Η κινεζική αγορά ακινήτων κινείται εν μέσω ενός αξιοσημείωτου αντιθέτου: ενώ οι τιμές καταγράφουν σταθερή πτώση, ένα ασυνήθιστα υψηλό ποσοστό του πληθυσμού έχει στην ιδιοκτησία του τουλάχιστον ένα σπίτι. Αυτό το παράδοξο αναδεικνύεται στα επίσημα στοιχεία που έδωσε η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Κίνας για τον Ιούνιο.
Συγκεκριμένα, οι τιμές κατοικιών υποχώρησαν για 37ο συνεχόμενο μήνα. Σε 70 επιλεγμένες πόλεις, οι τιμές των νεόδμητων ακινήτων έπεσαν μηνιαίως κατά 0,15%, ενώ οι τιμές των μεταχειρισμένων κατέγραψαν πιο έντονη πτώση, της τάξης του 0,32%.
Τα στοιχεία αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα όταν προστίθεται το κοινωνικό σκέλος: το 90% των Κινέζων δηλώνεται ιδιοκτήτης τουλάχιστον μίας κατοικίας, ενώ ανάμεσα στους κάτω των 35 ετών το ποσοστό ιδιοκατοίκησης φτάνει το 70%. Για μία χώρα με τεράστιο πληθυσμιακό μέγεθος, πρόκειται για επίτευγμα που δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο στην αγορά.
Κεντρικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή έπαιξε η πολιτική γραμμή του προέδρου Σι Τζινπίνγκ, που θεωρεί τα σπίτια «για να ζει ο κόσμος και όχι για να κερδοσκοπεί». Η οδηγία αυτή μετετράπη σε κατασταλτικό πλαίσιο παρέμβασης: το κράτος προώθησε την αύξηση της προσφοράς, διευκόλυνε τη στεγαστική πίστη για πρώτες κατοικίες και παρέτεινε περιορισμούς απέναντι σε όσους θεωρούσαν τα ακίνητα καθαρά επενδυτικά αγαθά.
Σε επίπεδο μέτρων, η κεντρική τράπεζα κατήργησε το ελάχιστο επιτόκιο για τη στεγαστική πίστη και μείωσε την απαιτούμενη προκαταβολή στο ιστορικό χαμηλό του 15% για την πρώτη κατοικία. Ταυτόχρονα, οι τοπικές αρχές μπόρεσαν να αποκτούν αποπερατωμένα αλλά αδιάθετα διαμερίσματα από προβληματικές κατασκευαστικές εταιρείες. Μία ειδική γραμμή χρηματοδότησης ύψους 500 δισεκατομμυρίων γιουάν μετέτρεψε τμήμα αυτού του στοκ σε φθηνή κοινωνική κατοικία και προγράμματα προστατευόμενης ενοικίασης.
Παράλληλα, το Πεκίνο έσφιξε τα λουριά για τους επενδυτές: για αγορά δεύτερης κατοικίας η απαιτούμενη προκαταβολή ανέρχεται στο 25%, ενώ από το τρίτο σπίτι και πάνω οι τράπεζες ζητούν μέχρι και το 75% της αξίας προκαταβολικά, επιβάλλοντας υψηλότερα επιτόκια και αυξημένο ΦΠΑ. Οι ξένοι επενδυτές αντιμετωπίζουν ακόμα πιο αυστηρούς όρους, αφού απαγορεύεται ρητά να αγοράζουν ακίνητα για να τα εκμισθώνουν, ενώ απαιτείται νόμιμη διαμονή ή απασχόληση στη χώρα για τουλάχιστον ένα έτος.
Με αυτούς τους συνδυασμούς κινήτρων και περιορισμών, το κινεζικό μοντέλο επιχειρεί να ανασχέσει τη συγκέντρωση των ακινήτων σε λίγα χέρια και να διατηρήσει την αγορά προσιτή για νέους αγοραστές και τις πραγματικές κοινωνικές ανάγκες. Το κατά πόσον αυτό το πείραμα θα αποκαταστήσει πλήρως τη σταθερότητα στην αγορά μένει να φανεί, αλλά προς το παρόν η στρατηγική διαμορφώνει ένα ξεκάθαρο πρόσημο: προτεραιότητα στη στέγη, περιορισμοί στην κερδοσκοπία.
