Η Τεχεράνη εδραιώνει έναν νέο, αυστηρό έλεγχο στη διέλευση των Στενών του Ορμούζ, μετατρέποντας σε τυπική διαδικασία ό,τι μέχρι πρότινος λειτουργούσε άτυπα. Η νεοσύστατη «Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου» (PGSA) επιβάλλει πλέον την υποχρέωση υποβολής μιας λεπτομερούς «Vessel Information Declaration» για κάθε πλοίο που επιχειρεί να περάσει την πιο κομβική υδάτινη οδό του πλανήτη.
Σύμφωνα με το έγγραφο που αποκάλυψε το CNN, οι πλοίαρχοι καλούνται να απαντήσουν σε περισσότερες από 40 ερωτήσεις, με την Τεχεράνη να ζητάει όχι μόνο τα βασικά στοιχεία ταυτοποίησης αλλά και το ιστορικό του σκάφους: προηγούμενες ονομασίες, χώρα προέλευσης και τελικό προορισμό.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αποκάλυψη της εθνικότητας των εγγεγραμμένων ιδιοκτητών και των διαχειριστών, καθώς και στην καταγραφή της εθνικότητας ολόκληρου του πληρώματος που βρίσκεται επί του σκάφους. Η PGSA καθορίζει ότι η υποβολή των στοιχείων μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την έκδοση άδειας διέλευσης και προειδοποιεί ρητά: «Οποιαδήποτε λανθασμένη ή ελλιπής πληροφορία θα αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του αιτούντος και οι επακόλουθες συνέπειες θα βαρύνουν τον ίδιο».
Το ίδιο έγγραφο δεν διευκρινίζει ποιες θα είναι οι «συνέπειες», αλλά η αυξημένη παρουσία του ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) στην περιοχή υπογραμμίζει ότι η Τεχεράνη έχει τη δυνατότητα να επιβάλει τα νέα μέτρα με τρόπο που θα έχει πραγματικά αποτελέσματα.
Σε πρακτικό επίπεδο, το Ιράν έχει ήδη δηλώσει ότι πλοία με συνδέσεις στις ΗΠΑ ή στο Ισραήλ δεν θα γίνονται δεκτά, ενώ για τα υπόλοιπα απαιτείται ρητή συγκατάθεση της Τεχεράνης. Η κίνηση αυτή έχει αφήσει εκατοντάδες εμπορικά σκάφη εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, με χώρες όπως η Ινδία και το Πακιστάν να ξεκινούν διαπραγματεύσεις για την εξασφάλιση των δικών τους πλοίων.
Η νέα πραγματικότητα δημιουργεί διπλωματικά ρήγματα και σοβαρά επιχειρηματικά διλήμματα: ναυτιλιακές εταιρείες που θα συμμορφωθούν με τις ιρανικές απαιτήσεις ενδέχεται να εκτεθούν σε αμερικανικές κυρώσεις, σύμφωνα με αναλυτές. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον μοιάζει να χάνει τη στήριξη κρίσιμων συμμάχων: το Associated Press μετέδωσε ότι η Σαουδική Αραβία αρνήθηκε να στηρίξει την επιχείρηση «Project Freedom» του Ντόναλντ Τραμπ, δηλώνοντας πως δεν θα επιτρέψει τη χρήση εδαφών ή βάσεων για επιθέσεις.
Στο διπλωματικό πεδίο, η εικόνα είναι ασαφής. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, βρέθηκε στο Βατικανό για συνομιλίες με τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄, ενώ η Trump administration στέλνει αντικρουόμενα μηνύματα: από την απειλή νέων βομβαρδισμών εάν η Τεχεράνη δεν αποδεχτεί συμφωνία για τη ροή πετρελαίου, μέχρι την αναστολή στρατιωτικών επιχειρήσεων για να δοθεί χώρος στη διπλωματία.
Το Πακιστάν επιχειρεί να παίξει ρόλο διαμεσολαβητή· ο πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ δηλώνει ότι είναι σε διαρκή επαφή με Ουάσινγκτον και Τεχεράνη, ενώ το υπουργείο Εξωτερικών του Πακιστάν εκφράζει προσδοκία ότι μια συμφωνία θα επιτευχθεί «αργά ή γρήγορα».
Εσωτερικά, ο πρόεδρος Πεζεσκιάν επιβεβαίωσε ότι ο νέος Ανώτατος Ηγέτης, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, εποπτεύει προσωπικά τις ειρηνευτικές συνομιλίες. Ο Χαμενεΐ, που αντικατέστησε τον πατέρα του μετά τον θάνατό του στις αρχικές επιθέσεις του πολέμου, φέρεται να παραμένει σε μυστική τοποθεσία και να επικοινωνεί κυρίως μέσω γραπτών δηλώσεων, προσθέτοντας ένα ακόμη στοιχείο αβεβαιότητας στις κινήσεις της Τεχεράνης.
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία αν το νέο πρωτόκολλο θα σηματοδοτήσει μόνιμη μεταβολή στο καθεστώς των Στενών του Ορμούζ —ένα ενδεχόμενο που θα έχει τεράστιο οικονομικό και γεωπολιτικό αντίκτυπο, δεδομένου ότι από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ενέργειας.
