Η κτηματογράφηση σε όλη τη χώρα ολοκληρώνεται τυπικά μέσα σε περίπου 200 ημέρες —παρά το γεγονός ότι πάνω από 1 εκατομμύριο εκκρεμότητες παραμένουν ανοιχτές. Η αντίφαση αυτή, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν καλά το θέμα, οφείλεται στην πρόωρη περάτωση που προβλέπουν οι σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις (Ν. 5142/2024 και Ν. 5076/23): το έργο δηλώνεται ως ολοκληρωμένο πριν ολοκληρωθεί η εξέταση των αιτήσεων διόρθωσης και των ενστάσεων.
Το αποτέλεσμα είναι ότι υπάρχει πλέον μια «ολοκληρωμένη» κτηματογράφηση, αλλά με μεταφερόμενες εκκρεμότητες στο λειτουργικό Κτηματολόγιο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη σαφήνεια των τίτλων ιδιοκτησίας, τα εμβαδά και τα όρια των ακινήτων. Η αλλαγή αυτή δημιουργεί σημαντικό νομικό και πρακτικό κενό: ιδιοκτησίες που σήμερα εμφανίζονται με μια «οριστική» εικόνα ενδέχεται αργότερα να τροποποιηθούν (διαφορετικό εμβαδό, όρια ή και συνιδιοκτησία), με τον επακόλουθο κίνδυνο να χρειαστεί δικαστική διευθέτηση.
Ένα ακόμη ερώτημα ανοιχτό είναι πότε αρχίζει να μετράει η οκταετής προθεσμία που προβλέπει ο νόμος για την οριστικοποίηση των αρχικών εγγραφών, όταν οι ανάδοχοι παρέδωσαν το έργο με εκκρεμότητες και, σε πολλές περιοχές, δεν έχουν καν συσταθεί οι Επιτροπές Ενστάσεων ή δεν έχουν εκδοθεί αποφάσεις.
Σύμφωνα με το Κτηματολόγιο, το 99% της επικράτειας διαθέτει πλέον αναρτημένα κτηματολογικά στοιχεία και Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ), κάτι που οι αρμόδιοι χαρακτηρίζουν ως «τελική φάση» υλοποίησης. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν πως η ανάρτηση —το στάδιο όπου οι ιδιοκτήτες μπορούν να ελέγξουν τα στοιχεία τους και να υποβάλουν αιτήματα διόρθωσης— δεν ισοδυναμεί με οριστική λύση.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν την έκταση του προβλήματος: 1.680.646 ακίνητα εμφανίζονται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη», 500.000 υποθέσεις εκκρεμούν στα Κτηματολογικά Γραφεία από αιτήσεις διόρθωσης, 233.000 υποθέσεις περιμένουν στις Επιτροπές Ενστάσεων, 200.000 αφορούν αντιρρήσεις κατά των δασικών χαρτών και άλλες 200.000 λιμνάζουν στα δικαστήρια. Επιπλέον, 581.442 υποθέσεις σχετίζονται με τη μετάπτωση του Κτηματολογίου Δωδεκανήσου στο κεντρικό σύστημα.
Το πρόβλημα των «αγνώστου ιδιοκτήτη» ακινήτων —όπως επισημαίνει και το Ελεγκτικό Συνέδριο— δεν είναι απλώς νούμερο: «η ύπαρξη μεγάλου αριθμού αδήλωτων ακινήτων συνεπάγεται ουσιώδη κίνδυνο υφαρπαγής περιουσίας, καθόσον είναι πιθανό ορισμένοι να επιδιώξουν την καταχώριση αδήλωτων ακινήτων που δεν τους ανήκουν».
