Ο Λευκός Οίκος έχει καταρτίσει, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, μια λίστα τύπου «καλών και κακών» χωρών-μελών του ΝΑΤΟ, καθώς η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει τρόπους να τιμωρήσει συμμάχους που δεν στήριξαν τις αμερικανικές επιχειρήσεις στο Ιράν. Η πρωτοβουλία τέθηκε σε σχεδιασμό ενόψει της επίσκεψης του επικεφαλής του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στην Ουάσιγκτον και αποσκοπεί στην αξιολόγηση των συνεισφορών των κρατών-μελών στη Συμμαχία.
Η κατάταξη των κρατών σε κατηγορίες βασίζεται, όπως αναφέρουν τρεις Ευρωπαίοι διπλωμάτες και ένας Αμερικανός αξιωματούχος άμυνας που γνωρίζουν το σχέδιο, στην εκτίμηση της συμμετοχής τους στην κοινή άμυνα και στις πρόσφατες επιλογές τους σχετικά με τις επιχειρήσεις στην περιοχή.
Ο υπουργός Άμυνας Pete Hegseth είχε παρουσιάσει την ιδέα τον Δεκέμβριο, λέγοντας: «Οι πρότυποι σύμμαχοι που αναλαμβάνουν ευθύνες, όπως το Ισραήλ, η Νότια Κορέα, η Πολωνία, ολοένα και περισσότερο η Γερμανία, οι Βαλτικές χώρες και άλλοι, θα τύχουν της ιδιαίτερης εύνοιάς μας. Όσοι εξακολουθούν να μην συμβάλλουν στην κοινή άμυνα θα αντιμετωπίσουν συνέπειες».
Ένας από τους διπλωμάτες που γνωρίζει το σχέδιο επισήμανε τη ρητή λογική που το διέπει: «Ο Λευκός Οίκος έχει ένα χαρτί με “καλούς και κακούς”, οπότε υποθέτω ότι η σκέψη είναι παρόμοια», είπε χαρακτηριστικά.
Η κυβέρνηση τηρεί σιγή ως προς τις λεπτομέρειες του σχεδίου και οι αρμόδιοι δεν έχουν διευκρινίσει τι είδους ευνοϊκή μεταχείριση ή κυρώσεις θα προβλέπονται. Ευρωπαίος αξιωματούχος σχολίασε ότι «Δεν φαίνεται να έχουν πολύ συγκεκριμένες ιδέες για το πώς θα τιμωρήσουν τους “κακούς” συμμάχους». Πρόσθεσε ότι η μετακίνηση στρατευμάτων ως απάντηση είναι μια επιλογή «αλλά στην ουσία τιμωρεί κυρίως τις ίδιες τις ΗΠΑ, έτσι δεν είναι;».
Στο βαθμό που ένα τέτοιο σχέδιο υλοποιηθεί, το Πεντάγωνο εμφανίζεται προσανατολισμένο να δώσει προτεραιότητα στη συνεργασία με τους «πρότυπους συμμάχους» που αυξάνουν τις αμυντικές τους δαπάνες — έναν στόχο που προωθεί ο πρόεδρος Τραμπ. Στη Στρατηγική Εθνικής Άμυνας που έδωσε το Πεντάγωνο στη δημοσιότητα τον Ιανουάριο αναφέρεται ότι «θα δοθεί προτεραιότητα στη συνεργασία με πρότυπους συμμάχους που συμβάλλουν στην κοινή άμυνα».
Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, η εφαρμογή της πολιτικής θα μπορούσε να σημαίνει απόσυρση αμερικανικών στρατευμάτων, περιορισμό κοινών ασκήσεων ή μεταφορά εξοπλισμών από «κακούς» σε «καλούς» συμμάχους — κινήσεις που όμως θα ήταν δαπανηρές και χρονοβόρες και ενδέχεται να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην ίδια τη δύναμη προβολής των ΗΠΑ στην Ευρώπη.
Πηγές εκτιμούν ότι η Ρουμανία και η Πολωνία μπορεί να είναι από τους μεγαλύτερους ωφελημένους μιας τέτοιας ανακατανομής. Η Πολωνία, ως ένας από τους μεγαλύτερους αμυντικούς δαπανητές του ΝΑΤΟ, καλύπτει σχεδόν όλα τα έξοδα φιλοξενίας των περίπου 10.000 αμερικανών στρατιωτών στη χώρα, ενώ η Ρουμανία διαθέτει τη διευρυμένη αεροπορική βάση Mihail Kogălniceanu, που χρησιμοποιήθηκε για τις επιχειρήσεις στο Ιράν, και έχει χώρο για περισσότερες δυνάμεις.
Αντίθετα, χώρες όπως η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία θα μπορούσαν να βρεθούν σε δυσμενή θέση εφόσον τεθούν στο ίδιο πλαίσιο αξιολόγησης. Η Ισπανία είχε ήδη προκαλέσει την οργή της κυβέρνησης Τραμπ, αντιτιθέμενη στον στόχο δαπανών 5% στο περσινό συνέδριο της Χάγης, ενώ οι Βαλτικές χώρες και η Πολωνία έχουν επαινεθεί για τη συνεπή τήρηση των αμυντικών τους δεσμεύσεων.
Ο επικεφαλής πολιτικής του Πενταγώνου Elbridge Colby τόνισε σε συνάντηση υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ: «Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι αναμένει από τους συμμάχους να συμβάλουν στην ασφάλεια της κρίσιμης αυτής θαλάσσιας οδού στη Μέση Ανατολή».
Η ενδεχόμενη χρήση τέτοιου εργαλείου έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις εντός των ΗΠΑ. «Δεν είναι χρήσιμο όταν Αμερικανοί ηγέτες μιλούν με περιφρόνηση για τις συμμαχίες μας», δήλωσε ο γερουσιαστής Roger Wicker πριν από ακρόαση για τις δυνάμεις των ΗΠΑ στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού.
Πρώην αξιωματούχοι εκφράζουν αμφιβολίες για την ικανότητα της κυβέρνησης Τραμπ να διαχειριστεί μια ακόμη κρίση στις σχέσεις με την Ευρώπη. «Ο Τραμπ και η ομάδα του προσπαθούν να απεγκλωβιστούν από το δικό τους τέλμα», σχολίασε ο πρώην Φινλανδός αξιωματούχος Joel Linnainmäki. «Μάλλον δεν έχουν τη δυνατότητα να ανοίξουν ένα νέο μέτωπο με την Ευρώπη όσο συνεχίζεται ο πόλεμος», πρόσθεσε.
Το ΝΑΤΟ δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό. Εντούτοις, δεδομένου ότι οι επιλογές για μετακίνηση αμερικανικών στρατευμάτων εκτός Ευρώπης είναι περιορισμένες, οποιαδήποτε απόφαση πιθανότατα θα αφορούσε ανακατανομή μέσα στην ήπειρο — μια διαδικασία που θα απαιτούσε χρόνο και πόρους και θα έθετε επιπλέον προκλήσεις στην ίδια την αμερικανική στρατιωτική παρουσία.
