Η Νορβηγία αποχαιρετά τον βασιλιά Χάραλντ Ε΄, αλλά πίσω από τις επίσημες τελετές και το εθνικό πένθος ξεχωρίζει μια ιστορία που είχε απασχολήσει τη χώρα πριν ακόμη φύγει ο μονάρχης: η κατασκευή μιας ειδικά σχεδιασμένης κοινής σαρκοφάγου για τον ίδιο και τη βασίλισσα Σόνια, προϋπολογισμού περίπου 20 εκατ. νορβηγικών κορωνών (περίπου 2 εκατ. ευρώ).
Το έργο εγκρίθηκε το 2024 από την κυβέρνηση και ανατέθηκε στο νορβηγικό αρχιτεκτονικό γραφείο Snøhetta, με στόχο «να συνδυάσει την παράδοση της νορβηγικής μοναρχίας με τη σύγχρονη αισθητική». Ο σχεδιασμός έγινε σε συνεργασία με τη Βασιλική Αυλή και με τη συμμετοχή του Χάραλντ και της Σόνιας, ενώ η επιλογή μιας κοινής σαρκοφάγου για το βασιλικό ζεύγος είχε προαναγγελθεί ως πράξη συμβολισμού και συνέχεια.
Το κόστος έγινε αφορμή ευρείας συζήτησης: 20 εκατ. κορώνες θεωρήθηκαν υψηλό ποσό για μια ταφή δύο ανθρώπων. Ο ίδιος ο Χάραλντ αντιμετώπισε την κριτική με χιούμορ — σε ομιλία του το 2024 είχε αναφερθεί στην πρόβλεψη του κρατικού προϋπολογισμού για την σαρκοφάγο παρομοιάζοντας το ζήτημα με τις αιγυπτιακές πυραμίδες και τους ταφικούς θαλάμους — μια βασιλική ειρωνεία που έδωσε ανθρώπινη διάσταση σε ένα θέμα που διαφορετικά θα μπορούσε να εκληφθεί ως επίδειξη πολυτέλειας.
Η επιλογή της Snøhetta προσδίδει επιπλέον συμβολική βαρύτητα: το γραφείο είναι από τα σημαντικότερα της Νορβηγίας και έχει συχνά επιχειρήσει να εντάξει σύγχρονες αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις στο φυσικό και πολιτιστικό τοπίο της χώρας. Η σαρκοφάγος δεν αντιμετωπίστηκε απλώς ως πολυτελές αντικείμενο, αλλά ως συνέχεια της μακράς ιστορίας της βασιλικής ταφής στη Νορβηγία.
Η ακριβής μορφή, τα υλικά και η αισθητική της κατασκευής κρατήθηκαν σε μεγάλο βαθμό μακριά από τη δημοσιότητα, με την πρόθεση να παρουσιαστούν όταν θα φθάσει η στιγμή της ταφής. Το στοιχείο του μυστηρίου ενίσχυσε το ενδιαφέρον γύρω από την τελευταία κατοικία του Χάραλντ, η οποία σχεδιάστηκε εξ αρχής ώστε να φιλοξενήσει και τη βασίλισσα Σόνια στο μέλλον.
Ο Χάραλντ πέθανε στις 28 Αυγούστου σε ηλικία 89 ετών, στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του Όσλο, μετά από επιδείνωση της κατάστασής του και λοίμωξη στο αίμα. Η σορός του μεταφέρθηκε με επίσημη πομπή και η χώρα κηρύχθηκε σε περίοδο εθνικού πένθους. Η κηδεία αναμένεται να γίνει στον καθεδρικό ναό του Όσλο, ενώ η ταφή θα πραγματοποιηθεί στο βασιλικό μαυσωλείο του φρουρίου Άκερσους, όπου βρίσκονται οι τάφοι προηγούμενων βασιλιάδων και βασιλισσών.
Η ταφή του σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής: ανέβηκε στον θρόνο το 1991 μετά τον θάνατο του πατέρα του, Όλαφ Ε, και παρέμεινε περίπου 35 χρόνια στο αξίωμα, παραμένοντας ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους θεσμούς της σύγχρονης Νορβηγίας. Παρά τα προβλήματα υγείας των τελευταίων χρόνων, ο Χάραλντ είχε αρνηθεί να παραιτηθεί, υπογραμμίζοντας ότι ο όρκος του προς τη χώρα ήταν ισόβιος.
Πέρα από το οικονομικό μέγεθος, τα περίπου 2 εκατ. ευρώ αποτυπώνουν την προσπάθεια ενός κράτους να δώσει μορφή στη συνέχεια ενός θεσμού που επιβίωσε μέσα από πολέμους και κοινωνικές μεταβολές. Ο Χάραλντ, που προσπάθησε να κάνει τη βασιλική οικογένεια πιο ανθρώπινη και προσιτή, αντιμετώπισε ακόμη και την τελευταία του κατοικία με το ίδιο μειλίχιο πνεύμα. Το έργο που σχεδιάστηκε χρόνια πριν αποκτά τώρα την πρακτική και συμβολική του αποστολή: να γίνει η κοινή τελευταία κατοικία του βασιλιά και της βασίλισσας, μέσα στο ιστορικό μαυσωλείο όπου αναπαύονται οι προηγούμενες γενιές της νορβηγικής μοναρχίας.
