Η Ελλάδα εμφανίζεται πρωτοπόρος στην ψηφιακή μετάβαση των φορολογικών διοικήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ). Το συμπέρασμα επισφραγίζει μια δεκαετία μεταρρυθμίσεων που ξεκίνησαν υπό το βάρος των μνημονίων και κορυφώθηκαν τα τελευταία χρόνια, οδηγώντας σε σημαντική αύξηση της συμμόρφωσης και των δημοσίων εσόδων.
Η έκθεση με τίτλο «Πώς η Φορολογική Διοίκηση υποστήριξε την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας» επισημαίνει πως ο ψηφιακός μετασχηματισμός του φορολογικού συστήματος εντάχθηκε στο ευρύτερο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του δημόσιου τομέα και επιταχύνθηκε μετά το 2019, με την πανδημία να λειτουργεί ως καταλύτης για την περαιτέρω ψηφιοποίηση.
Πρωτοβουλίες-κλειδιά ήταν η καθιέρωση της ενιαίας πλατφόρμας myAADE τον Σεπτέμβριο του 2021, που αντικατέστησε το myTAXISnet, και η υποχρεωτική διαβίβαση λογιστικών στοιχείων στο myDATA από όλες τις επιχειρήσεις. Μέσω του myAADE οι φορολογούμενοι έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες όπως δηλώσεις, ρυθμίσεις πληρωμών και φορολογία ακινήτων και αυτοκινήτων, ενώ από τον Δεκέμβριο του 2022 οι προσυμπληρωμένες δηλώσεις ΦΠΑ βασίζονται στα δεδομένα του myDATA. Επιπλέον, από τον Ιανουάριο του 2025 δεν επιτρέπονται αποκλίσεις μεταξύ εσόδων και δαπανών.
Η υποχρεωτική χρήση POS και η σύνδεσή τους με τις ταμειακές μηχανές, που ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 2024, επέφεραν διαφάνεια σε πραγματικό χρόνο στις συναλλαγές. Παράλληλα, η δημιουργία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), που τέθηκε σε λειτουργία την 1η Ιανουαρίου 2017, θεωρείται μεταρρύθμιση-ορόσημο για την περίοδο 2013–2017. Όπως αναφέρει το ΔΝΤ, «η μεταρρύθμιση αυτή άλλαξε ριζικά τα κίνητρα και την αρμοδιότητα στη λήψη αποφάσεων, επιτρέποντας διαδοχικές προόδους στη μεταρρύθμιση του προσωπικού, της διαχείρισης κινδύνου και της ψηφιοποίησης».
Τα αποτελέσματα των ψηφιακών μεταρρυθμίσεων αποτυπώνονται σε μετρήσιμους δείκτες: η ηλεκτρονική πληρωμή φόρων αυξήθηκε από 86,6% το 2018 σε 99,2% το 2023, με τη μεγαλύτερη άνοδο να σημειώνεται μεταξύ 2021 και 2022. Οι ηλεκτρονικές υποβολές δηλώσεων για ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος την περίοδο 2018–2023 ξεπέρασαν τον μέσο όρο της Ευρώπης και των χωρών του ΟΟΣΑ, ενώ στις δηλώσεις φυσικών προσώπων τα ποσοστά συμμόρφωσης ήταν ιδιαίτερα υψηλά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει επίσης μείωση του λεγόμενου «κενού ΦΠΑ» από 30% το 2011 σε 9% το 2024, στοιχείο που η έκθεση χαρακτηρίζει «σημαντικό επίτευγμα στον περιορισμό της μη συμμόρφωσης». Συνολικά, οι μεταρρυθμίσεις συνέβαλαν στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και στην αύξηση των δημοσίων εσόδων: ο λόγος φορολογικών εσόδων προς ΑΕΠ ανήλθε στο 28% το 2025, από 20,5% το 2009.
Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η άνοδος των εσόδων συνδέεται και με ευρύτερες οικονομικές εξελίξεις, αλλά αναγνωρίζει τον θεμελιώδη ρόλο των βελτιώσεων στη φορολογική διοίκηση για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο σύστημα. Η έκθεση περιγράφει τις αλλαγές ως έναν «ενάρετο κύκλο»: η βελτίωση της φορολογικής διακυβέρνησης επέτρεψε την ψηφιοποίηση, η οποία αυξάνει τη συμμόρφωση και ενισχύει τα δημόσια έσοδα.
Καθώς η χώρα προχωρά, το ΔΝΤ επισημαίνει την ανάγκη διατήρησης των κεκτημένων και εντατικής αξιοποίησης της ανάλυσης δεδομένων και της τεχνητής νοημοσύνης για τη διαχείριση κινδύνων συμμόρφωσης, τη βελτίωση των υπηρεσιών και την προσαρμογή του προσωπικού στις τεχνολογικές εξελίξεις. Το μήνυμα της έκθεσης κλείνει με την επισήμανση ότι «η ατζέντα των μεταρρυθμίσεων δεν έχει τελειώσει, αλλά η έκταση και η εξέλιξη της ανάκαμψης της Ελλάδας προσφέρουν πολύτιμα διδάγματα για άλλες χώρες που επιδιώκουν φορολογική μεταρρύθμιση».
