Η είδηση πως ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ «άλλαξε μυστικά αεροσκάφος» πριν αναχωρήσει από την Τουρκία, επικαλούμενη απειλή από το Ιράν, πυροδοτεί πλέον όχι μόνο εικασίες τύπου κατασκοπικής ίντριγκας αλλά και σοβαρά ερωτήματα για τη διαφάνεια και τα πρωτόκολλα ασφάλειας του Λευκού Οίκου.
Σύμφωνα με αποκαλύψεις της Washington Post και επαληθεύσεις από το CNN και άλλα μέσα, ο Λευκός Οίκος είχε ακυρώσει την επιστροφή με το νέο αεροσκάφος που δώρισε το Κατάρ και που ο Τραμπ χρησιμοποιεί ως Air Force One, επικαλούμενος ανησυχίες για την ασφάλεια. Ο πρόεδρος, όμως, επέλεξε να ταξιδέψει αρχικά με το παλαιότερο αεροσκάφος —κατά το ρεπορτάζ, αυτό διαθέτει καλύτερα χαρακτηριστικά ασφαλείας— και στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε η μυστική εναλλαγή πτήσης.
Το σχέδιο, όπως περιγράφεται, ήταν σύνθετο: ο Τραμπ επιβιβάστηκε στο παλιό αεροσκάφος, μεταφέρθηκε μυστικά με φορτηγό τροφοδοσίας σε μικρότερο αεροσκάφος τύπου Air Force C-32A, πέταξε στο Ηνωμένο Βασίλειο, συνέχισε τις κινήσεις του μυστικά και επανεμφανίστηκε μπροστά στις κάμερες επιβιβαζόμενος ξανά στο παλιό Air Force One, πριν τελικά επιστρέψει στις ΗΠΑ με το δώρο του Κατάρ.
Η τακτική αυτή εγείρει άμεσα ζήτημα παραπλάνησης του κοινού: ο Τραμπ και ο Λευκός Οίκος ισχυρίζονταν ότι ταξίδεψε με το παλιό Air Force One, ενώ, όπως αποκαλύφθηκε, το κοινό δεν ενημερώθηκε για την πραγματική εναλλακτική διαδρομή — ακόμη και αφότου, κατά τα φαινόμενα, ο κίνδυνος είχε παρέλθει. Είναι κατανοητό να λαμβάνονται έκτακτα μέτρα για την προστασία του προέδρου, αλλά η απόκρυψη των πράξεων μετά το γεγονός εγείρει ερωτήματα για τα κίνητρα και τη λογοδοσία.
Η σύγκριση με προηγούμενες πρακτικές δεν είναι αδιάφορη: παρόμοια τακτική είχε ακολουθήσει ο τότε πρόεδρος Μπιλ Κλίντον σε ταξίδι στο Πακιστάν το 2000, όταν είχε φτάσει με αεροσκάφος χωρίς διακριτικά ενώ άλλο, εμφανώς αμερικανικό, είχε προσγειωθεί πρώτο. Ωστόσο, ο Κλίντον είχε αποκαλύψει τη διαδρομή του βγαίνοντας από το αεροπλάνο και ο Λευκός Οίκος είχε ενημερώσει εκ των προτέρων, ανεπίσημα, τον επικεφαλής της Ένωσης Ανταποκριτών του Λευκού Οίκου — μια διαδικασία που εδώ δεν φαίνεται να ακολουθήθηκε.
Επιπλέον, το γεγονός ότι δημοσιογράφοι και στελέχη του Λευκού Οίκου άφησαν στο παλιό αεροσκάφος ως αποπροσανατολιστικοί στόχοι, χωρίς να γνωρίζουν το πραγματικό σχέδιο, εγείρει ηθικά και πρακτικά ζητήματα. Θα μπορούσε να είχε επιλεγεί κάποια άλλη λύση —όπως να ταξιδέψουν όλοι με διαφορετικά αεροσκάφη— ή τουλάχιστον να ενημερωθούν υπό καθεστώς εμπιστευτικότητας. Ποια μέτρα είχαν ληφθεί για την ασφάλεια του παλιού 747;
Στο πλαίσιο αυτό, ο πρώην πράκτορας της Μυστικής Υπηρεσίας Ρόμπερτ ΜακΝτόναλντ τόνισε στο CNN: “θα υπάρξουν ερωτήματα σχετικά με το τι είδους ασφάλεια παρείχαν και στα υπόλοιπα δύο 747, στα οποία επέβαιναν εκπρόσωποι του Τύπου και στελέχη του Λευκού Οίκου.” Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο απέφυγε να απαντήσει σε σχετική ερώτηση του CNN για το αν τέθηκαν σε κίνδυνο δημοσιογράφοι και προσωπικό.
Το περιστατικό άγγιξε και τις σχέσεις της εκτελεστικής εξουσίας με το Κογκρέσο: σύμφωνα με Δημοκρατικό σύμβουλο εθνικής ασφάλειας, η ομάδα των οκτώ ηγετών του Κογκρέσου δεν ενημερώθηκε για το περιστατικό — αν και η διαχείριση των μετακινήσεων του προέδρου δεν εμπίπτει άμεσα στις αρμοδιότητες του Κογκρέσου. Όπως, όμως, επισημάνθηκε, “το Κογκρέσο θα έπρεπε να έχει ενημερωθεί για την απειλή, αν όχι για το περιστατικό”. Ρεπουμπλικανός σύμβουλος αρνήθηκε να σχολιάσει τις ενέργειες της ομάδας των οκτώ.
