Οι επόμενες εξήντα ημέρες θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το περιεχόμενο του οικονομικού πακέτου που θα παρουσιάσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη ΔΕΘ και, ταυτόχρονα, το πολιτικό μήνυμα που θα στείλει η κυβέρνηση στη διαδρομή προς τις κάλπες.
Στο κυβερνητικό επιτελείο έχουν ξεκινήσει οι έντονες συζητήσεις για τον συνδυασμό φορολογικών ελαφρύνσεων, εισοδηματικών ενισχύσεων και αναπτυξιακών παρεμβάσεων, οι οποίες προορίζονται να αποτελέσουν τον κορμό της οικονομικής στρατηγικής της Νέας Δημοκρατίας έως το 2030. Το πλάνο στο οποίο καταλήγουν οι τεχνικές υπηρεσίες προβλέπει μέτρα με ορίζοντα τετραετίας, που θα περιλαμβάνουν μειώσεις φόρων και εισφορών, παρεμβάσεις στην αγορά κατοικίας, στηρίξεις προς επιχειρήσεις και εισοδηματικές αναπροσαρμογές για νοικοκυριά.
Το δημοσιονομικό περιθώριο
Το διαθέσιμο δημοσιονομικό «μαξιλάρι» για φοροελαφρύνσεις και ενισχύσεις του 2027 εκτιμάται σήμερα σε 1,15 δισ. ευρώ. Στο ποσό αυτό, το 1 δισ. ευρώ προκύπτει από την υπέρβαση του πρωτογενούς πλεονάσματος του 2025 και τα 150 εκατ. ευρώ από τον «κουμπαρά» των 200 εκατ. ευρώ που είχε διατηρηθεί για μέτρα στήριξης, ενδεχομένως συναρτώμενα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Οι διεθνείς εξελίξεις επηρεάζουν άμεσα τις κυβερνητικές επιλογές: με τις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν σε εξέλιξη και την τιμή του πετρελαίου να υποχωρεί κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, θεωρείται πιθανό να μην απαιτηθούν πρόσθετα έκτακτα μέτρα στήριξης, με αποτέλεσμα τα διαθέσιμα κεφάλαια να ενισχύονται. Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο χώρος μπορεί να «φουσκώσει» έως και στα 1,3 – 1,4 δισ. ευρώ, χωρίς να αποκλείεται περαιτέρω αύξηση.
Για την επέκταση του «καλαθιού» μέτρων, το οικονομικό επιτελείο ποντάρει κυρίως σε δύο παράγοντες: τις διαπραγματεύσεις με τους ευρωπαίους τεχνοκράτες —όπου μια απόδειξη νέων μόνιμων εσόδων ή μόνιμης μείωσης δαπανών μπορεί να επιτρέψει υψηλότερο όριο δαπανών— και στη ρήτρα διαφυγής που επεκτάθηκε ώστε να καλύπτει και δαπάνες για την ενεργειακή ασφάλεια. Το «παράθυρο» αυτό μπορεί να φθάσει στο 1,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026 – 2028, ωστόσο αφορά αποκλειστικά επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους «σκανάρει» τα ενεργειακά έργα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους, με σκοπό να εξεταστεί αν κάποια από αυτά μπορούν να ενταχθούν στη ρήτρα διαφυγής και έτσι να απελευθερωθεί πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος.
Τα «κλειδωμένα» μέτρα
Στο πακέτο που θα παρουσιαστεί στη ΔΕΘ θα περιλαμβάνονται ήδη αποφασισμένα ή σχεδόν «κλειδωμένα» μέτρα για το 2027. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν:
- Αύξηση του κατώτατου μισθού, που ενδεχομένως θα ξεπεράσει τα 950 ευρώ.
- Νέα αύξηση για όλους τους δημοσίους υπαλλήλους λόγω της αναπροσαρμογής του κατώτατου μισθού.
- Κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε οικισμούς κάτω των 1.500 κατοίκων.
- Κατάργηση της προσωπικής διαφοράς για περίπου 500.000 συνταξιούχους.
- Νέα μείωση ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5%, εκτός εάν αποφασιστεί μεγαλύτερη παρέμβαση.
- Φορολογικές ελαφρύνσεις για ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες μέσω της νέας φορολογικής κλίμακας, που ισχύει για τα εισοδήματα του 2026 και θα φανεί στα εκκαθαριστικά του 2027.
- Μείωση της φορολογίας στα εισοδήματα από ενοίκια με νέο ενδιάμεσο συντελεστή 25% αντί του 35% για το σχετικό κλιμάκιο —ελαφρύνσεις που θα αποτυπωθούν στις δηλώσεις του 2027.
Μέτρα που βρίσκονται στο τραπέζι
Η πιο σημαντική παρέμβαση που εξετάζεται είναι νέα μείωση της προκαταβολής φόρου για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Σήμερα η προκαταβολή ορίζεται στο 80% για τα νομικά πρόσωπα και στο 55% για τα φυσικά πρόσωπα με επιχειρηματική δραστηριότητα. Στην πράξη, μια επιχείρηση που πληρώνει φόρο 10.000 ευρώ καλείται να προπληρώσει επιπλέον 8.000 ευρώ, ενώ ένας επαγγελματίας με φόρο 5.000 ευρώ επιβαρύνεται με προκαταβολή 2.750 ευρώ.
Στο υπουργείο Οικονομικών εκτιμούν ότι όσο περιορίζεται η φοροδιαφυγή μέσω ψηφιακών εργαλείων ελέγχου, μειώνεται και η ανάγκη διατήρησης τόσο υψηλών ποσοστών προκαταβολής που είχαν θεσπιστεί σε άλλες δημοσιονομικές συνθήκες. Η απελευθέρωση ρευστότητας θεωρείται ότι μπορεί να ενισχύσει επενδύσεις, προσλήψεις και ρυθμούς ανάπτυξης.
Στην ίδια συζήτηση βρίσκεται και το σενάριο κατάργησης του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος για ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους από το φορολογικό έτος 2027 —δηλαδή για τις δηλώσεις του 2028.
Παρεμβάσεις για τα νοικοκυριά
Στο πλαίσιο της αντιμετώπισης του στεγαστικού προβλήματος εξετάζονται πρόσθετες ελαφρύνσεις στη φορολογία των εισοδημάτων από ενοίκια, με στόχο την αύξηση της δήλωσης πραγματικών εισοδημάτων και την παροχή κινήτρων για επιστροφή περισσότερων ακινήτων στη μακροχρόνια μίσθωση. Ένα από τα σενάρια προβλέπει τη μείωση του πρώτου συντελεστή στο 15% για εισοδήματα έως 12.000 ευρώ ετησίως.
Υπενθυμίζεται ότι από το 2026 ισχύει η ευνοϊκότερη κλίμακα για εισοδήματα από ακίνητα: συντελεστής 15% για εισοδήματα έως 12.000 ευρώ, 25% για το τμήμα από 12.001 έως 24.000 ευρώ (από 35% προηγουμένως) και 45% για εισοδήματα άνω των 35.000 ευρώ, με αυτόματη έκπτωση δαπανών 5% επί του ακαθάριστου εισοδήματος.
Μέτρα της τελευταίας στιγμής
Η κυβέρνηση κρατά για την τελική ευθεία πριν από τη ΔΕΘ και, ανάλογα με το διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο, παρεμβάσεις «τελευταίας στιγμής» που θα δώσουν εισοδηματικές ανάσες σε μισθωτούς και συνταξιούχους. Η τελική σύνθεση του πακέτου θα κριθεί και από τις τεχνικές συζητήσεις με τους ευρωπαίους θεσμούς και την πορεία των διεθνών τιμών ενέργειας.
