Στην επιφάνεια, οι δημόσιες δηλώσεις των Ντόναλντ Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ μιλούν για συνεννόηση και συνεργασία γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Στα παρασκήνια, όμως, Ηνωμένες Πολιτείες και Κίνα έχουν ήδη εισέλθει σε μια σκληρή, και διαρκή, σύγκρουση για το ποιος θα ορίσει το μέλλον του κλάδου.
Το «έπαθλο» είναι τεράστιο: ένας κλάδος που εκτιμάται ότι θα προκαλέσει μια «επανάσταση» ανάλογη εκείνης που έφερε το Internet. «Πρόκειται σίγουρα για μια προσπάθεια της Κίνας να πετύχει αυτό που δεν μπορούσε πριν από 20 χρόνια, όταν το Internet βρισκόταν ακόμη στις αρχές του», όπως εύστοχα σχολίασε στους «Financial Times» ο Αριντρατζίτ Μπάσου, ερευνητής στο πανεπιστήμιο του Λάιντεν.
Η ένταση είναι τέτοια που πολλοί μιλούν ήδη για έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο μεταξύ της νυν και της αναδυόμενης παγκόσμιας υπερδύναμης. Από τη συσσώρευση συμμάχων μέχρι τον έλεγχο κρίσιμων υποδομών —λογισμικά, κώδικες, μικροτσίπ, βάσεις δεδομένων, κρίσιμα μέταλλα και σπάνιες γαίες— οι δύο πλευρές στήνουν τα οπλοστάσιά τους και οχυρώνουν τα στρατόπεδά τους.
Η σύγκριση με τις μέρες του ΝΑΤΟ και του Συμφώνου της Βαρσοβίας είναι σκόπιμη: η Pax Silica (ιδρύθηκε τον Δεκέμβριο του 2025) μοιάζει να παίζει τον ρόλο του πρώτου, ενώ ο WAICO (Ιούλιος 2026) του δεύτερου. Ο Σι, στην παρουσίαση του WAICO, κατηγόρησε τις ΗΠΑ και τον Τραμπ ότι επιχειρούν να υψώσουν ένα «Σιδηρούν Παραπέτασμα στην ΑΙ», παραπέμποντας ευθέως στην εποχή της σύγκρουσης ΗΠΑ και ΕΣΣΔ.
Ή μαζί μας ή εναντίον μας
Αυτή η πόλωση αποτυπώνεται και στην προσπάθεια του καθενός να δεσμεύσει κράτη-εταίρους. Από την πλευρά της Ουάσινγκτον έχει σταλεί ξεκάθαρο μήνυμα: οι συνομιλητές δεν θα έχουν την πολυτέλεια να «πατάνε σε δύο βάρκες». Στην επιστολή που έλαβαν τα 25 κράτη-μέλη της ομάδας, σημειώνεται χαρακτηριστικά: «Το να ανήκει κανείς σε όλα σημαίνει να μην ανήκει σε τίποτα. Η υπογραφή στην Pax Silica δεν αποτελεί κυρίως μια εγγραφή μέλους, αλλά μία δέσμευση (…) Δεν μπορεί να έχει ισχύ όταν υπάρχει συμμετοχή σε παράλληλες όμορες πρωτοβουλίες, οι στοχεύσεις των οποίων έρχονται σε αντίθεση με τις δικές μας».
Ο τρόπος είναι ωμός και δεν αφήνει περιθώρια για διπλωματικές αποχρώσεις — μια ένδειξη ότι, όπως λένε αναλυτές, «τα γάντια έχουν βγει». Το μήνυμα απευθύνεται σε όλους τους εταίρους, αλλά έχει ιδιαίτερη στόχευση: το Καζακστάν σήμερα είναι η μοναδική χώρα μέλος και των δύο ομάδων, ενώ υπάρχουν 10 κράτη που έχουν υπογράψει μόνο τη «Δήλωση Ευκαιρίας της ΑΙ» (AI Opportunity Statement) και όχι την Pax Silica.
Το Πεκίνο, από την πλευρά του, επιδιώκει να διευρύνει το τεχνολογικό του αποτύπωμα και να φέρει στη σφαίρα επιρροής του όσο το δυνατόν περισσότερους διεθνείς πελάτες και συμμάχους. «Αυτό που θέλει να πετύχει η Κίνα είναι, προφανώς, να φέρει το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου στο σημείο να εξαρτάται από τη δική της τεχνολογία και όχι από εκείνη των ΗΠΑ», όπως διαπιστώνει ο Τζορτζ Τσεν, συνεργάτης του ινστιτούτου Asia Group, μιλώντας στους «FT».
Η ώρα του «ποιος, ποιον»
Η κλιμάκωση μοιάζει αναπόφευκτη, όσο και αν Τραμπ και Σι εμφανίζονται δημόσια «στρογγυλεμένοι» και υπόσχονται συνεργασία «για το καλό της ανθρωπότητας». Ιστορικά παραδείγματα δείχνουν ότι οι δημόσιες φραστικές συμφωνίες δεν αποτρέπουν την πρακτική αντιπαράθεση όταν τα συμφέροντα είναι μεγάλα — όπως συνέβη σε άλλους τομείς, από το εμπόριο μέχρι την περιβαλλοντική πολιτική.
Η λογική της αναμέτρησης είναι και οικονομική και πολιτική: η χώρα που θα πρωτοπορήσει στην ΑΙ μπορεί να διαμορφώσει πρότυπα, να ελέγξει κρίσιμες αλυσίδες αξίας και να αποκτήσει τεράστιο γεωπολιτικό πλεονέκτημα. Η ρήση του Στιβ Τζομπς που κάποτε περιέγραψε τη δύναμη της τεχνολογίας έχει σήμερα άλλη βαρύτητα: «Το γεγονός ότι μαγεύουμε και ενθουσιάζουμε δισεκατομμύρια χρήστες σε όλο τον κόσμο – αυτή είναι η μυστική μας συνταγή και η υπερδύναμή μας ως χώρα».
Στο πλαίσιο αυτό, οι συμμαχίες θα σφραγίζονται, οι επιλογές θα απαιτούν πιστότητα και οι τεχνολογικοί δρόμοι που θα χαραχθούν τώρα θα καθορίσουν τις ισορροπίες των επόμενων δεκαετιών.
