Μια σημαντική νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργείου Ανάπτυξης, την οποία προανήγγειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην πρώτη ανασκόπηση του Μαΐου, αλλάζει ριζικά το τοπίο των καταναλωτικών δανείων στην Ελλάδα και φέρνει τη χώρα σε πλήρη εναρμόνιση με το κοινοτικό δίκαιο. Η μεταρρύθμιση στοχεύει να βάλει τέλος σε πρακτικές που οδηγούσαν δανειολήπτες να καλούνται να επιστρέψουν έως και το τριπλάσιο του αρχικού ποσού.
Το νομοσχέδιο, που αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση εντός Μαΐου, αφορά καταναλωτικά δάνεια χωρίς κάλυμμα έως 100.000 ευρώ. Κεντρική πρόβλεψη είναι ότι το συνολικό ποσό της οφειλής, ανεξαρτήτως του τρόπου υπολογισμού των τόκων και των εξόδων, δεν θα υπερβαίνει ποσοστό 30% έως 50% του αρχικού κεφαλαίου. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι για ένα δάνειο 100.000 ευρώ η συνολική απαίτηση δεν θα μπορεί να ξεπεράσει τις 130.000 έως 150.000 ευρώ, περιορίζοντας τα «ψιλά γράμματα» και τις παράτυπες πρακτικές.
Παράλληλα, το πλαίσιο εισάγει το δικαίωμα υπαναχώρησης εντός 14 ημερών από τη σύναψη του δανείου, κρίσιμο μέτρο δεδομένου ότι τα έξοδα αυτών των δανείων είναι συνήθως περιορισμένα λόγω της απουσίας εγγυήσεων. Η δυνατότητα αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση της προστασίας του καταναλωτή απέναντι σε δεσμεύσεις που συχνά υπογράφονται υπό πίεση ή χωρίς επαρκή πληροφόρηση.
Η παρέμβαση θεωρείται εξαιρετικά σημαντική ειδικά για τις πιστωτικές κάρτες. Τα υψηλά επιτόκια —που φτάνουν περίπου το 18% για αγορές και το 20% για αναλήψεις μετρητών— προκαλούν υπερδιπλασιασμό του χρέους σε πολλές περιπτώσεις, με αποτέλεσμα ακόμη και οι συνεπείς δανειολήπτες να μην βλέπουν μείωση στο υπόλοιπό τους. Σύμφωνα με στοιχεία Φεβρουαρίου, τα υπόλοιπα των καρτών ανέρχονταν σε 2,26 δισ. ευρώ, ενώ το σύνολο των καταναλωτικών δανείων στα 8,53 δισ. ευρώ, γεγονός που καθιστά αναγκαίο ένα «δίχτυ προστασίας» για την αποτροπή νέων αθετήσεων πληρωμών.
Η αλλαγή αυτή αναμένεται να επιφέρει συνέπειες τόσο για τους δανειολήπτες, που θα αποκτήσουν μεγαλύτερη ασφάλεια και διαφάνεια, όσο και για τους πιστωτικούς φορείς, οι οποίοι θα κληθούν να προσαρμόσουν προϊόντα και διαδικασίες στις νέες δεσμεύσεις. Το νομοσχέδιο, όπως παρουσιάζεται, φιλοδοξεί να εξισορροπήσει την ανάγκη χρηματοδότησης των νοικοκυριών με την προστασία από καταχρηστικές επιβαρύνσεις.