Αμφισβήτηση των ισχυρισμών Τραμπ για το Ιράν
Οι άγνωστες λεπτομέρειες για τη φύση της απειλής από το Ιράν κάνουν ακόμα πιο προβληματικούς τους δημόσιους ισχυρισμούς του Τραμπ ότι οι ιρανικές στρατιωτικές δυνατότητες έχουν καταρρεύσει. Ο Τραμπ και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ είχαν δηλώσει πως το Ιράν δεν μπορεί να καταρρίψει αεροσκάφη και ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα έχουν “πλήρη έλεγχο του ιρανικού εναέριου χώρου” και “ανεμπόδιστη κυριαρχία”. Ο Τραμπ έλεγε επίσης ότι “Έχουμε αεροπλάνα που πετούν πάνω από την Τεχεράνη και σε άλλα μέρη της χώρας τους· δεν μπορούν να κάνουν τίποτα γι’ αυτό.”
Παρά τους ισχυρισμούς αυτούς, το Ιράν κατάφερε να καταρρίψει δύο αμερικανικά μαχητικά τον Απρίλιο, και το γεγονός ότι κρίθηκε αναγκαίο να αλλάξει μυστικά το πρόγραμμα του προέδρου υπονομεύει περαιτέρω τους αυτοπεποίθητους ισχυρισμούς περί ανυπαρξίας επιθετικών δυνατοτήτων του Ιράν. Όπως σχολίασε ο Ντέιβιντ Άξελροντ στο CNN, “Αν χρειάστηκε να ληφθούν τόσο έκτακτα μέτρα για την προστασία του προέδρου επειδή το επίπεδο απειλής ήταν τόσο υψηλό, ο αμερικανικός λαός δικαιούται να γνωρίζει ότι υπήρχε τέτοιος κίνδυνος”.
Ερωτήματα για το Air Force One και τις αμφιλεγόμενες κλήσεις δημοσιογράφων
Σε ευρύτερο πλαίσιο, το επεισόδιο περιπλέκει το ήδη σύνθετο ζήτημα γύρω από το Air Force One, τις ανησυχίες για την ασφάλεια και τις προσπάθειες του Λευκού Οίκου να ελέγξει τις διαρροές πληροφοριών. Ήδη υπήρχαν απορίες για την αρχική απόφαση να μην επιτρέπεται στον Τραμπ να επιστρέψει με το νέο αεροσκάφος του Κατάρ: αν όντως ήταν λιγότερο ασφαλές, γιατί το χρησιμοποιούσε ο πρόεδρος σε ξένο εναέριο χώρο; Η επιμονή του Τραμπ να πετάξει με το νέο αεροσκάφος εγείρει το ενδεχόμενο ότι έγιναν επικίνδυνες παραχωρήσεις.
Επιπλέον, η διοίκηση κάλεσε σε κατάθεση δημοσιογράφους των New York Times που είχαν αποκαλύψει την αλλαγή αεροσκάφους, υποστηρίζοντας ότι διέρρευσαν διαβαθμισμένες πληροφορίες. Οι κλήσεις αποσύρθηκαν δύο εβδομάδες αργότερα, μετά τον σκεπτικισμό δικαστή για τα επιχειρήματα της κυβέρνησης. Παράλληλα, το CNN αναφέρει ότι διεξάγεται εκτεταμένη εσωτερική έρευνα, με ορισμένους αξιωματούχους να καλούνται να παραδώσουν τα κινητά τους τηλέφωνα.
Τελικά, πέρα από το ζήτημα της εθνικής ασφάλειας, μένει το βασικό ερώτημα: η προσπάθεια εντοπισμού διαρροών στοχεύει όντως στην προστασία κρίσιμων πληροφοριών ή στην απόκρυψη δυσάρεστων λεπτομερειών για τη στάση του προέδρου απέναντι στις δυνατότητες του Ιράν — ή ακόμη και στη χρήση στελεχών και δημοσιογράφων ως δολωμάτων;
Ο Τραμπ, όταν ρωτήθηκε απευθείας, απάντησε με κατηγορηματικό τρόπο στο πλαίσιο της επιστροφής από το Ηνωμένο Βασίλειο. Σε ερώτηση “Δεν υπήρξε ανησυχία για την ασφάλεια;” απάντησε: “Όχι. Γιατί να υπάρχει;” Σε σχετική ερώτηση για “οποιοδήποτε άλλο ζήτημα”, δήλωσε: “Όχι”. Όταν δε ανέφερε την προσωπική του αντιμετώπιση απειλών τόνισε: “Απειλούμαι όλη την ώρα. Είμαι το νούμερο ένα στη λίστα τους πριν από εσάς. Αλλά αν φύγω εγώ, φεύγετε κι εσείς.”
Πηγή: CNN
