Μια νέα μελέτη της World Weather Attribution επιβεβαιώνει αυτό που πολλοί ένιωσαν στις διακοπές τους: η θάλασσα ζεσταίνεται σε επίπεδα ρεκόρ. Η μέση θερμοκρασία που είχε χθες η Μεσόγειος Θάλασσα ήταν 28,36°C – έναντι 26,54°C, την ίδια μέρα, κατά μέσο όρο, την περίοδο 1993-2000. Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στη Μεσόγειο· εκτείνεται έως τις θάλασσες γύρω από την Ιρλανδία και τη δυτική Βρετανία, δημιουργώντας έναν παρατεταμένο «θαλάσσιο καύσωνα» με σοβαρές επιπτώσεις.
Η World Weather Attribution (WWA), ένας διεθνής επιστημονικός οργανισμός που εξετάζει τη σχέση της κλιματικής αλλαγής με ακραία καιρικά φαινόμενα, ανέλαβε την ανάλυση. Επιστήμονες από την Ελβετία, τη Σουηδία, τις ΗΠΑ, την Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο συνεργάστηκαν για να αξιολογήσουν πόσο έχει επηρεαστεί η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας από την ανθρωπογενή υπερθέρμανση.
Για την αξιολόγηση χρησιμοποιήθηκαν μεθοδολογίες που έχουν ελεγχθεί από ομοτίμους και εφαρμόστηκαν σε τέσσερις γεωγραφικές περιοχές: την ανατολική και τη δυτική Μεσόγειο, τον Ατλαντικό γύρω από τον Βισκαϊκό Κόλπο και την Ιβηρική Χερσόνησο, καθώς και τις θάλασσες γύρω από την Ιρλανδία και τη δυτική Βρετανία.
«Διαπιστώνουμε ότι οι συνθήκες θαλάσσιου καύσωνα τον Ιούλιο ήταν οι πιο ακραίες που έχουν καταγραφεί στη δυτική Μεσόγειο, στην περιοχή της Κελτικής Θάλασσας και στην περιοχή του Βισκαϊκού Κόλπου και της Ιβηρικής Χερσονήσου», δήλωσε η Κάθριν Γκρέγκορι, κλιματολόγος στο πανεπιστήμιο της Βέρνης. «Τον Ιούλιο, η μέση θερμοκρασία σε ολόκληρη τη Μεσόγειο ήταν λίγο πάνω από τους 27°C, η υψηλότερη τιμή που έχει καταγραφεί ποτέ για τον μήνα αυτό», πρόσθεσε. «Ενας πλωτός σταθμός μέτρησης στα δυτικά της Μαγιόρκας κατέγραψε πάνω από 33°C σε ανοιχτή θάλασσα».
Αν και το κλίμα επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, οι ερευνητές καταλήγουν ότι η κλιματική αλλαγή αύξησε τη θερμοκρασία κατά 2°C στην ανατολική και στη δυτική Μεσόγειο, κατά 1,4°C στα ύδατα γύρω από την Ιβηρική Χερσόνησο και κατά 1,3°C στις θάλασσες γύρω από την Ιρλανδία. Σύμφωνα με τη μελέτη, φέτος το 90% της περιοχής του Βισκαϊκού Κόλπου και το 80% της δυτικής Μεσογείου πλήττονται από έντονο θαλάσσιο καύσωνα.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ακόμα το πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα χωρίς την ανθρωπογενή υπερθέρμανση: σε ένα κλίμα χωρίς την τρέχουσα θέρμανση κατά 1,4°C, το ποσοστό του Βισκαϊκού που πλήττεται θα περιοριζόταν στο 40%. Στις θάλασσες γύρω από την Ιρλανδία και τη δυτική Βρετανία το 80% θα έπεφτε στο 30%, ενώ στην ανατολική Μεσόγειο το σημερινό 70% θα μειωνόταν στο 9%.
Οι συνέπειες για τα θαλάσσια οικοσυστήματα μπορεί να είναι δραματικές: οι θαλάσσιοι καύσωνες μπορούν να προκαλέσουν μαζικούς θανάτους ειδών που διαμορφώνουν βιοτόπους, όπως κοράλλια, σφουγγάρια και μακροφύκη, ενώ ταυτόχρονα μειώνουν τους πληθυσμούς βασικών ειδών και διαταράσσουν τις τροφικές αλυσίδες των κορυφαίων θηρευτών. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η προβλεπόμενη μελλοντική αύξηση της θερμοκρασίας πιθανόν να ξεπεράσει τα όρια προσαρμογής πολλών ειδών και να οδηγήσει σε κατάρρευση σημαντικών αλιευτικών αποθεμάτων, όπως του μπακαλιάρου, του σκουμπριού, του χτενιού και του αστακού. Αντίθετα, ευνοούνται είδη όπως οι μέδουσες, που συχνά εκτοπίζουν άλλα είδη και επηρεάζουν τις ανθρώπινες δραστηριότητες.
Επιπλέον, οι θαλάσσιοι καύσωνες αυξάνουν την ατμοσφαιρική υγρασία, γεγονός που μπορεί να τροφοδοτήσει εντονότερες και πιο καταστροφικές καταιγίδες στο μέλλον. Ως παράδειγμα αναφέρουν τις πλημμύρες που στοίχισαν τη ζωή σε 230 ανθρώπους στη Βαλένθια το 2024. Οπως υπογραμμίζει ωστόσο η WWA, πέρα από την κλιματική αλλαγή, φυσικοί κίνδυνοι όπως οι πλημμύρες, οι ξηρασίες και οι καύσωνες μετατρέπονται σε καταστροφές λόγω της ευπάθειας των κοινωνιών και της έλλειψης προετοιμασίας τους.
