Δύο σύνοδοι κορυφής, δύο πόλεμοι και μία κοινή διαπίστωση: η Δύση εξακολουθεί να διαθέτει τη στρατιωτική, οικονομική και διπλωματική ισχύ να διαμορφώνει τις εξελίξεις, αλλά δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να επιβάλλει πολιτικές λύσεις.
Οι εργασίες της G7 στο Εβιάν και οι συνεδριάσεις των «27» στις Βρυξέλλες προσπάθησαν να δώσουν ένα μήνυμα ενότητας απέναντι στις κρίσεις της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής. Ωστόσο, τα γεγονότα στο πεδίο -από την αναζωπύρωση των συγκρούσεων στον Λίβανο έως τις διακυμάνσεις στη ναυσιπλοΐα του Ορμούζ– υπενθύμισαν τα όρια αυτής της ισχύος και έθεσαν ζήτημα αποτελεσματικότητας των πολιτικών μέτρων.
Η μεγαλύτερη έκπληξη ήρθε από τη Μέση Ανατολή: η συμφωνία-πλαίσιο ΗΠΑ – Ιράν, που προβλέπει την οριστική εγκατάλειψη του πυρηνικού οπλοστασίου της Τεχεράνης έναντι άρσης κυρώσεων και αποδέσμευσης παγωμένων κεφαλαίων, κρίθηκε απαραίτητη από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για την αποκλιμάκωση της ενεργειακής αβεβαιότητας και τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Εκ των πραγμάτων, όμως, η συμφωνία παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη: η προγραμματισμένη έναρξη των τεχνικών διαπραγματεύσεων στην Ελβετία αναβλήθηκε λόγω της αναζωπύρωσης των συγκρούσεων μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Χθες, αμερικανός ανώτερος αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε εκεχειρία.
Παρά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης και την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, οι διαφωνίες για την εφαρμογή του παραμένουν σοβαρές: το ζήτημα της ισραηλινής παρουσίας στον Νότιο Λίβανο, το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ και οι απαιτήσεις της Τεχεράνης για μεγαλύτερο έλεγχο στη ναυσιπλοΐα και πλήρη ισραηλινή αποχώρηση από τον Λίβανο, δημιουργούν ένα πεδίο νέων συγκρούσεων και διπλωματικών τριβών.
Στο μέτωπο της Ουκρανίας, η G7 επιχείρησε να στείλει μήνυμα στρατηγικής στήριξης: επιτάχυνση της παροχής συστημάτων αεράμυνας, ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών του Κιέβου και ακόμη και μελέτη για παραχώρηση αδειών στρατιωτικής παραγωγής στην ουκρανική βιομηχανία. Ταυτόχρονα, επανήλθε στο τραπέζι η προοπτική αυστηρότερων κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Οι «27» στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρέτισαν μια ευνοϊκή συγκυρία για το Κίεβο και συμφώνησαν να παρατείνουν τις κυρώσεις κατά της Μόσχας. Ο ουκρανός πρόεδρος δεν κατάφερε να επιταχύνει τις διαπραγματεύσεις για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αποτυπώνοντας την πραγματικότητα: μια Ευρώπη περισσότερο συντονισμένη απ’ ό,τι στο παρελθόν, αλλά όχι απαλλαγμένη από εσωτερικές διαφοροποιήσεις ως προς το εύρος και το κόστος της στήριξης. Εμανουέλ Μακρόν και Φρίντριχ Μερτς τάχθηκαν ενάντια στις πρωτοβουλίες του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα για άνοιγμα διαύλων επικοινωνίας με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ενώ άλλοι ηγέτες υποστήριξαν τις προσπάθειες του Κόστα, αναδεικνύοντας βαθιές διαφωνίες για το ποιος πρέπει να εκπροσωπεί την Ευρώπη στις επαφές με τη Μόσχα.
Ευρύτερες αναλύσεις θέτουν στο επίκεντρο ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα: τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ισραήλ συχνά συγχέουν τη δυνατότητα στρατιωτικής επικράτησης με την ικανότητα επιβολής πολιτικής λύσης. Σε μια ιδιαίτερα αιχμηρή ανάλυση οι «New York Times» – όπως και πολλά άλλα μέσα – υπογραμμίζουν ότι παρά τη συντριπτική στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ και του Ισραήλ, το τελικό πολιτικό αποτέλεσμα δεν συνιστά καθαρή νίκη.
Στο συμπέρασμα της διπλής συνόδου υπήρξε σαφής βούληση για συνέχιση της πολιτικής και στρατιωτικής στήριξης προς την Ουκρανία και για ενίσχυση του στρατηγικού ρόλου της ΕΕ. Όμως, ούτε στην Ανατολική Ευρώπη ούτε στη Μέση Ανατολή διαφαίνεται αυτή τη στιγμή μια οριστική, βιώσιμη λύση. Η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν ανακουφίζει προσωρινά τις ευρωπαϊκές ανησυχίες, αλλά τα ανοικτά σημεία και οι ανταγωνιστικές φιλοδοξίες στην περιοχή αφήνουν πολλά ερωτήματα αναπάντητα.
