Τρία ενεργά μέτωπα σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Ασία διαμορφώνουν ένα επικίνδυνο γεωπολιτικό περιβάλλον, με τον κίνδυνο μιας ευρύτερης σύγκρουσης μεταξύ μεγάλων δυνάμεων να βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των διεθνών συζητήσεων.
Σε εκτενή ανάλυσή τους, οι Financial Times εξετάζουν κατά πόσο οι σημερινές εξελίξεις θυμίζουν τις περιόδους που προηγήθηκαν των δύο Παγκοσμίων Πολέμων. Όπως επισημαίνεται, το ενδεχόμενο ενός Γ΄ Παγκοσμίου Πολέμου δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά αντικείμενο ιστορικών μελετών ή στρατιωτικών σχεδιασμών, αλλά απασχολεί ολοένα συχνότερα κυβερνήσεις, διπλωμάτες και ειδικούς στις διεθνείς σχέσεις.
Στο επίκεντρο της ανάλυσης του επικεφαλής σχολιαστή διεθνών υποθέσεων της εφημερίδας, Γκίντεον Ράχμαν, βρίσκονται οι λανθασμένοι υπολογισμοί των μεγάλων δυνάμεων, η αβεβαιότητα γύρω από τις συμμαχίες και η αδυναμία αποτροπής νέων συγκρούσεων.
Το βασικό ερώτημα είναι αν οι παράγοντες αυτοί θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια γενικευμένη πολεμική αναμέτρηση. Οι περιφερειακές κρίσεις συνδέονται όλο και περισσότερο μεταξύ τους, ενισχύοντας τις ανησυχίες για τη διεθνή ασφάλεια.
Αφορμή για την ανάλυση αποτέλεσαν πρόσφατα γεγονότα σε διαφορετικές περιοχές του κόσμου: οι πυραυλικές επιθέσεις που οδήγησαν στο κλείσιμο του αεροδρομίου του Ριάντ, τα ρωσικά πλήγματα με βαρύ απολογισμό στην Ουκρανία, οι προειδοποιήσεις της Πολωνίας για πιθανές ρωσικές επιθέσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και οι πολυήμερες κινεζικές στρατιωτικές ασκήσεις με πραγματικά πυρά.
Παρά τη γεωγραφική απόσταση που χωρίζει τα μέτωπα, οι εξελίξεις συνθέτουν μια εικόνα αυξανόμενης διεθνούς αστάθειας, σε μια περίοδο κατά την οποία η ειρήνη και η ασφάλεια δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένες.
Ευρώπη: Η Ουκρανία και ο κίνδυνος σύγκρουσης Ρωσίας – ΝΑΤΟ
Το πιο άμεσο μέτωπο βρίσκεται στην Ευρώπη, όπου ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται και η αντιπαράθεση μεταξύ Ρωσίας και Δύσης παραμένει σε υψηλά επίπεδα.
Η σύγκρουση δεν περιορίζεται στις στρατιωτικές επιχειρήσεις εντός του ουκρανικού εδάφους. Κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές, υβριδικές επιχειρήσεις και η αυξημένη στρατιωτική δραστηριότητα εντείνουν τον φόβο για μια ευρύτερη αντιπαράθεση.
Ιδιαίτερα κρίσιμο θεωρείται το ενδεχόμενο μιας ρωσικής ενέργειας να προκαλέσει θύματα στο έδαφος κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ. Ένα τέτοιο περιστατικό θα μπορούσε να εντείνει τις πιέσεις για την ενεργοποίηση της αρχής της συλλογικής άμυνας, φέρνοντας τη Συμμαχία αντιμέτωπη με μια εξαιρετικά δύσκολη απόφαση.
Η πιθανότητα άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Ακόμη και ένα μεμονωμένο περιστατικό θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις.
Ασία: Η Ταϊβάν και η στρατιωτική πίεση της Κίνας
Στον Ειρηνικό, η Κίνα ενισχύει συστηματικά τις στρατιωτικές της δυνατότητες και αυξάνει την πίεση προς την Ταϊβάν, δημιουργώντας ένα ακόμη σημείο υψηλού κινδύνου.
Το Πεκίνο θεωρεί την Ταϊβάν τμήμα της επικράτειάς του. Το νησί, ωστόσο, διαθέτει δική του κυβέρνηση και λειτουργεί στην πράξη ως αυτοδιοικούμενη οντότητα.
Μια κινεζική στρατιωτική επιχείρηση με στόχο την κατάληψη της Ταϊβάν θα μπορούσε να προκαλέσει μία από τις σοβαρότερες διεθνείς κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι ΗΠΑ θα καλούνταν να αποφασίσουν πώς θα αντιδράσουν σε μια ενδεχόμενη κινεζική επίθεση, αντιμετωπίζοντας ένα ιδιαίτερα δύσκολο στρατηγικό δίλημμα.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μετατρέψει μια περιφερειακή σύγκρουση σε άμεση αντιπαράθεση μεταξύ των δύο ισχυρότερων στρατιωτικών και οικονομικών δυνάμεων του κόσμου, με συνέπειες που θα εκτείνονταν πολύ πέρα από την Ασία.
Μέση Ανατολή: Η σύγκρουση με το Ιράν και η διεθνοποίηση της κρίσης
Στη Μέση Ανατολή, η σύγκρουση με το Ιράν και οι επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στόχων έχουν επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ήδη τεταμένη κατάσταση στην περιοχή.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η σύνδεση των εξελίξεων με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που εξετάζει ο Ράχμαν, η Ρωσία φέρεται να έχει συνδράμει το Ιράν στον εντοπισμό στόχων, ενώ η Ουκρανία έχει προσφέρει σε χώρες του Κόλπου τεχνογνωσία για την αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι οι πολεμικές συγκρούσεις δεν εξελίσσονται πλέον ως απομονωμένες κρίσεις. Η στρατιωτική εμπειρία, η τεχνολογία και η υποστήριξη που αναπτύσσονται σε ένα μέτωπο μπορούν να επηρεάσουν τις επιχειρήσεις σε μια διαφορετική περιοχή.
Η Μέση Ανατολή αποτελεί, επομένως, κρίσιμο παράγοντα για τη διεθνή ασφάλεια. Μια περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να οδηγήσει στην εμπλοκή περισσότερων χωρών και να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τις ήδη τεταμένες σχέσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