Η επιτάχυνση της περάτωσης οδήγησε στη μεταφορά μεγάλου όγκου υποθέσεων στα Κτηματολογικά Γραφεία, καθώς δόθηκε η δυνατότητα να κηρυχθεί η κτηματογράφηση ως ολοκληρωμένη πριν ολοκληρωθούν οι διοικητικές διεργασίες και οι εγγραφές στις βάσεις δεδομένων. Στις Επιτροπές Ενστάσεων, προβλήματα υποστελέχωσης, απροθυμίας συμμετοχής και μεγάλος όγκος υποθέσεων έχουν δημιουργήσει καθυστερήσεις και κενά καταγραφής των αποφάσεων.
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο όπου υπάρχει εμπλοκή δασικών χαρακτηρισμών: αν ένα ακίνητο κηρυχθεί δασικό, το Δημόσιο οφείλει να το δηλώσει ως ιδιοκτησία του, με όλες τις συνακόλουθες επιπτώσεις, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες αντιρρήσεις δεν έχουν ακόμα εξεταστεί ή καταχωριστεί στη βάση δεδομένων. Τοπικές ιδιαιτερότητες —π.χ. στην Κρήτη— κάνουν τη διαδικασία ακόμα πιο σύνθετη.
Για τις υποθέσεις που οι ιδιοκτήτες προσέφυγαν στα δικαστήρια, η αναμονή είναι πολυετής: όταν τελεσιδικήσουν, οι αλλαγές θα πρέπει και πάλι να καταχωριστούν στο Κτηματολόγιο, αυξάνοντας τον φόρτο εργασίας της βάσης δεδομένων.
Στο μέτωπο της ψηφιοποίησης, η μετάπτωση του Κτηματολογίου Δωδεκανήσου στο κεντρικό σύστημα —με σύμβαση που υπογράφηκε τον Απρίλιο του 2026— θα διαρκέσει δύο έως τρία έτη, αυξάνοντας προσωρινά τις εκκρεμότητες που σχετίζονται με τη Ρόδο, την Κω και το Λακκί της Λέρου.
Ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ, δικηγόρος Στράτος Παραδιάς, επισημαίνει την ανάγκη πρόσβασης και διορθωτικής καταχώρισης: «Το Κτηματολόγιο και μετά την ολοκλήρωσή του πρέπει να μείνει ανοιχτό σε κάθε ιδιοκτήτη που διαθέτει νόμιμο τίτλο κυριότητας, ώστε να μπορεί να καταχωρίσει το ακίνητό του, εφόσον φέρεται ως “αγνώστου ιδιοκτήτη”, με απλή διοικητική διαδικασία, και όχι με πολυετή δικαστική ταλαιπωρία».
Πηγές που παρακολουθούν το έργο εκτιμούν ότι, ακόμη και παγώνοντας τον χρόνο, με τους σημερινούς ρυθμούς θα χρειαστεί περίπου μία δεκαετία για να διευθετηθούν οι υπάρχουσες εκκρεμότητες —χωρίς να υπολογιστούν οι χιλιάδες νέες διοικητικές κινήσεις που προσθέτουν καθημερινά υποθέσεις. Όπως επισημαίνουν, «όσο τα στοιχεία του Κτηματολογίου παραμένουν αμφισβητούμενα ή μη οριστικοποιημένα, καθυστερούν ή περιπλέκονται διαδικασίες που εξαρτώνται από αυτά, όπως είναι για παράδειγμα οι ηλεκτρονικές μεταβιβάσεις ακινήτων, το Ε9, η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, οι δασικοί χάρτες και πλήθος άλλων μητρώων που απαιτούν απόλυτη ταύτιση και συνέπεια δεδομένων».
Η προβλεπόμενη εκδήλωση του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του Κτηματολογίου με τίτλο «Κτηματολόγιο: Από μια εκκρεμότητα δεκαετιών σε μια νέα εποχή με διαφάνεια, ταχύτητα και ασφάλεια», που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 3 Ιουνίου, αναβλήθηκε λόγω του θανάτου του υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκου Ταγαρά —μια υπενθύμιση ότι το πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο παραμένει κρίσιμο για την οριστική λύση των προβλημάτων.
