Η Αλγερία προχώρησε σε μια σαφή κίνηση ισχύος: ανακοίνωσε την έναρξη των εργασιών για τον Υπερσαχάριο Αγωγό Φυσικού Αερίου (TSGP), προσπαθώντας να πάρει προβάδισμα στη μάχη με το Μαρόκο για το πλούσιο αέριο της Νιγηρίας και την πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η Νιγηρία, ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο, αντιμετωπίζει γεωγραφικούς περιορισμούς που δυσχεραίνουν τις εξαγωγές της. Καθώς η Ευρώπη ψάχνει εναλλακτικές λύσεις για να μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο, η σύνδεση με τα κοιτάσματα της Δυτικής Αφρικής αποκτά νέα δυναμική — και ο ανταγωνισμός μεταξύ Αλγερίας και Μαρόκου μετατρέπεται σε κρίσιμο παράγοντα.
Το αλγερινό τμήμα μήκους 1.210 χιλιομέτρων θα κατασκευαστεί από την κρατική Sonatrach και θα συνδεθεί με το υπάρχον δίκτυο στην περιοχή Αουλέφ, το οποίο ήδη τροφοδοτεί ευρωπαϊκές αγορές, όπως εξήγησε ο Ίσαμ Γκάμπα, διευθυντής μελετών της εταιρείας. Η Αλγερία είναι άλλωστε ήδη σημαντικός προμηθευτής αερίου για την Ισπανία, την Ιταλία και τη Γαλλία.
Ο πλήρης Υπερσαχάριος Αγωγός προβλέπεται να φτάσει τα 4.128 χιλιόμετρα, διασχίζοντας Νιγηρία, Νίγηρα και Αλγερία. Το έργο, που σχεδιάστηκε τη δεκαετία του 1970 και επανήλθε στο προσκήνιο στις αρχές των 2000s, έλαβε επιπλέον ώθηση μετά την ενεργειακή κρίση του 2022· τότε το κόστος του είχε εκτιμηθεί από αμερικανικές αρχές στα 13 δισεκατομμύρια δολάρια.
Στην άλλη πλευρά, το μαροκινό σχέδιο, στηριζόμενο από την κρατική εταιρεία φυσικών πόρων του Μαρόκου, ακολουθεί διαφορετική διαδρομή: στοχεύει στη σύνδεση των κοιτασμάτων της Νιγηρίας, της Σενεγάλης και της Μαυριτανίας με δέκα αφρικανικές χώρες και στην κατάληξη στο Μαρόκο, όπου θα ενωθεί με τον υφιστάμενο αγωγό Μαγρέμπ-Ευρώπη προς την Ισπανία.
Η διπλή προσπάθεια δεν περιορίζεται στα λόγια: πριν από λίγες εβδομάδες, εκπρόσωποι του Μαρόκου βρέθηκαν στην Ουάσινγκτον αναζητώντας χρηματοδότηση για το δικό τους project, που εκτιμάται στα 25 δισεκατομμύρια δολάρια. Αμερικανική μελέτη με τίτλο “The Nigeria-Morocco Gas Pipeline: Geopolitical Significance and Future Impact” τόνιζε ότι το μαροκινό σχέδιο υπερτερεί έναντι του αλγερινού, αντανακλώντας μια μετατόπιση ισορροπίας προς το Μαρόκο στους τομείς της ασφάλειας και των πολιτικών συμμαχιών.
Στο πρακτικό πεδίο, το αλγερινό σχέδιο αντιμετωπίζει προκλήσεις: η κατασκευή του τμήματος των 720 χιλιομέτρων που διασχίζει τον Νίγηρα αναμένεται να ξεκινήσει στις αρχές του 2027, σε συνεργασία με τη Sonatrach, όπως δήλωσε ο υπουργός Πετρελαίου του Νίγηρα, Χαμαντού Τίνι. Ωστόσο, η περιοχή δέχεται πιέσεις από τον βίαιο εξτρεμισμό, που ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια του έργου. Από την πλευρά της, η Νιγηρία διαβεβαιώνει ότι θα τροφοδοτεί τον αγωγό: ο υπουργός Πετρελαϊκών Πόρων της Νιγηρίας, Εκπερίκπε Έκπο, επιβεβαίωσε τη δέσμευση της χώρας.
Η αντιπαλότητα μεταξύ Μαρόκου και Αλγερίας έχει βαθιές ιστορικές και γεωπολιτικές ρίζες, με κυρίαρχο σημείο τριβής το ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας — το Μαρόκο θεωρεί την περιοχή δική του επικράτεια, ενώ η Αλγερία στηρίζει πολιτικά και στρατιωτικά το Μέτωπο Πολισάριο. Η διένεξη αυτή διατηρεί κλειστά τα χερσαία σύνορα των δύο χωρών από το 1994.
Οικονομικά, παρά το γεγονός ότι το ΑΕΠ της Αλγερίας παραμένει περίπου 50% υψηλότερο από αυτό του Μαρόκου (περίπου 300 δισεκατομμύρια δολάρια σύμφωνα με το ΔΝΤ), η ταχεία ανάπτυξη της μαροκινής οικονομίας, η προσέλκυση ξένων επενδύσεων και η αύξηση των αμυντικών δαπανών αλλάζουν τις ισορροπίες. Το τεράστιο κόστος και οι γεωπολιτικές προκλήσεις καθιστούν αμφίβολο το οικονομικό όφελος της κατασκευής δύο παράλληλων αγωγών προς την Ευρώπη. Το Μαρόκο, ενισχύοντας τις σχέσεις του με τις ΗΠΑ, ελπίζει να ανατρέψει τα δεδομένα και να υλοποιήσει πρώτο το όραμά του.
Αν και η Αλγερία δείχνει προς το παρόν να βιάζεται —ανακοινώνοντας την έναρξη των εργασιών—, το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από χρηματοδοτήσεις, περιφερειακή ασφάλεια και τη στρατηγική επιλογή της Ευρώπης για το μελλοντικό ενεργειακό της μείγμα.
