενοποίηση των βάσεων δεδομένων αναμένεται να αποκαλύψει διαφορές στα στοιχεία των ακινήτων. Όπως επισημαίνεται από την οικονομική ηγεσία, αυτές οι ασυμφωνίες δεν σημαίνουν απαραίτητα αδήλωτη περιουσία, αλλά είναι αποτέλεσμα των δεκαετιών ασύνδετης ή χειρόγραφης καταγραφής.
Με τη νέα ψηφιακή πλατφόρμα, οι ιδιοκτήτες θα έχουν τη δυνατότητα να διορθώσουν εύκολα τα λάθη του παρελθόντος σε έναν ενιαίο χώρο. Ήδη έχουν γίνει διασταυρώσεις μεταξύ Ε9 και Κτηματολογίου, προκειμένου να περιοριστούν οι ανακρίβειες πριν από την ολοκληρωμένη λειτουργία της πλατφόρμας.
Η αποτύπωση των αγροτεμαχίων παραμένει δύσκολη, καθώς σε πολλές περιοχές –όπως η Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου– υπάρχουν άτυπες παραχωρήσεις ή ανταλλαγές εκτάσεων χωρίς επίσημους τίτλους. Τα συγκεκριμένα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν και για τον υπολογισμό αγροτικών επιδοτήσεων και τη λειτουργία του νέου συστήματος ΟΣΔΕ/AGRI SNAP.
Χρόνος για δηλώσεις
Η Υπηρεσία Εθνικής Οικονομίας έχει ξεκαθαρίσει ότι σκοπός του ΜΙΔΑ δεν είναι η δημιουργία νέας γραφειοκρατίας, αλλά η ακριβής αποτύπωση της πραγματικής εικόνας των ακινήτων. Μετά την επίσημη λειτουργία της πλατφόρμας, οι ιδιοκτήτες θα ειδοποιηθούν και θα έχουν επαρκή χρόνο για διορθώσεις, με δυνατότητα για παράταση.
Η μοναδική εξαίρεση αφορά την υποχρέωση δήλωσης κάθε νέας μίσθωσης ή μεταβολής χρήσης από τον Απρίλιο, η οποία θα πρέπει να καταχωρίζεται άμεσα στο σύστημα.
Αξιοποίηση των δεδομένων
Τα στοιχεία του ΜΙΔΑ θα ανανεώνονται δυναμικά και θα χρησιμοποιούνται για ελέγχους αδήλωτων εισοδημάτων, αυτόματη προσυμπλήρωση δηλώσεων, εντοπισμό κενών ακινήτων και διαμόρφωση φορολογικής και στεγαστικής πολιτικής. Για τους συνεπείς ιδιοκτήτες, το σύστημα θα προσφέρει την ευκαιρία για τακτοποίηση χρόνιων εκκρεμοτήτων, ενώ οι όσοι παραλείψουν τις διορθώσεις θα αντιμετωπίσουν διοικητικές και φορολογικές συνέπειες.
Μέσω του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, η χώρα προχωρά σε ένα αποφασιστικό βήμα προς την πρώτη ολοκληρωμένη και ψηφιακά ενοποιημένη καταγραφή της ακίνητης περιουσίας στην Ελλάδα.
